8. kadencja, 41. posiedzenie, 1. dzień (10-05-2017)
10. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1500).
Poseł Marek Sowa:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chcę bardzo serdecznie podziękować reprezentantom klubów Platformy Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego, Kukiz’15 i Nowoczesna za poparcie tej inicjatywy. Tak jak mówił już poseł Wilczyński, a tak jest również w mojej ocenie, w całej tej debacie polityczne było jedno: stanowisko Prawa i Sprawiedliwości. Wystąpienia przedstawicieli czterech klubów parlamentarnych to były wystąpienia proobywatelskie (Oklaski), natomiast wystąpienie przedstawiciela aktualnie niereprezentowanego niemal przez nikogo klubu Prawa i Sprawiedliwości to było po prostu przekazanie nam wszystkim, ale przede wszystkim mieszkańcom, decyzji politycznej. Szczerze powiedziawszy, panie ministrze, lepiej by było, żeby pan głosu nie zabrał...
(Poseł Jerzy Meysztowicz: Ooo...)
...bo to wstyd (Oklaski) mieć takiego ministra odpowiedzialnego za samorząd terytorialny. To jest człowiek, który nie ma zielonego pojęcia o tym, co się dzieje w samorządach. Musi pan pamiętać - samorząd to wspólnota obywatelska...
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Panie pośle, niech pan nie krzyczy, bo słyszymy doskonale.
(Poseł Małgorzata Pępek: To pan krzyczy, panie marszałku.)
Poseł Marek Sowa:
Dobrze.
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Dziękuję bardzo.
(Poseł Jerzy Meysztowicz: Niech pan się wstrzyma z tymi uwagami, panie marszałku.)
Poseł Marek Sowa:
Ale to ja mam wystąpienie i rozumiem, że temperament głosu jest...
To wspólnota, to jest wspólnota mieszkańców. To mieszkańcy mają prawo decydować. Ja nie powiedziałem w swoim wystąpieniu, że wszystkie samorządy to popierają. Jak miałem sprawdzać inicjatywę obywateli? Na zebraniach, pan minister pewnie w tym nie uczestniczy, ale na spotkaniach z mieszkańcami, na spotkaniach z naszymi wyborcami pytamy, jakie są problemy, czy mają oni wpływ na to, co chcą realizować. Jeśli się spotykamy z ruchami miejskimi, ludzie mówią: ale my nie mamy dzisiaj reprezentacji w radzie miejskiej, więc jak mamy zgłosić nasz projekt? Chcielibyśmy go firmować. To jest normalna rzecz: obywatele, obojętne, czy są zorganizowani, czy występują w ramach organizacji pozarządowych, o co pytał pan Lassota... oczywiście obywatele zorganizowani w ramach jakiegoś stowarzyszenia mogą mieć swoją inicjatywę i tę inicjatywę mogą po prostu wspierać i budować poprzez poparcie społeczne.
Było pytanie, czy rada gminy może odrzucić. Oczywiście może - musi doprowadzić do oceny, musi się znaleźć budżet, po tej stronie nie ma możliwości jak gdyby zagwarantowania, że jeśli się coś przedkłada radzie, to musi być przyjęte. Ale mam dla państwa dobrą odpowiedź: co drugi projekt zgłaszany w ramach inicjatywy obywatelskiej w ponad 300 polskich samorządach jest przyjmowany przez rady gmin czy rady powiatów. To pokazuje, że to jest skuteczność 50-procentowa. Jaką my mamy skuteczność, zgłaszając prosamorządowe inicjatywy w tym parlamencie? Żadna nie przeszła, PiS wszystkie odrzucił. Jeśli to porównamy do co drugiego przygotowanego przez mieszkańców i przyjętego projektu, to jest to ścieżka, która bardzo wyraźnie pokazuje, że należy nią iść, że to jest dobry kierunek, aby zwiększać zainteresowanie mieszkańców naszymi lokalnymi sprawami. Jeśli oni będą mieli takie poczucie, że są ważni, że ich inicjatywy mogą być przyjmowane, że mogą być później realizowane, to będziemy budowali prawdziwe społeczeństwo obywatelskie.
Ja państwu powiem: dzisiaj najlepiej funkcjonuje z tego punktu widzenia, co prawda w sposób nieformalny, fundusz sołecki. Też nie w każdej gminie on jest realizowany, ale został wprowadzony.
Tam faktycznie mieszkańcy gminy za pośrednictwem rady sołeckiej czy na zebraniach wiejskich mogą dokonywać wyboru zadań, które są realizowane. To jest taki element, w którym ta partycypacja społeczna jest po prostu większa, dzięki temu jest większa. To jest swego rodzaju upowszechnienie, bez barier, bez zawężania tego tylko do tej części budżetu, która jest niejako obligatoryjnie przekazywana na fundusz sołecki. Dziwię się, naprawdę, że to stanowisko padło, ale cóż, po prostu takie jest życie.
Muszę państwu powiedzieć, że rzeczywiście, jeśli chodzi o wszystkie te poprawki, które tutaj były zgłaszane, jesteśmy na nie otwarci. Już mogę wycofać się z tej sankcji, która jest wprowadzona - będzie oczywiście najmniejsza, jaka jest możliwa, więc jeśli jest tutaj pomyłka, to będzie to zmienione, jeśli w ogóle będziemy mieli taką okazję. Nie zapomnieliśmy o miastach na prawach powiatu. To jest w ˝Inicjatywie uchwałodawczej mieszkańców powiatu˝ w sposób bardzo wyraźny napisane w art. 42a, że dotyczy to prawo wybierania radnych do rady powiatu i rady miasta na prawach powiatu, a więc kwestia, o którą pytał pan Jaskóła, jest oczywiście tutaj w sposób precyzyjny wprowadzona i nie będzie żadnego problemu, żeby to przyjąć. Tak samo jestem oczywiście otwarty na prace, żeby ten projekt w jakiejś mierze poprawiać.
Było pytanie, czy była konsultacja w samorządach, i odpowiedziałem: to jest inicjatywa obywatelska, to jest inicjatywa, którą zgłaszają mieszkańcy. Przywołałem dwa elementy. Pierwszy to jest badanie, dobre. Zapraszam wszystkich do zapoznania się z raportem Stowarzyszenia 61. MamPrawoWiedzieć.pl - tam jest opublikowane, w których gminach to funkcjonuje, jakie jest stanowisko poszczególnych samorządowców w tej sprawie. To jest jedno źródło, z którego czerpaliśmy informacje, z którego korzystaliśmy, żeby zobaczyć, jakie zadania były realizowane, jaka jest skala oddziaływania tego projektu. A drugi element to bezpośrednie spotkania.
Nie mam żadnych wątpliwości, że jeśli dana byłaby nam szansa, żeby pracować w komisjach nad tym projektem, nikt ze strony samorządowej nie będzie kwestionował tego rozwiązania. O to jestem spokojny. Jeśli państwo chcecie sprawdzić, to proponuję, złóżcie wniosek o odrzucenie w drugim czytaniu, a wcześniej zapoznajcie się z opiniami samorządowców. Ryzyko żadne, może za 2 tygodnie ten projekt wrócić, a sami się przekonacie, czy poparcie dla tego projektu jest, czy nie. Ja wiem, że pan minister, zresztą tak jak PiS, chciałby wiedzieć lepiej od wszystkich, ale niestety w przypadku samorządów jest gościem, który ma znikomą wiedzę, i szczerze powiedziawszy, już za późno na naukę. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia