8. kadencja, 42. posiedzenie, 2. dzień (25-05-2017)

9. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy Prawo wodne (druk nr 1529).

Poseł Urszula Pasławska:

    Bardzo dziękuję.

    Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego pragnę przedstawić stanowisko klubu w sprawie projektu ustawy Prawo wodne, druk nr 1529.

    Przedłożony projekt ustawy jest próbą dostosowania prawa polskiego do wymagań norm europejskich ujętych w ramowej dyrektywie wodnej. Celem tej regulacji powinno być stworzenie przejrzystych, efektywnych i spójnych ram legislacyjnych. Gwarancją takich regulacji miałoby być powołanie realnej i efektywnej władzy wodnej mającej wpływ na planowanie gospodarowania wodami, ochronę wód, w tym prowadzenie inwestycji na wodach, utrzymanie urządzeń wodnych i docelowo utrzymanie dobrego stanu wód. Takie są założenia.

    Czym skończy się próba wprowadzenia zaproponowanych przepisów? Jedno jest pewne: ta próba zakończy się totalnym chaosem. Już teraz o zarządzanie wodami rywalizują resort środowiska z resortem gospodarki morskiej, a minister energetyki też widzi w wodzie geotermalnej ratunek, szansę na poprawę polskiego bilansu energetycznego.

    Pomysł na stworzenie efektywnej władzy obejmuje powołanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - megapaństwowej osoby prawnej. Podobieństwo do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe wydaje się nieprzypadkowe i nawet umundurowanie się pojawia, tylko że Lasy Państwowe to instytucja z prawie wiekową tradycją, a Wody Polskie to po prostu polityczny pomysł na konsolidację wielu instytucji, w tym przejęcie wojewódzkich zarządów melioracji wchodzących aktualnie w skład administracji samorządu województwa.

    Panie ministrze, w związku z tym mam pytanie: Co z pracownikami zarządów melioracji, fachowcami, wieloletnimi ekspertami? Czy - tak jak w ustawie o służbie cywilnej - stracą oni pracę z dnia na dzień na rzecz tych bardziej dyspozycyjnych?

    Wody Polskie mają być jednostką gospodarującą majątkiem Skarbu Państwa, jak również władzą wodną samą dla siebie, mają odpowiadać za pozyskiwanie i gromadzenie środków finansowych generowanych przez gospodarkę wodną, jak również ich wydatkowanie na inwestycje w gospodarkę wodną oraz utrzymanie wód i pozostałego mienia Skarbu Państwa. Wody Polskie będą stanowić scentralizowaną jednostkę administracji rządowej z rozbudowaną, wieloszczeblową strukturą wewnętrzną. Jak w tej machinie ma się odnaleźć obywatel pragnący wybudować pomost na jeziorze czy też rolnik, który ma problemy z melioracją swoich gruntów? Mam poważne obawy, że zaproponowane zmiany nie ułatwią życia obywatelowi.

    Znaczną część proponowanej ustawy stanowią przepisy dotyczące różnego rodzaju opłat za usługi wodne, w tym określenie maksymalnej wysokości tych opłat. Wydaje się, że przyjęcie takich rozwiązań może spowodować konieczność częstych nowelizacji ustawy i powinno być odesłane do przepisów szczegółowych w formie rozporządzenia.

    Należy zauważyć, że rząd skwapliwie wskazuje winnego koniecznej likwidacji istniejących zwolnień za korzystanie z zasobów wodnych. Mówicie: to przepisy unijne, musicie płacić, abyśmy mogli spełnić warunki ex ante, co pozwoli na uruchomienie środków pomocowych na inwestycje wodno-kanalizacyjne. Tymczasem w Unii Europejskiej, po pierwsze, możliwe jest dostosowanie stawek do możliwości ekonomicznych krajów członkowskich, a po drugie, nigdzie nie wskazuje się, że za pokrycie kosztów niniejszego obowiązku odpowiedzialny ma być obywatel i jego portfel. To obywatel poniesie koszty kilkusetprocentowego wzrostu kosztów i opłat związanych z poborem wody pitnej i odprowadzaniem wód roztopowych i opadowych, jakie docelowo obejmą samorządy lokalne.

    Również zatrważający jest potencjalny wpływ na przedsiębiorców. Ilość opłat i niejasność co do terminu ich wprowadzenia, a później sposobu ich naliczania, zmienne coroczne stawki, obowiązek kupna liczników dla każdego korzystającego powodują ogromne obawy rolników, rybaków, producentów napojów i innych producentów żywności, że opłaty znacząco obniżą możliwość ich konkurowania z producentami z innych krajów, gdzie nie ma tych opłat lub są one iluzoryczne.

    Wprowadzenie ustawy spowoduje również rewolucję w systemie finansowania ochrony zdrowia. Do Wód Polskich trafiać będzie część opłat, które trafiały do funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej i funduszy wojewódzkich. Szacuje się, że dochody wojewódzkich funduszy mogą spaść nawet o 50%. Czy nie zagrozi to ciągłości finansowania i funkcjonowania tych funduszy? Czy planowane są zmiany w nazwie tych funduszy i zakresie ich funkcjonowania?

    Nowe prawo przewiduje również stworzenie regulatora cen. Miałby on zacząć działać od 2019 r. w ramach nowej instytucji Wody Polskie. Regulator cen będzie wchodził w dotychczasowe kompetencje samorządów lokalnych, określając cenę wody i ścieków. Wydaje się, że jest to już tylko krok do przejęcia samorządowych instytucji i spółek wodno-kanalizacyjnych.

    Chciałabym również zaakcentować wątek regionalny, bowiem Warmia i Mazury, z których pochodzę, kojarzą się z wodą. Organizatorzy turystyki, hotelarze, żeglarze wyrażają ogromne obawy o wysokość opłat za pomosty i mola na jeziorach. Podobne obawy budzi rybackie korzystanie z wód. Jak ustawa wpłynie na poprawę rybostanu w mazurskich jeziorach? Bo ryby to nie tylko najlepszy wskaźnik jakości wód, ale również magnes dla gości odwiedzających Mazury.

    Warto by było również w tym momencie zastanowić się nad możliwością wskazania prawa przez samorząd terytorialny do opiniowania modelu użytkowania wód. Czy ma być to model wędkarski, czy ma być to model gospodarczy? Sprawa ryb w jeziorach Warmii i Mazur jest sprawą szalenie ważną i szalenie, mocno wpływa na rozwój turystyki mojego regionu.

    Na koniec chciałabym przytoczyć kilka cytatów. Zapytaliśmy samorządowców o opinie na temat przygotowanej przez państwa ustawy. Burmistrz czy samorząd Barlinka pisze: Ze względu na tak obszerną ustawę, wprowadzającą szereg nowych i rewolucyjnych rozwiązań, zaskakujące jest, że wskazanie proponowanego terminu wejścia w życie nowej ustawy w swej zasadniczej części obejmuje dzień 1 lipca 2017 r. Gmina Bobolice: Szczególny niepokój budzi proponowany wzrost opłat za odprowadzanie wód opadowych, tym bardziej że zmianie ma ulec także podstawa wyliczeniowa. Gmina Trzcińsko-Zdrój: Bardzo ryzykowna i niezrozumiała jest propozycja wprowadzenia rewolucyjnych zmian, i to w bardzo szybkim czasie.

    Opinii samorządowców mamy kilkaset. Rozmawiamy z samorządami i samorządowcami, którzy reprezentują społeczeństwo lokalne, o tej ustawy i nie spotkaliśmy się do tej pory z pozytywną opinią. To również powinno państwu dać do myślenia.

    Mamy na uwadze to, że ustawa jest bardzo potrzebna, tzn. implikacja dyrektywy wodnej jest bardzo potrzebna do tego, aby móc uruchomić fundusze europejskie na realizację inwestycji wodno-kanalizacyjnych. Mamy tego świadomość. Natomiast jeśli chodzi o tę wersję, którą państwo przedstawiliście, z takimi obciążeniami dla społeczeństwa, dla branży przetwórczej, dla rolników, nie możemy poprzeć procedowania w dalszej części nad projektem tej ustawy i oczywiście poprzemy wniosek o jego odrzucenie. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia