8. kadencja, 42. posiedzenie, 1. dzień (24-05-2017)

3. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1491).

Poseł Jacek Protasiewicz:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Słuchając uzasadnienia projektu ustawy o nowym ustroju sądów powszechnych, które przedstawił pan poseł wnioskodawca, zastanawiałem się, po co pan poseł tak się trudzi i wymyśla w sumie mało wyszukane argumenty, skoro dużo łatwiej byłoby, zwyczajnie rzecz biorąc, sięgnąć do znanej, bardzo skądinąd cennej i ciekawej pozycji, jaką jest książka wydana po raz pierwszy 28 lat temu przez Komitet Helsiński w Polsce pod bardzo prostym tytułem ˝Sądownictwo w PRL˝. Tam można znaleźć uzasadnienie wielu proponowanych przez państwa posłów z PiS zmian.

    Otóż zacznijmy może od idei. Już na 27. stronie tej ciekawej publikacji znajduje się cytat z Władysława Gomułki, wypowiedź podczas narady Polskiej Partii Robotniczej, PPR, w Lublinie 14 listopada 1944 r. Otóż Gomułka mówił tam: Walka o Polskę demokratyczną jest dzisiaj przede wszystkim walką o aparat państwowy. Trzeba obsadzić wszystkie kierownicze stanowiska w aparacie administracyjnym państwa, jak też wszystkie ogniwa siły zbrojnej narodu, a również i sądownictwa, ludźmi, którzy wszystkimi nićmi związani są z obozem demokracji polskiej, którzy myślą takimi samymi kategoriami, jakimi myśli rząd. Tak mówił Gomułka.

    No cóż, służbę cywilną już zlikwidowaliście, dzięki czemu mogliście obsadzić administrację państwową związanymi ze sobą, ze swoim obozem Misiewiczami. Doświadczoną kadrę w Wojsku Polskim wymieniliście na swoich, o czym tak dużo mówiono w poprzednim punkcie nad wnioskiem o wotum nieufności wobec ministra Macierewicza. Nic dziwnego, że przyszedł więc czas na sądownictwo. Jak to zrobić? Ano odpowiedź również znajduje się w tej książce. Na str. 30 mowa jest o tym, że pierwszym krokiem na tej drodze był dekret PKWN z 4 listopada 1944 r. o upoważnieniu do przenoszenia sędziów na inne miejsca służbowe. No a czymże innym jest proponowany art. 22, zwłaszcza § 4b proponowanej zmiany, proponowanego projektu ustawy, który pozwala na przeniesienie sędziego, również bez jego zgody, panie pośle wnioskodawco, do innego wydziału lub powierzenie mu obowiązków w innym wydziale na okres do 12 miesięcy?

    (Poseł Bartłomiej Wróblewski: Ale tak obecnie jest. Ograniczone zostają te możliwości.)

    Sąd Najwyższy w swojej opinii jednoznacznie stwierdza i nie pozostawia złudzeń, że w szczególności przeniesienie sędziego do innego wydziału (Gwar na sali, dzwonek) może stanowić ukrytą postać kary dyscyplinarnej. Kto będzie podejmował decyzję o przeniesieniu sędziego do innego wydziału albo o oddelegowaniu go do wydziału, do którego nie ma kwalifikacji? Jego zwierzchnik, a zatem prezes bądź wiceprezes sądu.

    Przyjrzyjmy się zatem proponowanym zmianom w trybie ich powoływania. I cóż znajdujemy w proponowanym § 23? Że będą to, sięgając do terminologii żywcem wyjętej z PRL-u, prezesi i wiceprezesi przynoszeni w teczce. Przynosił ich będzie w teczce pan minister, w tym przypadku minister Zbigniew Ziobro, i powoływał bez zasięgnięcia jakiejkolwiek opinii, nawet niewiążącej opinii kolegium sędziów w poszczególnym sądzie, i będzie mogło się to odbyć w każdym sądzie w Polsce, rejonowym, okręgowym bądź apelacyjnym, w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie tej ustawy.

    Znowu: Dlaczego tak się dzieje? Otóż znowu bezcenna jest ta książka, która na str. 99 przywołuje, zestawia postulaty, które zgłaszały w latach 1980, 1981 środowiska sędziowskie związane z ˝Solidarnością˝. Jednym z pierwszych, a dokładnie rzecz biorąc, drugim postulatem na liście związku zawodowego ˝Solidarność˝ było nadanie samorządowi sędziowskiemu prawa do wyboru kandydatów na prezesa sądu wojewódzkiego i prezesów sądów rejonowych.

    A w którym kierunku idzie ta ustawa? Idzie w całkowicie przeciwnym, idzie w takim, jaki narzucili, jaki zaproponowali komuniści najpierw po stłamszeniu ˝Solidarności˝, w roku 1981, a następnie, po wprowadzeniu stanu wojennego, przyjęto ustawę o ustroju sądów powszechnych w roku 1985, która dawała ówczesnemu ministrowi sprawiedliwości prawo powoływania i odwoływania prezesów sądów apelacyjnych i wojewódzkich po zasięgnięciu, przynajmniej, niewiążącej opinii zgromadzenia ogólnego sędziów. Ta ustawa została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny Polski, wolnej Polski, już w roku 1993, gdyż trybunał w swoim wyroku tak stwierdził: Minister sprawiedliwości jako administrator wszystkich sądów musi mieć istotny udział także w procesie powoływania prezesów sądów, ale jego głos nie może być dominujący, gdyż naruszyłoby to zasadę niezależności sądu. A państwo do tej komunistycznej zasady, PRL-owskiej zasady się odwołujecie. Tryb, który przyjęliście, procedowania wyklucza jakiekolwiek konsultacje powszechne. A więc odsyłam was do opinii pana prof. Banaszaka, waszego ulubionego eksperta, kandydata z waszej strony (Dzwonek) do Komisji Weneckiej, z roku 2012, kiedy takie rozwiązania generalnie negował, kwestionował i uważał za niezgodne ze zdrowym rozsądkiem i z konstytucją. Posłuchajcie przynajmniej swojego eksperta. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia