8. kadencja, 44. posiedzenie, 1. dzień (20-06-2017)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1494 i 1595).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za dyskusję, za poparcie generalnie projektu zmiany ustawy, ale również za pytania. Chciałbym odpowiedzieć na te pytania w dwóch kategoriach. Jedne pytania dotyczą typowo dyrektywy sezonowej, która dotyka rolników, ogrodników, branży turystycznej. Oczywiście jeden z postulatów jest taki, żeby nie wdrażać dyrektywy sezonowej. Przypomnę, że mamy wdrożoną procedurę dotyczącą niewdrożenia dyrektywy, termin wdrożenia tej dyrektywy minął 30 września ub.r. Można przyjąć taką zasadę, że nie wdrażamy którejś dyrektywy i płacimy za to kary. Myślę, że dla państwa jako całości absolutnie by się to nie opłacało. Faktycznie dyrektywa sezonowa dotyczy tych trzech branż i wymaga, aby były zezwolenia.
Drugi obszar działania, które jest prowadzone od wielu lat w Polsce, to obszar tzw. zezwoleń na prace krótkoterminową na podstawie oświadczeń w przypadku sześciu państwach trzecich, tak je nazwę, w tym oczywiście obywateli Ukrainy. Teraz musimy rozstrzygnąć. Ta relacja, kiedy wiele lat temu nie było wdrożonej dyrektywy sezonowej, dotyczyła głównie rolnictwa. Dzisiaj już tak nie jest. Dzisiaj w dalszym ciągu rolnictwo jest wiodącą grupą, która korzysta z tego uproszczonego systemu, ale dzisiaj cała gospodarka, w tym budownictwo, handel, usługi, korzysta z tej drugiej części. 70% oświadczeń dotyczy już innych branż niż branża rolnictwa. To jest to, z czym się zmagamy, z czym musimy się uporać.
Jeśli chodzi o rolnictwo, to rozmowy, które prowadziliśmy zarówno w komisji rolnictwa, jak i z rolnikami, szczególnie produkującymi tzw. owoce miękkie, mają na celu przyjęcie takiej zasady, żeby ta nowa formuła zezwolenia była jak najprostsza i jak najłatwiejsza. Wprowadzamy też szereg ułatwień, m.in. wydłużamy na wniosek rolników okres obowiązywania tego zezwolenia do 9 miesięcy. Wprowadzamy tzw. wizę wielosezonową na 3 lata. Po roku, że tak powiem, legalnej pracy można będzie już skorzystać z tej 3-letniej wizy, czyli nie będzie trzeba już ponownie o te wizy występować. Skracamy termin wydania oświadczenia z 3 do 7 dni, czyli powiatowy urząd pracy, gdzie pozostaje to zadanie, w ciągu 7 dni musi wydać oświadczenie o zezwoleniu na pracę. W trudniejszych sytuacjach jest to 30-dniowy okres. Wprowadziliśmy też na wniosek rolników zmianę, że do 30 dni obywatelowi państw trzecich zatrudnionemu w pracach w rolnictwie może być powierzona inna praca. Jeśli jest zmiana pogody i nie ma pracy w rolnictwie, w ciągu 30 dni taki pracownik może wykonywać na rzecz tego rolnika inną pracę i też będzie zezwolenie.
Zmieniamy to, o co pytał poseł Arndt. Chodzi o taką sytuację, że ktoś czeka na ten wniosek od wojewody i ma tę pracę zaliczoną jako nielegalną. To zmieniamy. Teraz, jeżeli w terminie złoży ponowny wniosek, to cały ten okres oczekiwania będzie traktowany jako legalny. Nawet jeżeli wojewoda mu odmówi i uzna, że ten pobyt jest już pobytem nielegalnym, to ten okres, w którym pracował, będzie traktowany jako legalny, czyli nie będzie to traktowane odwrotnie.
Co do kwestii przeniesienia wszystkich zezwoleń w gestię starostów to dyskusja, którą prowadziliśmy, również w ramach rządu, zmierzała w odwrotnym kierunku - żeby wszystkie zadania przekazać do urzędów wojewody. Utrzymaliśmy w starostwach tę część oświadczeniową i zezwoleniową dla sezonówki ze względu na to, że jest tu prostsze dojście. Nie za bardzo sobie wyobrażam, żebyśmy zeszli z tym na jeszcze niższy poziom - mamy w tej chwili już dobre doświadczenia, nawet w ubiegłym roku, kiedy było 1300 tys. oświadczeń, powiatowe urzędy pracy poradziły sobie z tym - tym bardziej że teraz te urzędy dostaną też dodatkowe środki, jako że wprowadzamy 30-złotową odpłatność za oświadczenie, by wyeliminować część tzw. pozornych oświadczeń, składanych tylko po to, żeby nabyć wizy. Choć sytuacja też jest dynamiczna, bo, jak państwo wiecie, od 11 czerwca jest wprowadzony ruch bezwizowy między Ukrainą a państwami europejskimi. Oczywiście są wizy turystyczne, paszporty biometryczne, ale to też zmienia w jakiś sposób sytuację.
Kwestia związana z limitami. Te limity, przypominam, są określone w ustawie jako działanie fakultatywne. One są podyktowane tylko określonymi względami. Jeden wzgląd to wzgląd bezpieczeństwa. Nie wiem, gromadzi się w jednym miejscu w kraju jakaś znaczna grupa obcokrajowców i to może stanowić jakieś zagrożenie. To jest jeden powód. I drugi powód to sytuacja na rynku pracy. Dzisiaj mamy sytuację taką, że potrzebujemy obywateli państw trzecich, głównie z Ukrainy, bo brakuje rąk do pracy, szczególnie w tych zawodach, o których mówiłem. Ale może być tak, że sytuacja na rynku pracy się zmieni. I to jest tym podyktowane. Tak że tu nie będzie jakiegoś zaskoczenia, że to wprowadzamy, że ktoś tutaj będzie próbował coś zmienić.
Jeśli chodzi o tegoroczne sprawy, to w tej chwili jest złożonych ponad 700 tys. oświadczeń. Zobaczymy, na ile to potrzebne zmiany. Zmiany tej ustawy jeszcze nie dotyczą tego roku, bo, przypominam, w projekcie jest zapis, że ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2018 r., a są jeszcze przepisy przejściowe, czyli te osoby, które będą zarejestrowane na podstawie oświadczeń z tego roku, będą mogły korzystać z tych oświadczeń jeszcze w przyszłym roku.
Nie regulujemy w tej ustawie spraw związanych z Kodeksem cywilnym czy Kodeksem pracy. To jest jakby inna działka. Było pytanie o umowy o dzieło. Jeżeli to będzie umowa o dzieło w rolnictwie, to oczywiście może być ona wykonywana, tak jak umowa zlecenia. Tutaj już organy kontrolne mają pole do działania.
Jeśli chodzi o dodatkową informację, bo też pojawiają się relacje dotyczące innych państw, to oczywiście byłoby idealne rozwiązanie, ale go nie mamy. Trzy państwa europejskie w wyniku negocjacji przy przyjmowaniu wcześniejszej dyrektywy znalazły się poza tą dyrektywą. To jest Anglia, Irlandia i Dania. My takiej możliwości nie mamy. Jesteśmy ujęci w tej dyrektywie, stąd musimy też te przepisy stosować.
Jeśli chodzi o poprawki, to te poprawki, które składał klub Prawa i Sprawiedliwości, idą jeszcze w tym kierunku, aby uelastycznić i ułatwić stosowanie ustawy. Do innych poprawek odniesiemy się w czasie posiedzenia komisji. Jeżeli chodzi o kwestie związane z dalszymi pracami, dotyczące głównie rolnictwa, to wspólnie z ministerstwem rolnictwa pracujemy nad tym, aby znaleźć jeszcze lepsze rozwiązania dla tej grupy rolników, choć też w jednej z debat pojawiła się propozycja, żeby zastosować takie modele zatrudniania, jakie są np. we Francji przy winobraniu, a to są modele, które są oparte na Kodeksie pracy, czy w innych państwach. Nie jest tak łatwo, jakby niektórym się wydawało, że tam można jechać i pracować sobie bez żadnych przepisów prawa.
Te zmiany, które wprowadzamy, zdecydowanie poprawiają sytuację, uelastyczniają ją, a z drugiej strony wprowadzają reguły dotyczące dyrektywy sezonowej czy też wprowadzają w tych trzech działach gospodarki, jakimi są: rolnictwo, sadownictwo, turystyka, nowe rozwiązania. A wszystkie działania, które podejmowaliśmy, idą w tym kierunku, aby tej grupie zawodowej też ułatwić możliwość zatrudnienia. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia