8. kadencja, 44. posiedzenie, 2. dzień (21-06-2017)

14. punkt porządku dziennego:

Informacja bieżąca.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za tę debatę. To była debata merytoryczna, oprócz kilku drobnych złośliwości. Myślę, że potrzebna była ta debata. Myślę, że jakby pani poseł odsłuchała moją pierwszą wypowiedź, to nie byłoby tak, jak pani ją podsumowała. Ja nie mówiłem, że wszystko jest super, że jest okej, mówiłem, że potrzeba nam tej debaty i zmian, które też przygotowujemy.

    Powiedziałbym tak: po tej debacie jeszcze więcej mam wątpliwości co do kwestii związanych z reformą rynku pracy. Z jednej strony jeżeli pani rozumie centralizację w ten sposób, że jako minister będę w każdym powiecie palcem wskazywał, co należy zrobić, to absolutnie nie, nie o taką centralizację chodzi. Ale jeżeli mówimy o różnych przykładach, które państwo z różnych stron sali plenarnej podawali, to jeżeli ja mam mieć jakikolwiek na to wpływ, muszę mieć instrumenty. Dzisiaj tych instrumentów nie mam. Nie jestem w stanie zareagować w danej sytuacji, która jest patologiczna czy zła, a takie są. Były pytania, nawet wymieniano konkretne ugrupowania, takie sytuacje się zdarzają. Dzisiaj na taką sytuację nie jestem w stanie zareagować. W tym zakresie chodzi o zmianę podporządkowania, a nie w zakresie... Zmianę podporządkowania z jeszcze większą, zdecydowanie większą elastycznością dla dyrektorów urzędów pracy, bo tam to się musi odbywać. Dzisiaj te instrumenty są dość mocno, że tak powiem, usztywnione. Mówiłem m.in. o profilowaniu, żeby to zmienić.

    Druga kwestia. Nie będę się do poszczególnych pytań, choć mam wszystkie tutaj ponotowane, odnosił, ale tak bardziej to pogrupuję. To była jedna kwestia. Druga kwestia: jeśli chodzi o zmianę podporządkowania, było to już w debacie podnoszone, urzędy pracy wykorzystują w sposób dobry środki europejskie, zarówno z PO WER, jak i z innych programów. Te programy do 2020 r. zgodnie z podpisanymi porozumieniami funkcjonują. Nie mamy zamiaru tego zmieniać, likwidować, tylko ustawimy to inaczej. Ale nie możemy sobie pozwolić na to, że w jakimś miejscu naraz nam się ten system dotyczący środków europejskich zatrzyma czy gdzieś zablokuje. Takiej sytuacji nie będzie i tutaj proszę nie mieć obaw, jeśli o to chodzi.

    Krajowy Fundusz Szkoleniowy. Jeśli chodzi o Krajowy Fundusz Szkoleniowy, z jednej strony podjęliśmy się różnych prób poprawienia sytuacji, ale z drugiej strony widzimy też patologie, które w Krajowym Funduszu Szkoleniowym występowały. Zmieniliśmy choćby to, że w tej chwili nie ma znaczenia, że ktoś pierwszy kliknie i się zarejestruje, jeśli chodzi o firmę szkoleniową, bo było dużo takich sytuacji, sygnałów dotyczących nieprawidłowości w szkoleniach. Jak najbardziej chcemy to zmienić. Zgodnie z naszymi wytycznymi, również z wytycznymi Rady Rynku Pracy, dajemy grupy, do których w szczególny sposób mają być kierowane szkolenia. Ale za szkolenia odpowiadają starostowie i wojewódzkie urzędy pracy, które to koordynują, tak że to jest kolejny przykład tego, czy w tym zakresie mamy możliwość oddziaływania, czy nie. Jeżeli dajecie państwo przykłady szkoleń, które są bzdurne, to są to...

    (Poseł Izabela Katarzyna Mrzygłocka: Ale to są stare przykłady.)

    Tak jak mówię, na to wpływu ministerstwo nie ma i w tym zakresie też chcemy w jakiś sposób to uporządkować.

    Bardzo ważna sprawa, o niej mówimy od wielu lat, dotyczy składki zdrowotnej. To jest sprawa, którą próbujemy rozwiązać. W tej chwili pracuje nad tym Ministerstwo Zdrowia przy okazji reformy dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wszystkich obywateli w naszym kraju. Jeżeli taka będzie decyzja, jeżeli będzie ten projekt, to on rozwiąże problem rejestracji bezrobotnych, którzy rejestrują się tylko dlatego, że chcą mieć ubezpieczenie zdrowotne.

    Zastanawiamy się też nad sytuacją pomocy społecznej i nad potwierdzaniem się na rynku pracy. Raczej to utrzymamy, żeby jednak był jakiś instrument połączenia, w sensie, powiedziałbym, współzależności. Ale też warto podkreślić, że nie jest tak, że wszystkie osoby, które są zarejestrowane, korzystają z zasiłków. Dzisiaj 14,5% osób pobiera zasiłek dla bezrobotnych, a reszta jest poza zasiłkiem dla bezrobotnych. Możemy im dawać propozycje, oferty pracy, inne możliwości przeszkolenia czy też, jeżeli nie podejmują zaproponowanej pracy, wykreślić je z rejestrów. Ale w sposób bezpośredni 14,5% korzysta z zasiłku dla bezrobotnych.

    Kwestia, która też tutaj była podnoszona przez państwa, dotyczyła długotrwale bezrobotnych. Oczywiście to jest zupełnie inna sytuacja. Mamy bardzo trudny, że tak powiem, portfel bezrobotnych, mamy prawie 57% osób długotrwale bezrobotnych, tj. bezrobotnych powyżej 12 miesięcy. Mamy tzw. dziedziczone bezrobocie, czyli z pokolenia na pokolenie osoby są na bezrobociu, korzystają też z innych transferów socjalnych. Ale też wiemy doskonale, że żeby do takiej osoby dotrzeć, nie wystarczy jej poświęcić kilku minut w urzędzie pracy. Niejednokrotnie ta praca musi być o wiele dłuższa, dlatego też chcemy mocno postawić w tych zmianach na doradców, na tych, którzy bezpośrednio taką osobę przede wszystkim przekonają, że warto pracować, bo wiele osób po prostu dzisiaj pracy nie podejmuje.

    Chcemy - i taki projekt ustawy do państwa trafi - poprawiając sytuację finansową pracowników urzędów pracy, bo niestety tutaj samorząd, mówię skrótowo, nie dba o swoich pracowników w stopniu wystarczającym, jeśli chodzi o kwestie związane z wynagrodzeniami, utrzymać 5% plus 2% za efektywność plus nagrody specjalne. Chcemy to pozostawić, czyli tam, gdzie jest większa efektywność... Jeśli chodzi o kwestie, które państwo podnosiliście, o badanie tej efektywności, to jeszcze zmieniamy odpowiednie wskaźniki, żeby jak najbardziej... Ale jakie muszą być wskaźniki, żeby tę efektywność sprawdzić? W tym zakresie też pracujemy, chcemy to utrzymać.

    Było o to pytanie: ten mechanizm działa do 2017 r. Wystąpimy do Wysokiej Izby o przedłużenie tego okresu na kolejne lata. Już mieliśmy decyzję o całkiem systemowych zmianach, wtedy można by to było inaczej rozwiązać.

    Kwestie dotyczące szczegółowych pytań. Było pytanie dotyczące szkoleń. Ile wydajemy środków? 3,85% idzie na szkolenia z Funduszu Pracy. Prawie 53-procentowa efektywność. Jeśli popatrzymy na wszystkie instrumenty, to szkolenia wypadają najlepiej w tym zakresie. Oczywiście można dyskutować, jeśli chodzi o poziom efektywności. Mamy 13 czynników, którymi sprawdzamy efektywność poszczególnych urzędów pracy. Te sprawy też były przedmiotem naszych prac. Nadal to zmieniamy, żeby jeszcze bardziej efektywnie w tym zakresie tę kwestię rozwiązać.

    Tutaj pan poseł Duda zaprezentował ustawę marszałka Piłsudskiego. Każdemu by się marzyło, żebyśmy mieli ustawy liczące dwie strony, a nie sto kilka, ale dzisiaj żyjemy w trochę innych czasach i te rozwiązania takie są. Na pewno przy zmianie dotyczącej podporządkowania urzędów pracy i przywrócenia ich administracji rządowej można by było uprościć ustawy, bo też w tym zakresie ta większa elastyczność byłaby ˝przekazywana˝ na poziom powiatowego czy wojewódzkiego urzędu pracy. Ale, tak jak mówię, nie na zasadzie centralizacji, nie tak, że będziemy palcem wskazywać, co ma się zrobić w danym regionie, bo absolutnie takiej sytuacji nie ma.

    Programy specjalne. Tak, chcielibyśmy, żeby były większe możliwości oddziaływania poprzez programy specjalne. Któryś z posłów tutaj podawał przykład sytuacji, gdy mogą być jakieś zwolnienia. Dzisiaj takich możliwości za dużo nie ma, choć w niektórych przypadkach mamy możliwość uruchamiania programów specjalnych.

    Tutaj głosy są od tych najbardziej skrajnych, o likwidacji urzędów pracy, do tych... Myślę, że większość z państwa jednak uznaje, że urzędy pracy są potrzebne. Jest potrzeba poprawy i zmiany ich funkcjonowania, stąd przygotowujemy głębszą zmianę dotyczącą ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ja ją umownie nazywam ustawą o rynku pracy. Myślę, że ta debata pokazała, że jesteśmy w stanie w parlamencie przygotować nową ustawę, która będzie służyła nam wszystkim, a przede wszystkim będzie służyła zarówno osobom, które korzystają z pomocy urzędu pracy, żeby znaleźć pracę, poszukują nowych miejsc pracy, jak i przedsiębiorcom, którzy poszukują osób na rynku pracy.

    Tutaj pełna zgoda (Dzwonek), to nie jest tak, że wszyscy idą do urzędu pracy. Marzyłoby się nam, żeby urząd pracy był instytucją, do której wszyscy chcą przychodzić i w której uzyskują pomoc. Ale wiemy, że to jest określona grupa osób, które są długotrwale bezrobotne i którym trzeba poświęcić więcej czasu. Także i w takim zakresie urząd pracy jest niezbędny. Wiele lat temu, 20 lat temu byłem na wyjeździe zagranicznym. Wtedy obserwowałem - też przy dużym bezrobociu - jak tam są ustawione kwestie związane z bezrobociem. Jeden urzędnik miał cztery podopieczne. To było we Francji. Wydawało mi się, że to jakiś kompletny absurd. W naszym przypadku na jednego urzędnika przypada 160 osób, 80 osób, 300 osób. Jak to ma funkcjonować?

    Dlatego tutaj starajmy się znaleźć lepsze rozwiązania. Myślę, że w takim zakresie ta debata była potrzebna. Tak że dziękuję wszystkim za dobrą debatę. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia