8. kadencja, 44. posiedzenie, 1. dzień (20-06-2017)

8. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1403, 1403-A i 1620).

Poseł Urszula Pasławska:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego wobec projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

    Ustawa zakłada utworzenie Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków oraz zwiększenie wpływu ministra kultury i generalnego konserwatora zabytków na działalność wojewódzkich konserwatorów zabytków. Zapisy pozornie brzmią niewinnie, ale warto zastanowić się nad niektórymi konsekwencjami procedowanej ustawy.

    Nasze zastrzeżenia budzi przede wszystkim plan wprowadzenia bardzo wysokich kar administracyjnych, głównego źródła dochodu Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków, w wysokości nawet 500 tys. zł nie tylko za prowadzenie bez pozwolenia badań konserwatorskich, archeologicznych czy prac restauratorskich, ale także w przypadku wykonania ich niezgodnie z zakresem lub warunkami określonymi w pozwoleniu. Natomiast maksymalna kara za niepowiadomienie o zgłoszeniu zniszczenia czy uszkodzenia zabytku wynosi 2 tys. zł. Nadmierny fiskalizm zawsze stanowi pole do nadużyć. Nietrudno sobie wyobrazić taką sytuację, że właściciel zabytków w obawie przed rujnującą karą administracyjną nie będzie podejmował nawet koniecznych robót konserwatorskich czy napraw. Nawet jeśli zabytek zniszczeje, ryzykuje zdecydowanie mniej, bo przecież lepiej jest zapłacić 2 tys. zł niż 500 tys. zł.

    Ponadto duże wątpliwości budzą rozpiętość kar i ich uznaniowość. Szanowni państwo, w latach 2008-2016 wydawaliśmy corocznie ze środków publicznych ok. 1 mld zł na ochronę zabytków, na rewitalizację zabytków. Były to środki pochodzące z budżetu państwa, środki europejskie, pochodzące z programów operacyjnych, Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich czy instrumentów norweskich. Nigdy wcześniej w historii nie zrobiono tyle dla zabytków, ile właśnie w tych latach. Było to możliwe dzięki oczywiście pieniądzom, ale również bardzo sprawnym służbom konserwatorskim. Ogólnoświatowe trendy wskazują, że najskuteczniejszy system wsparcia zabytków to, po pierwsze, finansowanie ze środków publicznych i sprawne służby konserwatorskie.

    Dzisiaj mamy taką sytuację: 26 maja minął termin przygotowania rozporządzenia regulującego tryb i zasady wydawania zezwoleń konserwatorskich. Dziś służby konserwatorskie działają bez rozporządzenia i nawet niektórzy konserwatorzy nie wydają stosownych zezwoleń. Do tego wprowadza się moim zdaniem jednak opresyjne prawo działania konserwatorów, bo jeśli staną się oni poborcami finansowymi, to jaki będą mieli autorytet? Tworzycie państwo Narodowy Fundusz Ochrony Zabytków i zgadzam się z tym, że jest to bardzo dobra inicjatywa, ale winna ona być wspierana ze środków budżetu państwa, ze środków publicznych.

    Dlatego klub Polskiego Stronnictwa Ludowego wyraża zaniepokojenie tym, czy nowelizacja ustawy o ochronie zabytków będzie faktycznie chronić dobro kultury, czy raczej jest szukaniem nowych metod służących większym wpływom do budżetu państwa oraz silniejszej centralizacji administracji, w związku z czym nie będzie głosował za przyjęciem ustawy. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia