8. kadencja, 44. posiedzenie, 2. dzień (21-06-2017)

14. punkt porządku dziennego:

Informacja bieżąca.

Poseł Agnieszka Ścigaj:

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Jednym z sukcesów gospodarczych, jakie mocno w ostatnim czasie podkreśla rząd, jest spadek bezrobocia - ostatnie miesiące to 7,7%. To rzeczywiście dobry statystycznie wynik. Jako główną przyczynę tej sytuacji rząd wskazuje wzrost gospodarczy, a co za tym idzie, popyt na pracę i pracowników. Ze strony ministerstwa ani razu nie słyszałam, by ten sukces można było przypisać obecnym instytucjom rynku pracy. Mam tu na myśli powiatowe urzędy pracy i wojewódzkie urzędy pracy. I oczywiście jestem przekonana, że nie jest to przypadek, bo pan minister, jak i pewnie większość Polaków, absolutnie nie ma wątpliwości co do skuteczności działań tych instytucji - a raczej braku ich skuteczności. Nie miały też wątpliwości Najwyższa Izba Kontroli czy Narodowy Bank Polski, robiąc kontrole w 2015 r.

    Urzędy pracy mimo wielu prób reform nie potrafią skutecznie realizować polityki rynku pracy. Jeden bezrobotny, który na 3 miesiące zniknie z rejestrów powiatowego urzędu pracy, kosztuje 50 tys. zł. Większość staży, robót publicznych stanowi jedynie źródło darmowej siły roboczej i często, nagminnie jest wykorzystywana przez pracodawców. PUP-y w ogóle nie mierzą efektów swoich działań, a jedyny efekt to ten, czy osoba bezrobotna została wypisana z rejestrów urzędu pracy. Co ciekawe, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie ma żadnych danych na temat efektów działań powiatowych urzędów pracy. System Syriusz, który ma ich dostarczać, pokazuje tylko liczbę osób wyrejestrowanych, a nie tych, które znalazły pracę. Szkolenia, kursy bardzo często dobrane są do potrzeb raczej firm szkoleniowych niż bezrobotnego.

    Rocznie wydajemy 4 mld zł na utrzymanie powiatowych urzędów pracy i wojewódzkich urzędów pracy. Dysponują one dodatkowo 5 mld na tzw. aktywne formy aktywizacji. Wydajemy prawie 10 mld zł z budżetu państwa na działania, których efektów nikt nie potrafi zmierzyć i określić.

    Skuteczność szkoleń, hojnie sponsorowanych z naszych podatków, to 20%, czyli jeśli przeszkolimy 10 osób bezrobotnych, szkolenie każdej będzie kosztowało 2,5 tys. zł, wydamy 25 tys., to 20 tys., z tego wynika, jest po prostu wyrzucone w błoto. Podobnie jest ze stażami - jeżeli na 10 stażystów wydamy 60 tys. zł, to 48 tys. z tego po prostu idzie w błoto. Czy nas na to stać?

    Przyczyny niskiej skuteczności powiatowych urzędów pracy należy upatrywać przede wszystkim w zbiurokratyzowanym systemie opartym na sztucznych statystykach. Po reformie, pamiętnej reformie, pana ministra Męciny z poprzednich rządów został oto taki stan rzeczy:

    Mamy trzy kategorie klientów, podzieleni oni są na trzy kategorie. Pierwsza, tzw. profil, to są osoby młode, wykształcone, właściwie takie, które potrzebują pośrednictwa pracy, ale powiatowe urzędy pracy absolutnie takich usług skutecznie nie potrafią świadczyć. Druga, drugi profil, to grupa osób, które są średnio oddalone od rynku pracy i które w krótkim czasie są w stanie uzupełnić swoje kwalifikacje albo skorzystać z jakichś usług, które przybliżą je do rynku pracy. I tutaj mamy rzeczywiście do czynienia z dużym, szerokim wachlarzem metod aktywizacji osób bezrobotnych, ale one w ogóle nie są dobrane indywidualnie pod potrzeby osoby bezrobotnej ani pod potrzeby jej otoczenia, tylko są podyktowane np. zamówieniami publicznymi, przetargami, które są ogłaszane przy powiatowych urzędach pracy.

    Trzecia grupa klientów to tzw. klient najbardziej oddalony od rynku pracy. Właściwie są to osoby bezrobotne długotrwale, niepełnosprawne, matki, które powracają na rynek pracy. To są osoby, które tak naprawdę wymagają innych usług niż te, które świadczą powiatowe urzędy pracy, usług, które przybliżą je do tego rynku pracy. Bardzo często są to osoby, które absolutnie nie są zainteresowane w ogóle żadną ofertą pracy i właściwie są tylko zarejestrowane po to, by utrzymywać składki zdrowotne. Mało tego, ta trzecia grupa, najliczniejsza obecnie w urzędach pracy, to są osoby, które również są zarejestrowane w pomocy społecznej i tam otrzymują też świadczenia. Mało tego, one są często zarejestrowane po to w urzędach pracy, żeby te świadczenia dostać z pomocy społecznej, bo taki jest wymóg, wymagane jest takie zaświadczenie.

    Panie ministrze, mówimy o środkach, które są wydawane podwójnie na te same osoby, z pomocy społecznej i z powiatowych urzędów pracy. Po wprowadzeniu 500+ część z tych osób z trzeciego profilu po prostu się wyrejestrowała, ponieważ przestały korzystać z pomocy społecznej, nie jest im już ona potrzebna. W sumie chwała za to rządowi, ale tak naprawdę spadku bezrobocia nie należy po części upatrywać właśnie w programie 500+, skoro te osoby się wyrejestrowały z urzędu pracy, bo nie potrzebują zaświadczenia do MOPS-u.

    Panie ministrze, czy biorąc pod uwagę te wszystkie elementy, które wskazaliśmy w naszej informacji, jak i malejące bezrobocie, ministerstwo planuje zmniejszenie wydatków na powiatowe urzędy pracy? Czy państwo planujecie wprowadzenie (Dzwonek) reformy, która oparta jest na rzetelnych podstawach? Czy rzeczywiście państwo zamierzacie zmierzyć efekty działalności powiatowych urzędów pracy? Przecież to są nasze pieniądze i nasze podatki. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia