8. kadencja, 44. posiedzenie, 1. dzień (20-06-2017)

1. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (druk nr 1625).

Poseł Monika Rosa:

    Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Na decyzję o posiadaniu dzieci wpływa bardzo wiele czynników. Jest to aktywność zawodowa, aspiracje osobiste, wykształcenie, miejsce zamieszkania, rozwinięta opieka instytucjonalna nad dziećmi. Rząd przeznaczył ogromną kwotę na program, który jest transferem finansowym - jednowymiarowym, jednolitym spojrzeniem na kwestię polityki prorodzinnej. I z tego programu, szanowni państwo, dzieci nie będzie. Jest to niewykorzystana szansa na prawdziwą, na dobrą i na wielowymiarową politykę rodzinną.

    Omawiany dzisiaj projekt skupia się na poprawianiu błędów, które były przy procedowaniu ustawy o 500+. Już po roku widać, jak wiele miał wad. Były one związane z szybkim procedowaniem i wprowadzaniem programu. Część z nich da się poprawić tym projektem ustawy, ale znaczna część wynika z błędnych założeń projektu ustawy o 500+.

    Po pierwsze, wysoka dzietność. Współcześnie w społeczeństwie rozwiniętym wysoką dzietność osiąga się przez aktywność zawodową kobiet oraz dostęp do opieki instytucjonalnej nad dziećmi. Program 500+ odwrotnie przykłada proporcje. Mówi: zrezygnujcie, szanowni państwo, z pracy, a państwo was utrzyma. Program 500+ nie daje żadnych zachęt młodym ludziom do tego, żeby chcieli posiadać pierwsze dziecko. Jednocześnie zlikwidowaliście państwo wsparcie dla rodzin, które starają się o dziecko metodą in vitro.

    Kwestia socjalna. Program zmniejszył nierówności dochodów, ale ten cel można było osiągnąć inaczej, i to nie przeznaczając ogromnych kwot dla dzieci, które pochodzą z rodzin zamożnych. Jeśli program 500+ miał być programem socjalnym, to nie skupił się na strukturalnych powodach występowania ubóstwa, a ubóstwo skrajne w Polsce wiąże się przede wszystkim z miejscem na rynku pracy, dotyczy w najwyższym stopniu osób, dzieci, których rodzice nie mają pracy, a w Polsce jest prawie 10% dzieciaków, których rodzice nie pracują. Brak pracy to nie tylko brak dochodów, ale to także brak wzorców, na których mogą opierać się dzieci. W zmniejszaniu ubóstwa i nierówności pomaga wczesna edukacja wysokiej jakości, tymczasem zlikwidowaliście państwo obowiązek posyłania dzieci w wieku lat 6 do szkoły, w 3/4 gmin nie ma żłobków, a chaos związany z reformą edukacji będziemy odczuwać jeszcze długo.

    Kwestia sprawiedliwości. Próg na poziomie 800 zł netto wyklucza z programu rodziców samotnie wychowujących dzieci, którzy zarabiają najniższą krajową. Samotna matka, która idzie do pracy, otrzymuje najniższą krajową, już tych pieniędzy nie otrzyma. Te dzieci są najbardziej pokrzywdzone.

    Dezaktywizacja. Właśnie w tym projekcie ustawy starają się państwo w jakimś stopniu usunąć skutki dezaktywizacji i szarej strefy, ale to nie będzie w 100% skuteczne. Dane są bezwzględne. Według Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności, według GUS-u, w IV kwartale 2016 r. w stosunku do IV kwartału 2015 r. liczba kobiet aktywnych zawodowo zmalała o 122 tys., z czego o 90 tys. w grupie 20-44 lata, najbardziej w grupie 35-40 lat. Sztywne kryterium dochodowe zamiast zasady złotówka za złotówkę kreuje pułapkę ubóstwa. Ludzie nie podejmują aktywności albo rezygnują z podwyżek, dodatkowej pracy po to, żeby załapać się na kwotę 500 zł.

    Kwestia samej ustawy to przede wszystkim kwestia utraty dochodów dla samorządów - nierekompensowanej przez rząd - z racji likwidacji opłat lokalnych na żłobki i przedszkola. To zupełnie bezsensowne przeniesienie kompetencji z samorządów na wojewodów.

    Kwestia alimentacji. Tu znowu najsłabsi będą pokrzywdzeni, bo nie dość, że ściągalność alimentów jest bardzo niska, to jeszcze będzie to trzeba udowadniać sądowo.

    Kwestia jakości żłobków. Oczywiście bardzo ważna jest liczba żłobków, ale także ich jakość. Luzowanie kryteriów, czyli likwidacja dwóch pomieszczeń na żłobki i kluby malucha, nie będzie sprzyjało rozwojowi dzieci.

    Zmniejszenie subsydiowania zatrudnienia niań. To popularna forma opieki nad dziećmi, a po raz kolejny wypchną ją państwo w szarą strefę. Brak subsydiowania lub zmniejszenie tego subsydiowania sprawi, że coraz więcej takich osób będzie zatrudnionych na czarno.

    Polityka prorodzinna - efektywna i porządna - jest w Polsce bardzo potrzebna, ale musi opierać się na różnorodnych programach i na różnorodnych źródłach, musi rozwiązywać konkretne problemy. Dlatego Nowoczesna powołała Parlamentarny Zespół ds. programu ˝Aktywna Rodzina˝. Aktywność rodziny to umożliwienie godzenia ról rodzicielskich z zawodowymi. Przede wszystkim to szereg ułatwień dla kobiet w łączeniu pracy zawodowej z wychowaniem dzieci, ale to także równoprawne podejście do roli ojca i matki, np. poprzez taką samą liczbę dni czy miesięcy w przypadku urlopów na opiekę nad dziećmi. To kwestia dostępu do żłobków i do przedszkoli. Aktywna rodzina to docenienie pracy, a nie życia bez pracy. To 3 tys. zł ulgi w podatkach na każde dziecko, licząc już od pierwszego dziecka. Tutaj doceniamy te dzieci, których rodzice pracują. Aktywna rodzina nie jest możliwa bez aktywnych kobiet (Dzwonek), bez zniesienia barier, jakie napotykają one na rynku pracy, bez uelastycznienia czasu pracy. Aktywna rodzina to dbanie o zdrowie kobiet, komfort matki od samego początku, to standardy opieki okołoporodowej.

    Niezależnie od liczby poprawek, które zostaną zgłoszone przy tym projekcie ustawy, ten projekt nie wyeliminuje podstawowych wad i barier w zakresie dzietności. Ten program pozwolił wygrać wybory, natomiast to jest jego jedyny sukces. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia