8. kadencja, 44. posiedzenie, 2. dzień (21-06-2017)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie 180. rocznicy urodzin Norberta Bonczyka

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W tym roku, dokładnie 6 czerwca, przypadała 180. rocznica urodzin Norberta Bonczyka, księdza, poety oraz działacza narodowego działającego na rzecz polskości Górnego Śląska, zwanego śląskim Homerem.

    Norbert Bonczyk urodził się w Miechowicach. Pochodził ze zgermanizowanej rodziny górniczej. Był synem sztygara kopalni cynku i ołowiu Maria w Miechowicach koło Bytomia.

    W latach 1851-1858 uczęszczał do liceum w Gliwicach, po którego ukończeniu wstąpił na Wydział Teologii Katolickiej Uniwersytetu Wrocławskiego. W tym samym czasie studiował również filologię słowiańską u Wojciecha Cybulskiego i Wincentego Kraińskiego. Był członkiem Towarzystwa Polskich Górnoślązaków oraz Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego, dzięki czemu dokładnie poznał język polski, co z kolei pozwoliło mu zapoznać się z największymi dziełami naszej literatury. Szczególnie upodobał sobie twórczość Adama Mickiewicza. Po święceniach kapłańskich w roku 1862 otrzymał w Piekarach posadę wikarego. Tam zaczął pisać wiersze po polsku i drukować je w ˝Zwiastunie Górnośląskim˝.

    Od roku 1865 przebywał w Bytomiu, najpierw jako wikary ks. Józefa Szafranka. Po jego śmierci zawiadywał całą parafią, chociaż mianowania na proboszcza doczekał się dopiero w roku 1886, na 7 lat przed śmiercią. W 1869 r. założył Towarzystwo Polsko-Katolickie. Dla młodzieży stworzył Towarzystwo św. Alojzego, dla robotników - katolickie związki robotnicze. W ciężkich czasach kulturkampfu walczył z biedą, upaństwowieniem szkół, wprowadzeniem języka niemieckiego jako języka wykładowego, nawet na najniższym szczeblu szkolnictwa.

    Bonczyk był urodzonym poetą, tworzył z potrzeby serca, jednak miał wyraźny kompleks twórczy. Sądził, że nie dysponuje tak szerokim wachlarzem przeżyć i doświadczeń jak Mickiewicz, że posiada uboższy warsztat poetycki. Uważał, że nie stać go na napisanie czegoś tak pięknego i wzniosłego jak ˝Pan Tadeusz˝.

    Ks. Bonczyk był mocno zaangażowany w propagowanie języka polskiego. Przekładał na polski literaturę niemiecką, zwłaszcza Goethego i Schillera. Za przetłumaczenie i wydanie po polsku w 1872 r. w Bytomiu opowiadania niemieckiego pisarza Konrada Bolandena pt. ˝Stary Bóg żyje˝ został skazany przez władze niemieckie na więzienie. Odbył 2 miesiące kary, a cały nakład książki został skonfiskowany. Jednym z przesłań jego poezji była teza o nieustającej polskości Górnego Śląska.

    Zmarł 19 stycznia 1893 r. w Bytomiu. Tam też, w kaplicy cmentarnej przy ul. Piekarskiej, spoczywają jego zwłoki. Ks. Norbert Bonczyk to przede wszystkim wybitny poeta. Jego poemat ˝Stary kościół miechowski˝ jest miniaturą Mickiewiczowskiego ˝Pana Tadeusza˝. Dotyczy to zarówno formy utworu, jak i zapożyczeń tematycznych. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia