8. kadencja, 41. posiedzenie, 2. dzień (11-05-2017)
13. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1494).
Poseł Mirosław Maliszewski:
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego do tej ustawy, która reguluje zatrudnienie tzw. pracowników sezonowych będących cudzoziemcami.
Warto zwrócić uwagę i przybliżyć, kto to jest pracownik sezonowy. Dotyczy to głównie dwóch działów gospodarki: turystyki i rolnictwa. Skupmy się na rolnictwie, bo ono w Polsce ma dużo większe znaczenie niż turystyka. Akurat obecna sytuacja, jeżeli chodzi o przyjazd pracowników, głównie obywateli Ukrainy, dotyczy właśnie rolnictwa. Praca w rolnictwie, szczególnie praca w ogrodnictwie przy zbiorze owoców, ma pewną specyfikę, która jest różna od pracy wykonywanej w charakterze stałym. Otóż ona właśnie ma charakter sezonowy, czyli w ciągu roku kalendarzowego występuje zróżnicowane zapotrzebowanie na siłę roboczą. W gospodarstwie uprawiającym truskawki, maliny, porzeczki czy jabłka inne jest zapotrzebowanie na siłę roboczą w styczniu, a inne zapotrzebowanie w lipcu, w sierpniu, we wrześniu i w październiku. Dlatego ta praca właśnie ma charakter niestały, nie przynosi pracownikom stałego dochodu. To też jest praca fizyczna wykonywana bardzo często albo prawie zawsze na powietrzu i w związku z tym mająca charakter rotacyjny, bo kiedy jest dobra pogoda, można owoce zrywać, a kiedy pogoda jest zła, pada deszcz, tej pracy dla pracowników nie ma. Praca ta charakteryzuje się także tym, że ze względu na ceny, które występują na rynku - i nie jest to tylko polski ewenement - z reguły jest niskopłatna, zarobki nie są wysokie. Praca ta charakteryzuje się także tym, że jest duża rotacja wśród pracowników. Jednego dnia na plantacji mamy tych pracowników określoną ilość, następnego dnia oni rezygnują ze względu na uciążliwość tej pracy i trzeba w to miejsce zatrudnić pracowników pochodzących z innego źródła.
To wszystko oznacza, to wszystko powoduje - i to pokazuje praktyka minionych lat - że Polacy generalnie taką pracą zainteresowani nie są. Polacy wolą pracę stałą, dobrze płatną, wykonywaną w dobrych warunkach czy to w Polsce, czy na zewnątrz. Jak sobie z tym do tej pory radziliśmy jako branże rolne czy branże ogrodnicze? Otóż ten brak zainteresowania ze strony polskiej siły roboczej, notabene związany także ze spadkiem bezrobocia w ciągu minionych kilkunastu lat, zastępowaliśmy - bo ja też jestem plantatorem takich owoców - zatrudnianiem siły roboczej pochodzącej ze Wschodu, z Ukrainy, i akurat w odróżnieniu od Polaków obywatele Ukrainy są zainteresowani wykonywaniem takiej pracy. Oni właśnie chcą na kilka tygodni, na kilka miesięcy przyjechać do Polski, podjąć taką pracę, zarobić pieniądze i te pieniądze zawieźć i wprowadzić do obiegu swojej gospodarki i swojej rodziny. Odbywało się to do tej pory w formule prostego oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy. Rolnik z takim oświadczeniem, z drukiem jednostronicowym szedł do powiatowego urzędu pracy i nie w drodze decyzji administracyjnej, ale tylko w drodze rejestracji takiego oświadczenia mógł je dostarczyć obywatelowi Ukrainy, z którym wcześniej miał uzgodnione warunki pracy, tenże udawał się do polskiej placówki konsularnej, uzyskiwał wizę z pozwoleniem na pracę w naszym kraju, przyjeżdżał do pracy i tę pracę podejmował w sposób legalny, chociaż zdarzały się rzeczywiście przypadki podejmowania pracy w tzw. szarej strefie.
Do tej pory, także ze względu na czynniki, o których mówiłem na początku, a więc dużą rotację pracowników, sezonowe zapotrzebowanie na siłę roboczą, wykorzystywana była umowa o dzieło i umowa zlecenia głównie z tego powodu, że pozwalają one rotacyjnie zatrudniać pracowników przy małym obciążeniu administracyjnym ze strony polskiego pracodawcy. Dlatego odpowiadając tym, którzy mówią, że sprawa umów o dzieło była nadużywana, a nie była - nie były podpisywane umowy o pracę, bo umowy o pracę mają jednak charakter pracy stałej, pracy ciągłej, ze wszystkimi konsekwencjami umowy o pracę. Taka umowa jest zła dla polskiego pracodawcy działającego w sferze rolnictwa, bo oznacza, że nawet drobny plantator truskawek, porzeczek, malin itd. musi nie dbać o swoją plantację, nie zbierać owoce, tylko biegać od urzędu do urzędu nie dlatego, że uchyla się od płacenia podatku, tylko dlatego, że musi ciągle rejestrować i wyrejestrowywać swoich pracowników, bojąc się narażenia na przykre dla siebie konsekwencje.
Z tego powodu uważamy, że ta ustawa, która pewne kwestie reguluje, ale naszym zdaniem w finale może oznaczać dla rolników pogorszenie warunków i spowodować stworzenie wąskiego gardła w zatrudnianiu pracowników ze Wschodu, pracowników sezonowych w ogrodnictwie, nie powinna w tym kształcie, który jest dzisiaj, stać się obowiązującym prawem i wymaga szeregu zmian. Nie składamy wniosku o odrzucenie tej ustawy, tylko mówimy o tym, że na posiedzeniach takiej czy innej komisji - myślę, że w pracach nad tą ustawą będzie również brała udział Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi, o co wnoszę - ta ustawa będzie szczegółowo procedowana i będzie zmieniona tak, aby przyjazd obywateli Ukrainy był nieutrudniony, był legalny, ale także po to, żeby ci ludzie mogli nadal tworzyć warunki do konkurowania polskiego (Dzwonek) rolnictwa i ogrodnictwa na arenie międzynarodowej, a w tym przypadku koszty siły roboczej odgrywają fundamentalną rolę. Poprawmy więc tę ustawę i pomóżmy polskim rolnikom realizować dalej dobre dzieło. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia