8. kadencja, 43. posiedzenie, 1. dzień (07-06-2017)

5. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (druk nr 1562).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Jarosław Zieliński:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, zawarty w druku sejmowym nr 1562, nowelizuje art. 98 tej ustawy poprzez - to jest główna intencja tej nowelizacji - umożliwienie osobie ukaranej uiszczenia mandatu, grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego przy użyciu instrumentów do realizacji płatności bezgotówkowych.

    Historia związana z wdrożeniem tej koncepcji jest dosyć długa, bo sięga lat 2008-2009. Już wtedy planowano podobne rozwiązania, a ich głównym celem było właśnie uproszczenie procedury nakładania mandatów karnych gotówkowych na osoby przebywające jedynie czasowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. To był punkt wyjścia. To był pierwszy adresat w pierwotnym zamyśle tej zmiany. Doświadczenia Policji w tym zakresie wskazywały na cały szereg utrudnień i komplikacji związanych ze stosowaniem postępowania mandatowego, gdyż coraz powszechniejszą praktyką stawało się korzystanie z argumentu używanego przez obcokrajowców, który sprowadzał się do tego, że nie dysponują oni środkami płatniczymi w polskiej walucie.

    Obecnie w tym kształcie, który rząd przedstawia Wysokiej Izbie, w tym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia adresatem tych zapisów będą zarówno osoby czasowo przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na które nakładane są mandaty gotówkowe, jak również osoby posiadające stałe miejsce zamieszkania na terytorium Polski, na które nakładane są mandaty w formie kredytowanej. W uzasadnieniu do projektu ustawy zostało wskazane, że w art. 98 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia zostałyby dodane nowe przepisy.

    I tak w proponowanym § 3a umożliwia się uiszczenie grzywny nałożonej w drodze mandatu gotówkowego lub kredytowanego w formie bezgotówkowej przy użyciu karty płatniczej lub innego instrumentu płatniczego. Brzmienie projektowanych przepisów wskazuje, że uiszczenie grzywny w formie bezgotówkowej będzie rozwiązaniem dobrowolnym, z którego ukarany będzie mógł skorzystać, o ile funkcjonariusz nakładający grzywnę będzie dysponował stosownym urządzeniem do autoryzacji takich rozliczeń. Konieczność wprowadzenia tego warunku wynika z faktu, iż urządzenia, o których mowa, będą etapowo wprowadzane do użytku przez uprawnione służby i instytucje. W proponowanym § 3b określono, że koszty związane z przekazaniem środków na właściwy rachunek bankowy w przypadku grzywien uiszczanych bezgotówkowo będzie ponosił ukarany.

    W § 3c proponuje się nałożenie na funkcjonariusza nakładającego grzywnę obowiązek poinformowania ukaranego o możliwości uiszczenia grzywny nałożonej w formie mandatu karnego gotówkowego lub kredytowanego w formie bezgotówkowej oraz o kosztach z tym związanych.

    Projektowane rozwiązanie, jak już powiedziałem, jest zaadresowane do wszystkich podmiotów uprawnionych do nakładania grzywien... Przepraszam, tego jeszcze nie powiedziałem, teraz to chcę właśnie podkreślić. To jest zaadresowane do wszystkich podmiotów uprawnionych do nakładania grzywien w drodze mandatów karnych, jednak w największym stopniu będzie to dotyczyło Policji, bo to ta formacja z uwagi na swoją liczebność, zakres działania, zakres przyznanych uprawnień oraz nałożonych obowiązków ujawnia największą liczbę wykroczeń. Tylko w 2015 r. funkcjonariusze Policji ujawnili ponad 8 mln takich czynów, przy czym w ponad 5,5 mln przypadków wobec sprawców wykroczeń zastosowano postępowanie mandatowe.

    Chcę bardzo wyraźnie podkreślić, że proponowane rozwiązania polegają na tym, że osoba ukarana grzywną w formie mandatu będzie mogła w tej formie uiścić mandat karny, ale nie będzie musiała, oczywiście będzie mogła to uczynić z własnego wyboru, jeżeli funkcjonariusz, jeżeli policja będzie dysponowała urządzeniem, które to umożliwi. Te urządzenia będą wprowadzane w sposób ewolucyjny, więc na pewno nie będzie to wszędzie możliwe od razu, ale zakładamy, że już na pierwszym etapie policja zostanie wyposażona w taką liczbę terminali płatniczych, która pozwoli na używanie ich przede wszystkim przez patrole policyjne w ruchu drogowym. To właśnie te mandaty karne w pierwszej kolejności mogłyby być opłacane przy wykorzystaniu formy bezgotówkowej, przy użyciu kary płatniczej bądź innych instrumentów. Policjant - już przywołałem te informacje - będzie zmuszony poinformować osobę ukaraną o możliwości i warunkach uiszczenia mandatu karnego w tej formie.

    Chciałbym podkreślić, że te przepisy stanowią z jednej strony dążenie do uproszczenia procedur i czynności związanych z uiszczaniem grzywny w postaci mandatu karnego w formie, która coraz częściej jest współcześnie stosowana, czyli w formie obrotu bezgotówkowego, przy użyciu karty płatniczej bądź innego instrumentu, a więc to rozwiązanie niewątpliwie wychodzi naprzeciw postępowi technologicznemu i oczekiwaniu społecznemu, ale z drugiej strony także na pewno zmniejszy sferę zagrożeń związanych z podejrzeniami i zachowaniami korupcyjnymi, a mówiąc jeszcze szerzej, na pewno zmniejszy zagrożenie szarą strefą i patologiami w tej sferze. Ponadto trzeba też przypomnieć, że proponowana zmiana wpisuje się w program pod nazwą ˝Od papierowej do cyfrowej Polski˝, który wynika z przyjętego przez Radę Ministrów uchwałą nr 14/2016 z dnia 16 lutego 2016 r. ˝Planu na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. A więc wydaje mi się, że ta proponowana, ale i oczekiwana społecznie zmiana powinna zostać zaakceptowana i przyjęta przez wszystkie kluby parlamentarne polskiego Sejmu, o to się zwracam. Jestem przekonany, że zostanie też dobrze przyjęta przez społeczeństwo, przez osoby, których te dawane w nowelizacji możliwości mogą dotyczyć.

    W związku z powyższym prezentując krótko tę nowelizację - ona nie jest przecież też sama w sobie długa, zawiera tak naprawdę dwa artykuły, przy czym pierwszy artykuł wprowadza te zmiany, a drugi mówi o tym, że ustawa po uchwaleniu weszłaby w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia, ten projekt sam w sobie jest, jak sądzę, wystarczająco czytelny, wymowny i mam nadzieję, że zostanie zaakceptowany, nie mam wrażenia, że warto jakoś szerzej go opisywać, sprawa jest znana już także z przestrzeni publicznej, z debaty publicznej, była o tym mowa parokrotnie - zwracam się w imieniu rządu do Wysokiego Sejmu o przyjęcie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia