8. kadencja, 44. posiedzenie, 2. dzień (21-06-2017)

19. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Unii Europejskiej o komisyjnym projekcie uchwały w sprawie uznania projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów oraz uchylającej dyrektywę Rady 2010/18/UE za niezgodny z zasadą pomocniczości (druki nr 1628 i 1644).

Poseł Marcin Święcicki:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ta dyrektywa ma na celu lepszą harmonizację życia zawodowego, obowiązków zawodowych z obowiązkami rodzinnymi. Ma ona charakter, tak jak inne dyrektywy, wprowadzenia pewnych norm minimalnych na terenie całej Unii Europejskiej, które wszystkie państwa byłyby zobowiązane wprowadzić w ciągu 2 lat. Dotyczy ona urlopów: macierzyńskiego, ojcowskiego, opiekuńczego, rodzicielskiego, dotyczy elastyczności pracy. We wszystkich tych sprawach istnieją polskie regulacje, często dość zaawansowane i często idące dalej niż ta dyrektywa, niemniej jednak w niektórych sprawach nasze ustawodawstwo będzie wymagało tutaj pewnego uzupełnienia bądź przemodelowania. Uważam, że z korzyścią dla tego ustawodawstwa i z korzyścią dla osób mających małe dzieci.

    Najpierw może zacznę od tego, czy ta dyrektywa ma podstawę w traktatach europejskich. Otóż ona ma oparcie w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w art. 153 ust. 1, który stanowi, że - cytuję: Unia wspiera i uzupełnia działania państw członkowskich w następujących dziedzinach - i tu jest to wymienione - równości mężczyzn i kobiet w odniesieniu do ich szans na rynku pracy i traktowania w pracy.

    Jeśli mówimy, że u nas jest już wiele z tych rzeczy stosowanych, to powiedzmy sobie tak: np. w Szwecji jest bardzo wiele przepisów dotyczących ochrony środowiska na bardzo wysokim poziomie, ale jeśli Unia Europejska je wprowadza również do innych krajów, gdzie one nie są stosowane na takim poziomie, to nie znaczy, że to jest sprzeczne z zasadą pomocniczości. Unia chce zastosować pewien minimalny poziom w stosunku do wszystkich krajów. I to jest również intencja tego projektu, żeby we wszystkich krajach był ten minimalny poziom. W Polsce w niektórych sprawach ten poziom przekraczamy dość wyraźnie, a w innych będzie właśnie wymagać pewnego uzupełnienia.

    Gdzie są te najważniejsze punkty, które wymagają pewnych zmian w polskim ustawodawstwie? Dotyczą one przede wszystkim urlopu rodzicielskiego. W Polsce mamy teraz po urlopie ojcowskim, po urlopie macierzyńskim 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego płatnego przez pierwsze 6 tygodni 100%, potem - 60%, który może wykorzystać ojciec lub matka, można sobie ten urlop jakby przekazać. Otóż dyrektywa wprowadza tutaj coś takiego: 4 miesiące tego urlopu będzie wyłącznie dla określonego rodzica - 4 miesiące będzie miał ojciec i 4 miesiące będzie miała matka, i nie mogą od tego odstępować. A więc albo musimy przemodelować to nasze rozwiązanie, albo dodać dodatkowe uprawnienia, co byłoby znacznie kosztowniejsze, żeby prawo takie miał właśnie ojciec, ale bez prawa odstępowania matce.

    Po drugie, dyrektywa wydłuża wykorzystanie tego urlopu z 6 lat do 12 lat, a więc pewne dodatkowe koszty, które by tutaj były, być może by się rozłożyły na więcej lat, tak że doraźnie te koszty nie byłyby szczególnie większe. Natomiast ma to bardzo istotne znaczenie, dlatego że w Polsce jednak ten urlop rodzicielski jest w bardzo małym stopniu wykorzystywany przez ojców i aż 90% kobiet się skarży, że nie są równo traktowane na rynku pracy m.in. z tego powodu.

    Również jeśli chodzi o dzietność, to tak, nam zależy na dzietności, na większej liczbie urodzeń. Otóż jedną z głównych przyczyn i barier w zwiększaniu liczby dzieci i decydowaniu się na macierzyństwo jest trudność w łączeniu obowiązków rodzinnych z obowiązkami zawodowymi. Wdrożenie tej dyrektywy ułatwiłoby to.

    Inny przykład z tej dyrektywy - elastyczny czas pracy. Mamy wszędzie elastyczny czas pracy, pracę w domu, pracę w częściowym wymiarze godzin i telepracę. Te rozwiązania istnieją w naszym Kodeksie pracy, ale po pierwsze, można je zapewne rozszerzyć, a po drugie, dyrektywa daje dodatkowe uprawnienia dla rodziców mających dzieci w wieku do 12 lat. Mianowicie oni mogą złożyć taki wniosek do pracodawcy i jeśli pracodawca odmawia mu przyznania elastycznego czasu pracy, musi to uzasadnić. A więc to umacnia prawo do elastycznego czasu pracy.

    W sumie uważam, że ten projekt umocni równość traktowania na rynku pracy w Polsce kobiet, matek i ojców, poprawi dzietność, nie będzie za dużo kosztował i również przyczyni się do tego, że w Europie będziemy mieli podniesione minimalne standardy. Tak że uważam, że zrobilibyśmy błąd, gdybyśmy go odrzucali. (Dzwonek) Należy go poprzeć. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia