8. kadencja, 44. posiedzenie, 2. dzień (21-06-2017)

16. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją programu ˝Za życiem˝ (druki nr 1638 i 1642).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Krzysztof Michałkiewicz:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przede wszystkim chciałem podziękować serdecznie za dyskusję, za to, że tak wielu posłów bardzo merytorycznie podchodzi do przedstawionego projektu. Spróbuję troszkę się ustosunkować do tych pytań, bo oczywiście program ˝Za życiem˝ startuje, wystartował i będziemy mieli jeszcze wiele okazji, żeby na temat konkretnych rozwiązań dyskutować i je proponować.

    Jeśli chodzi o panią poseł Okła-Drewnowicz, mówiła dużo o tworzeniu ośrodków koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych. Ja przypomnę, że w tej ustawie, nad którą procedujemy, w art. 90 w ust. 3 jest napisane wprost: Starosta wskazuje publiczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę podstawową, w tym specjalną, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagającej stosownej specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, ośrodek rehabilitacyjno-wychowawczy, poradnię psychologiczno-pedagogiczną, specjalistyczną, spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie Prawa oświatowego, które w danym powiecie pełnią funkcję wiodącego ośrodka koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczego. Państwo doskonale wiedzą, że te ośrodki istnieją, są finansowane czy to w formie subwencji oświatowej, czy w inny sposób. Chcemy jeszcze dodatkowo je wesprzeć, żeby tym bardziej mogły świadczyć rehabilitację i wsparcie dla dzieci niepełnosprawnych w tym najwcześniejszym okresie rozwoju.

    Natomiast o tym, o czym panie mówiły, oczywiście dyskutowaliśmy. Dlaczego może? Bo jeżeli to ma być w formie dotacji celowej, to będzie to zrobione za pomocą umowy między ministrem a starostą. Starosta musi wystąpić o to, że chce zawrzeć umowę plus chce, musi się zgodzić na formę umowy, która zostanie wynegocjowana. A więc pisząc ˝może˝, nie mówimy, że nie chcemy dawać pieniędzy, tylko mówimy, że to będzie w formie dotacji, jako dodatkowe środki, bo te ośrodki już w tej chwili są finansowane. To nie jest tak, że nakładamy nowe zadanie na samorządy. To zadanie jest realizowane i jest finansowane z subwencji oświatowej. Dodatkowe środki są tylko na doposażenie, zaangażowanie dodatkowych specjalistów, podniesienie jakości świadczonych usług, jednym z tych, który będzie pełnił rolę wiodącego w powiecie spośród tych wszystkich, które w powiecie istnieją. Wydaje mi się, że jest to rozwiązanie korzystne.

    Natomiast bardzo mi się podobało to, co mówiła chyba pani poseł Rosa, że także w uchwale, która przyjęła program ˝Za życiem˝, jest to, że minister, który koordynuje program ˝Za życiem˝, czyli minister do spraw zabezpieczenia społecznego, minister rodziny, pracy i polityki społecznej będzie rządowi przedstawiał sprawozdanie z realizacji tej ustawy, będzie proponował nowelizację czy uaktualnienie, czy uzupełnienie programu o dodatkowe działanie.

    Tak samo, jeśli chodzi o panią poseł Ścigaj. Oczywiście, że jest to temat, o którym także dyskutujemy i się o to martwimy. Pani poseł Ścigaj mówiła, że jest bardzo wiele organizacji pozarządowych, wiele z nich robi świetną robotę, jeśli chodzi o wspieranie dzieci i osób z niepełnosprawnością, wiele prowadzi różne formy mieszkalnictwa dla tego typu osób. Natomiast wśród organizacji pozarządowych są takie, które w ogóle nie pasują do tej tematyki. Pani poseł też o tym wie, że chyba największą grupą organizacji pozarządowych są kluby sportowe. Natomiast jeżeli chodzi o to, co pani proponuje, to uważam, że do tego trzeba wrócić, ale trzeba wrócić całościowo, bo to nie jest tak, że tylko w ustawie o pomocy społecznej jest zapisane, że mieszkania chronione prowadzą organizację pożytku publicznego.

    Przypomnę pani poseł, bo na pewno pani poseł o tym wie, tylko może o tym zapomniała, że jest także ustawa o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni, domów dla bezdomnych, gdzie także jest zapis o organizacjach pożytku publicznego. BGK, jeżeli chodzi o udzielanie pożyczek na tworzenie tego typu mieszkań, także ma wpisane w regulamin organizacje pożytku publicznego. A więc często łatwo jest wprowadzić poprawkę w trakcie procedowania ustawy, ale trzeba myśleć i pamiętać o konsekwencjach w innych ustawach. Czy do tego tematu trzeba wrócić i kompleksowo sprawę załatwić? Uważam, że tak, ale nie w taki sposób, że zmienimy to w jednej ustawie, a w innych zostawimy zapisy, które do tej pory są, że finansować mieszkania chronione można, jeżeli prowadzą organizacje pożytku publicznego. Chciałbym więc, żeby jednak prace nad tego typu projektem były przeprowadzane w odpowiednim momencie i uwzględniały całościowo czy kompleksowo problem, bo on jest troszkę bardziej skomplikowany, nie dotyczy tylko ustawy o pomocy społecznej.

    Jeśli chodzi o panią poseł Rosę, to mówiliśmy o strategii. Pracujemy nad strategią. W ramach ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝ jest także ˝Strategia na rzecz osób niepełnosprawnych˝, która ma być do 2030 r. W tej chwili faktycznie jest zespół w Ministerstwie Rozwoju, który koordynuje prace nad tymi strategiami. One posuwają się do przodu. Także w naszym ministerstwie pracujemy nad kilkoma strategiami, m.in. nad ˝Strategią na rzecz osób niepełnosprawnych˝. Ona, dokładnie jak pani poseł mówiła, powinna być kompleksowa, powinna być długofalowa i powinna przynosić wizję, jakie obowiązki rząd ma, jeśli chodzi o rozwiązywanie problemów osób z niepełnosprawnością.

    Jeśli chodzi o świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, to niestety nie ta ustawa. Z tego, co pamiętam, to chyba jest procedowana w tej chwili ustawa o wsparciu rodziny. Nie wiem, czy w tej ustawie jest ustawa o świadczeniach rodzinnych. W każdym razie ustawa o świadczeniach rodzinnych tym się zajmuje. Wśród różnych świadczeń, które otrzymują rodziny, jest także świadczenie pielęgnacyjne dla osób, które zrezygnowały z pracy, żeby opiekować się swoim niepełnosprawnym dzieckiem. Są także dodatki i świadczenia dla opiekunów osób niepełnosprawnych. Natomiast nie chodzi o tę ustawę, nie teraz. To dotyczy na pewno innej ustawy. W tej części programu ˝Za życiem˝ tym się nie zajmowaliśmy.

    Jeśli chodzi o asystentów rodziny, to jest to zadanie własne samorządu. Oczywiście to, że rząd od lat dofinansowuje zatrudnianie asystentów rodzinnych i że w ustawie, którą tutaj mamy, wydłużamy okres, w którym będzie można dofinansowywać asystentów rodzinnych, a także zatrudniać nowych... To jest to nowe, które jest w ustawie, daje szanse, wspiera samorządy, żeby system wsparcia poprzez asystentów rodziny był dalej rozwijany i kontynuowany.

    Jeśli chodzi o panią poseł Gądek, tę obligatoryjność finansowania zadań z ustawy, to tak jak mówiłem, jak państwo spokojnie przeczytają tę ustawę, to zobaczą, że większość rzeczy, o których tutaj mówimy, to są zadania samorządów. Przypomnę, że po to w 1998 r. uchwalaliśmy ustawę o samorządzie powiatowym czy wojewódzkim, po to w ustawie o samorządzie gminnym wpisaliśmy, że zadaniem samorządu gminnego jest zaspokajanie potrzeb wspólnoty samorządowej, że w tej chwili to nie rząd, tylko samorządy realizują większość zadań związanych z konkretnymi świadczeniami i z konkretnymi działaniami na rzecz mieszkańców swojej gminy. Natomiast to, co jest w tej ustawie i co warto docenić, to jest to, że rząd znalazł dodatkowe pieniądze, żeby te zadania dofinansować, żeby poprzez dotację wesprzeć samorządy w uruchamianiu tych zadań, bo wiemy, że największe potrzeby są tam, gdzie samorządy są najbiedniejsze, więc to wsparcie samorządów na pewno jest ważne. Natomiast także nie zabierajmy odpowiedzialności samorządom za realizowanie zadań wobec swoich mieszkańców. Podkreślam to na każdym kroku i powiem jeszcze raz: mieszkańcy wspólnot samorządowych mają prawo oczekiwać na wsparcie ze strony samorządów, a wśród tych mieszkańców są także osoby z niepełnosprawnością. Oni są takimi samymi mieszkańcami wspólnot samorządowych, jak inni, i to samorząd ma pamiętać o ich potrzebach i tak organizować usługi w ramach usług, za które odpowiada samorząd, żeby uwzględniać także specjalne potrzeby osób i rodzin z osobą niepełnosprawną.

    Jeśli chodzi o finansowanie tych ośrodków koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych, to oczywiście tam mamy tak, że jest jeszcze cały kompleks spraw związanych z opieką medyczną, także w tej ustawie jest o opiece medycznej, tam także jest o tym, że chcemy, żeby w każdym powiecie był ośrodek rehabilitacyjny zajmujący się, specjalizujący się w rehabilitacji dzieci, natomiast jeśli chodzi o to, co mówiłem o ośrodkach koordynacyjno-rehabilitacyjno-opiekuńczych, to mówimy o wspieraniu wczesnego rozwoju dziecka i jeżeli starosta wskaże jeden z ośrodków, które istnieją i które są finansowane z subwencji oświatowej, i ten ośrodek położy szczególny nacisk, żeby wspierać dzieci z niepełnosprawnością, to uważam, że to ułatwi samorządom wywiązywanie się z zadań, a nie utrudni.

    Jeśli chodzi o to, co mówiła pani poseł Lieder, to po prostu z większością się zgadzam i tylko mogę podziękować, że jest takie myślenie, jeśli chodzi o wspieranie osób niepełnosprawnych, wśród posłów, bo to dobrze rokuje.

    Proszę państwa, nie ukrywam, że państwo muszą pamiętać o jednym: przez lata ze środowiskiem osób niepełnosprawnych dyskutowano o różnych działaniach, istniały różnego rodzaju zespoły, stoliki, podstoliki, gdzie dyskutowano. Natomiast uważam, że jeśli chodzi o środowisko osób niepełnosprawnych, to te osoby nie mają czasu, żeby czekać. Uważam więc, że jeżeli możemy coś zrobić teraz, to zróbmy to, a jeżeli chodzi o kompleksowe rozwiązania, o ambitne, takie, które zaspokoją wszelkie potrzeby, to o tym dyskutujmy i starajmy się to wprowadzać. Dzisiaj w tym momencie możemy wprowadzić to, co jest, a uważam, że to wielu osobom niepełnosprawnym pomoże albo ułatwi im życie. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia