8. kadencja, 45. posiedzenie, 1. dzień (05-07-2017)
8. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zasadach finansowania nauki oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1598 i 1670).
Poseł Joanna Schmidt:
Panie Marszałku! Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Zgodnie z opinią zawartą w uzasadnieniu nowelizacji wprowadza się rozwiązania, które usprawnią proces przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym oraz środków finansowych na przedsięwzięcia naukowe, a także podwyższą poziom umiędzynarodowienia prac badawczo-rozwojowych prowadzonych w Polsce. Ministerstwo zwraca w nim uwagę, że obecnie nie jest możliwe pełne stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniach w sprawie przyznania kategorii naukowej jednostkom naukowym oraz w postępowaniach w sprawie przyznania środków finansowych prowadzonych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz przez Narodowe Centrum Nauki. Wynika to ze specyfiki prowadzonych postępowań, w tym w szczególny sposób z merytorycznej oceny wniosków dokonywanej przez ekspertów. W nowych regulacjach przewidziano częściowe wyłączenie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ten sposób wyeliminowano wątpliwości prawne wynikające z odmiennego sposobu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym oraz środków finansowych przez NCBR i NCN w stosunku do reguł określonych w k.p.a. Według wnioskodawcy zapewni to przyspieszenie i zracjonalizowanie procesu oceny wniosków składanych w tych postępowaniach.
Proponowane zmiany są kosmetyczne, ale pozytywne. Brakuje jednak zaufania - przekonania, że to, co zawiera ustawa i uzasadnienie, będzie w przyszłości w takim właśnie kształcie realizowane. Przyszłość oczywiście pokaże, czy intencje były zbieżne ze stosowaną praktyką. Nowoczesna popiera procedowaną nowelizację ustawy o zasadach finansowania nauki oraz innych ustaw. Jednocześnie składamy poprawkę.
Panie marszałku, przekazuję tę poprawkę.
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Dziękuję bardzo.
Poseł Joanna Schmidt:
Otóż można odnieść wrażenie, że w art. 25 ust. 4a w proponowanym brzmieniu eliminuje się nauki humanistyczne. Taki jest właśnie głos środowiska akademickiego nauk humanistycznych. Chodzi więc o zapis ust. 4a: ˝Środki finansowe przeznaczone na finansowanie działalności upowszechniającej naukę przyznaje się na realizację zadań związanych z wydawaniem czasopism i monografii naukowych o wysokim poziomie merytorycznym i istotnym znaczeniu dla rozwoju nauki oraz wzrostu innowacyjności polskiej gospodarki (...)˝. Tutaj jest propozycja klubu Nowoczesna, aby zastąpić wyraz ˝oraz˝ wyrazem ˝lub˝, tak więc mielibyśmy zapis ˝(...) czasopism i monografii naukowych o wysokim poziomie merytorycznym i istotnym znaczeniu dla rozwoju nauki lub wzrostu innowacyjności polskiej gospodarki (...)˝. Taka zmiana zapewni konkurencyjność, a być może w przypadku niektórych projektów da wręcz możliwość ubiegania się o środki finansowe.
Mam świadomość, że obecnie trwają prace nad ustawą 2.0. Całe środowisko akademickie i naukowe czeka na konkretne zapisy tej ustawy. Dowiemy się we wrześniu po konsultacjach, jaki kształt przybierze w ostateczności ustawa 2.0. Dzisiaj mówimy o zmianach w regułach gry dotyczących finansowania nauki. Ja z tego miejsca i przy tej okazji chcę właśnie zaapelować do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego o zmiany strukturalne i systemowe w szkolnictwie wyższym, tak aby każda złotówka z naszych podatków była optymalnie i efektywnie wydana - w tej branży mówimy zainwestowana, a nie wydana. Musimy kierować się jednym kryterium, to kryterium to jakość kształcenia na poziomie wyższym. Nie można zapominać przy tych zmianach, w trakcie prac nad nową ustawą, o najlepszych uczelniach niepublicznych, które mają ogromny potencjał zarówno dydaktyczny, jak i naukowy. Mam nadzieję, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zauważy dorobek uczelni niepublicznych po 1989 r. i będzie następował transfer środków z budżetu do najlepszych - a nie z automatu do publicznych, mimo że czasami miernych - uczelni w Polsce. Takiej debaty o finansowaniu szkolnictwa wyższego spodziewam się w Sejmie jeszcze w 2017 r., bo musimy gonić Europę, musimy gonić świat. Przypominam, że najlepsze polskie uczelnie plasują się w rankingach światowych w czwartej setce. Te dane pokazują, że potrzebujemy milowych kroków, a nie pudrowania problemów. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia