8. kadencja, 43. posiedzenie, 2. dzień (08-06-2017)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie poselskie w sprawie 95. rocznicy powrotu Górnego Śląska do macierzy

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W tym roku obchodzimy 95. rocznicę objęcia Górnego Śląska przez Rzeczpospolitą. Dokładnie 20 czerwca 1922 r. w Katowicach odbyła się główna uroczystość objęcia Górnego Śląska przez administrację polską. Dlatego też chciałbym przypomnieć przebieg tego jakże ważnego dla Rzeczypospolitej wydarzenia.

    Wraz z końcem I wojny światowej, w listopadzie 1918 r., po 123 latach zaborów na mapy Europy powróciła Rzeczpospolita Polska. Jednym z postanowień traktatu wersalskiego była decyzja o zorganizowaniu na Górnym Śląsku plebiscytu, na podstawie którego rozstrzygnięta zostałaby kwestia przynależności państwowej Górnego Śląska należącego wcześniej do państwa niemieckiego. Zanim jednak ogłoszono plebiscyt, doszło do dwóch powstań śląskich, a plebiscyt ostatecznie przeprowadzony został 20 marca 1921 r. W głosowaniu dopuszczono udział osób, które wcześniej wyemigrowały ze Śląska. Wobec ściągnięcia z Niemiec blisko 200 tys. emigrantów głosujący za przynależnością do Polski okazali się mniejszością i stanowili 40,3%.

    Kiedy Międzynarodowa Komisja Rządowo-Plebiscytowa ogłosiła swoje propozycje podziału Górnego Śląska, zdecydowanie niekorzystne dla Polaków, wzburzenie zwolenników przyłączenia do Polski było ogromne. Na znak protestu Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska zintensyfikowała przygotowania powstańcze i mimo braku zgody Ministerstwa Spraw Wojskowych II RP w nocy z 2 na 3 maja 1921 r. rozpoczęły się walki. Kierował nimi Wojciech Korfanty, wieloletni działacz narodowy i polityczny na Śląsku. Szybkość ataku śląskiego POW zaskoczyła przeciwnika, co pozwoliło zająć powstańcom znaczną część terenu plebiscytowego.

    Decyzją Konferencji Ambasadorów w Paryżu z 20 października 1921 r. II RP otrzymała 30% terytorium Górnego Śląska, ale z 46% ludności i zdecydowaną większością obiektów przemysłowych. W Polsce znalazły się m.in. Katowice, Świętochłowice, Królewska Huta (obecny Chorzów), Rybnik, Lubliniec, Tarnowskie Góry i Pszczyna. Wydarzenie to wieńczyło kilkuletni okres zmagań dyplomatycznych i militarnych o sporny region, w których stronami były odrodzona Polska i pokonane w I wojnie światowej Niemcy. W ten sposób ziściło się marzenie wielu Ślązaków. Ich poświęcenie w powstaniach 1919, 1920 i 1921 r. oraz zaangażowanie w akcję plebiscytową, której kulminacją był sam plebiscyt przeprowadzony 20 marca 1921 r., przyniosło skutki. Oczywiście nie miałoby to miejsca bez wsparcia ze strony władz i społeczeństwa polskiego. Sukces, jakim niewątpliwie była inkorporacja regionu, wywołał entuzjazm społeczeństwa polskiego.

Przebieg posiedzenia