8. kadencja, 44. posiedzenie, 2. dzień (21-06-2017)
13. punkt porządku dziennego:
Pytania w sprawach bieżących.
Minister Środowiska Jan Szyszko:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Najpierw chciałem serdecznie podziękować za zadane pytania, gdyż myślę, że najwyższy czas, aby również tu, na sali sejmowej wyjaśnić wiele, powiedziałbym, dezinformacji, które się pojawiają na całym świecie.
Zacznę może od tego, że Puszcza Białowieska po stronie polskiej liczy sobie obecnie ok. 60 tys. ha, z czego 10 tys. ha zajmuje park narodowy, a ok. 50 tys. ha trzy nadleśnictwa gospodarcze: Browsk, Hajnówka i Białowieża. Szanowni państwo, chcę również powiedzieć, że Puszcza Białowieska to jeden z najlepiej udokumentowanych historycznie obiektów pod względem historii użytkowania. Najstarsze mapy użytkowania, one są również publikowane, są z wieku XVI, ale również przedtem puszcza była użytkowana w zależności od tego, w jakim stadium rozwoju było państwo polskie, w jakim stanie rozwoju gospodarczego. Chcę również powiedzieć, że w pewnym momencie zaczęliśmy fotografować puszczę, i chciałem państwu pokazać pierwsze zdjęcia, jak wyglądała puszcza w czasie I wojny, po I wojnie światowej, jak również po II wojnie światowej. Widzicie państwo sposób użytkowania tej puszczy m.in. przez firmy zagraniczne, związane najpierw z układem zaborców zachodnich, później wschodnich. Macie państwo przykłady ostatniej działalności, ale udokumentowanej fotograficznie. To zdjęcie, to są lata 20., pierwsze, pokazuje z tyłu taki jednowiekowy drzewostan rosnący, który jest wycinany m.in. w celach użytkowania. Nie mam czasu, ale myślę, że będziemy na ten temat dyskutowali.
Szanowni państwo, macie państwo jeszcze unikatową mapę zrobioną w układach podczerwieni, gdzie macie państwo linie proste na terenie Puszczy Białowieskiej. Przyroda nie znosi linii prostych.
I teraz mamy dokładnie rok 2007. Tak wyglądały nasze drzewostany w roku 2007, przepiękne drzewostany o udokumentowanej historii, zrobione ręką człowieka, nawet z zapisami w planach urządzenia lasu, kto je sadził. Szanowni państwo, te drzewostany tętniły życiem i te drzewostany weszły w skład obszarów Natura 2000. I jest, tak jak pani wspomniała, rok 2007, pozyskanie z tych drzewostanów dojrzewających, które dochodziły do swojego wieku, wynosiło 140 tys. m?, kiedy wyznaczano obszary Natura 2000. Chcę również powiedzieć, że wyznaczanie obszarów Natura 2000 to jest prawo obowiązujące w Unii Europejskiej. Wyznaczyliśmy obszary, wyznaczyliśmy siedliska. Mamy tam siedliska dla gatunków i te siedliska nie powinny zniknąć. Tak wyglądały te drzewostany przed tym, kiedy w roku 2011 decyzjami politycznymi zmniejszyliśmy pozyskanie drzewostanów dojrzewających z liczby 140 tys. m? na 46 tys. m?.
I co się stało? Aparat asymilacyjny przestał spełniać funkcję pompy i macie państwo sytuację: o ile poziom wód gruntowych był wysoki - serdecznie zapraszam do puszczy - macie państwo zalane tereny, gdzie zniknął drzewostan, wraz z drzewostanem zginęły gatunki i oczywiście zginęły również siedliska. Obowiązek Polski - naprawa.
Macie państwo drugą sytuację, a mianowicie niski poziom wód gruntowych. Tak zaczynały wyglądać drzewostany, następnie te drzewostany zamieniały się w taki układ, a ostatecznie przechodzą w zespoły trawiaste, czyli mamy znowu zanik siedlisk priorytetowych z punktu widzenia Unii Europejskiej, jak również zanik gatunków związanych z tymi drzewami.
Jest rok 2014. Łamiąc prawo - sprawa jest w prokuraturze - wpisano ten obiekt na listę dziedzictwa przyrodniczego UNESCO, nie dziedzictwa kulturowo-przyrodniczego, tylko przyrodniczego, jako nietkniętego ręką człowieka w przeszłości. Szanowni państwo, teraz mamy tego rodzaju sytuację: z jednej strony prawo Unii Europejskiej, które mówi: musicie bronić siedlisk i gatunków tam występujących, a z drugiej strony mamy UNESCO, które mówi: nietknięte ręką człowieka i w związku z tym nie wolno tego użytkować.
Szanowni państwo, co my w związku z tym robimy? Robimy mianowicie to, co można było zrobić. Prowadzimy inwentaryzację na całym terenie Puszczy Białowieskiej - ta inwentaryzacja kosztuje 5 mln zł - i mówimy w ten sposób: mamy park narodowy, który monitorujemy, patrzymy, co się stało w porównaniu z tym, co jest w terenie zagospodarowanym, później mamy strefę referencyjną, gdzie nic nie robimy, tylko obserwujemy - jest to 17 tys. ha - i na 34 tys. ha zaczynamy naprawę tej sytuacji.
Chcę teraz powiedzieć: macie państwo gatunki niezwykle istotne właśnie z punktu widzenia gatunków priorytetowych, macie państwo ich rozmieszczenie w terenie (Dzwonek) na 1400 powierzchniach badawczych i mamy obserwację, jak ten układ siedlisk się zmienia, gdy robimy działania naprawcze, jak się zmienia, gdy nie robimy niczego, i jak to wygląda w Białowieskim Parku Narodowym.
Bardzo proszę, to już ostatnie zdjęcie - macie państwo teraz odkopane te linie proste. Te odkopane linie proste to nic innego jak kamienie poskładane przez ludność już ładnych kilkaset lat temu, wtedy, kiedy użytkowano puszczę również rolniczo. To są miedze.
Szanowni Państwo! To tyle w tej chwili odnośnie do odpowiedzi. Mogę tylko jeszcze powiedzieć, że chodzi nam właśnie o debatę, ale myślę, że będę miał jeszcze 3 minuty na to, żeby do tego się ustosunkować. Dziękuję jeszcze raz ślicznie za postawienie tej sprawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia