8. kadencja, 43. posiedzenie, 3. dzień (09-06-2017)
26. punkt porządku dziennego:
Informacja o działalności rzecznika praw dziecka za rok 2016 wraz z uwagami o stanie przestrzegania praw dziecka (druk nr 1465) wraz ze stanowiskiem Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (druk nr 1558).
Poseł Monika Rosa:
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Funkcja rzecznika jest wyjątkowa i wyjątkowo odpowiedzialna, ponieważ rzecznik zabiera głos w sprawach tych, którzy są najsłabsi i najbardziej potrzebują naszego wsparcia i ochrony. Jedno jest natomiast pewne: rzecznik nie jest po to, aby wystawić laurkę rządowi, ale jest właśnie po to, by go poganiać do pracy.
(Poseł Kazimierz Moskal: Nie.)
Rzecznik praw dziecka jest związany tylko i wyłącznie z jednym obozem: obozem praw dziecka. Tylko z tym obozem rzecznik jest związany. (Oklaski)
(Poseł Magdalena Kochan: Brawo!)
(Poseł Zbigniew Dolata: Żal.)
Szanowni Państwo! Jeśli chcecie, żeby w przyszłym roku to opasłe tomisko było mniejsze, to po prostu weźcie się do roboty i realizujcie zagadnienia w nim wskazane.
(Poseł Jan Mosiński: Tam niech pani mówi, do rzecznika.)
Jedynie w taki sposób będzie można sprawić, że działalność pana rzecznika będzie mogła skupiać się także na innych kwestiach.
I tak, kwestia 500+ jest czymś niesamowitym, za każdym razem, kiedy krytykuje się działania rządu, któryś z posłów albo przedstawicieli rządu wychodzi i mówi: 500+, 500+, 500+.
(Poseł Magdalena Kochan: Bo tylko to mają.)
Szanowni państwo, 3/4 polskich gmin nie ma ani jednej instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 - 3/4. Nie będzie przyrostu naturalnego, współczynnik dzietności nie zwiększy się, jeżeli rodzice nie będą mogli korzystać z instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, a później także z przedszkoli. Państwo tak się troszczycie o dzieci, a więc dlaczego rząd do tej pory nie ratyfikował III protokołu fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka? Dlaczego? Dlaczego państwo nie działają przeciwko mowie nienawiści?
Złożyliśmy projekt ustawy o poszerzeniu katalogu przestępstw wynikających z nienawiści. Został on przez państwa odrzucony. Sprawa dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Planowaliście państwo - zgodnie z rozporządzeniem pani minister Zalewskiej planowanym - zamknąć te dzieci w domach, nie pozwalając im na indywidualny tok nauki w szkole. Zbliża się lato, wzrośnie prawdopodobnie, na co wskazują poprzednie lata, liczba osób korzystających z dopalaczy, ale państwo ciągle nic w tej sprawie nie zrobiliście. Rozporządzenie ministra zdrowia z 24 sierpnia w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych jest wciąż aktualizowane, ale nadal nie zostało zaktualizowane, jest poddawane konsultacjom. I tu kieruję pytanie do pana rzecznika praw dziecka: Czy nie byłoby warto przedsięwziąć działań edukacyjnych, a także karnych dotyczących dopalaczy?
Przygotowaliśmy jako Nowoczesna projekt ustawy o dostępie do ginekologa i wenerologa dla małoletnich od 15. roku życia. Jeśli zgodnie z prawem nastolatkowie mogą uprawiać seks, muszą mieć możliwość dostępu do lekarza bez opieki osoby dorosłej, bo w przeciwnym razie w większości przypadków z takiej opieki po prostu nie skorzystają.
Do rzecznika wpłynęło bardzo dużo spraw, ponad 46 tys. Do organów, instytucji skierowano 154 wystąpienia o charakterze generalnym. W 295 przypadkach rzecznik zgłosił udział w postępowaniach sądowych. Rzeczywiście te liczby są imponujące, sporo rzeczy udało się zrobić. Natomiast do realizacji jest jeszcze więcej i to wskazuje też ten opasły tom, którego wielkość przeszkadza, jak rozumiem, panu posłowi, który występował z ramienia PiS. Panie pośle, dostęp do lekarzy specjalistów, niedoszacowanie procedur pediatrycznych, brak należytego zabezpieczenia dzieci w specjalistyczną opiekę psychologiczną, kwestia młodocianych rodziców - w Polsce stanowią oni od 3,5% do 5%, brak opieki nad takimi rodzicami, sprawy dostępu do ginekologa, przeciwdziałania mowie nienawiści, kwestia dopalaczy, nadużywania alkoholu - no, tych kwestii jest bardzo dużo, więc zamiast krytykować, warto po prostu realizować te zalecenia.
Na poprzednim posiedzeniu komisji, kiedy omawialiśmy sprawozdanie, zapytałam pana ministra o kwestie dotyczące małoletnich cudzoziemców. Te kwestie także wskażę w tym wystąpieniu, dlatego że klimat rozmowy o cudzoziemcach w Polsce jest bardzo zły i to jest w dużej mierze związane także z kwestią działań PiS-u i budowania pewnego rodzaju strachu.
Przede wszystkim to jest kwestia dostępu do świadczenia 500+. Na szczęście - także dzięki działaniom rzecznika praw dziecka - cudzoziemcy, uchodźcy, którzy mają dostęp do rynku pracy, także będą mogli otrzymywać świadczenie 500+.
Druga kwestia dotyczy umieszczania małoletnich w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców. Są to ośrodki, które mają być zabezpieczone kratami w oknach, jakimiś drutami, ogrodzeniami, co z pewnością nie wpłynie dobrze na rozwój dzieci, a dzieci uchodźców też są dziećmi i powinniśmy się troszczyć o nie tak samo, jak troszczymy się o polskie dzieci. Być może warto się zająć także tą sprawą.
Kwestia przejścia granicznego Terespol-Brześć. W tym roku to przejście było wizytowane przez rzecznika praw dziecka. Stacjonują tam rodziny czeczeńskie, także z dziećmi. I badana była sytuacja tych dzieci stacjonujących na przejściu z racji odmowy udzielenia azylu w Polsce. A więc kieruję pytanie, właściwie także do przedstawicieli rządu, do posłów PiS, co dalej z tą sytuacją.
I wspomniany także przeze mnie Protokół fakultatywny do Konwencji o prawach dziecka, który wciąż nie jest przyjęty. Wiem, że pan rzecznik apeluje do rządu, aby go przyjąć. Ten protokół przyczyni się do realizacji praw dziecka gwarantowanych w konwencji o jego prawach i umożliwi nową formę instytucjonalnej opieki nad dziećmi i gwarancję przestrzegania ich praw. A więc jeszcze raz, apelując, panu rzecznikowi mogę tylko i wyłącznie podziękować za jego działania. Pewnie można więcej. Zawsze można więcej, ale przy ograniczonych środkach, przy ograniczonych zasobach ludzkich niewiele się da. Gdyby rzecznik był władzą ustawodawczą, wykonawczą pewnie mógłby jeszcze więcej, ale to jest...
(Poseł Zbigniew Dolata: Byłby dyktatorem wtedy.)
...rola PiS-u. To jest rola rządu, żeby to realizować, żeby się opiekować i wdrażać zalecenia rzecznika praw dziecka. Bo dzieciaki potrzebują naszej opieki, one rzadko mogą wystąpić w swoim imieniu i wymagają szczególnej ochrony.
(Poseł Zbigniew Dolata: Dla pani dzieci, pani poseł?)
I 500+ nie rozwiąże tej sytuacji całkowicie. Dziękuję. (Oklaski)
(Poseł Rajmund Miller: To jest niegrzeczne.)
Przebieg posiedzenia