8. kadencja, 45. posiedzenie, 1. dzień (05-07-2017)

16. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji do Spraw Unii Europejskiej oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1636 i 1695).

Poseł Ryszard Wilczyński:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Procedowana nowelizacja, jak informuje uzasadnienie, ma być odpowiedzią na wnioski i postulaty zgłaszane przez instytucje oraz podmioty zaangażowane we wdrażanie i wydatkowanie środków z perspektywy finansowej 2014-2020, a jej celem jest wprowadzenie usprawnień oraz zapewnienie efektywnego wykorzystania środków funduszy Unii Europejskiej.

    Pozytywy projektu podkreślaliśmy w pierwszym czytaniu. Trzeba jednak zauważyć, że szereg wniosków samorządów województw - instytucji wdrażających regionalne programy operacyjne nie zostało uwzględnionych, a projekt nie otrzymał pozytywnej opinii Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Nadto reprezentacje samorządowe nie zostały dopuszczone do głosu w trakcie procedowania projektu przez Komisję Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisję do Spraw Unii Europejskiej. To zaskakujące, zważywszy, iż nowelizacja będzie skutkowała zmianą szeregu zasad realizacji zarówno krajowych, jak i regionalnych programów finansowanych ze środków europejskich.

    Wiemy, że sprawne i efektywne wydatkowanie środków unijnych wymaga harmonijnego współdziałania beneficjentów i instytucji zarządzającej, zatem oczekiwania obu stron co do zmian o istotnym wpływie na procedowanie wniosków o wsparcie finansowe winny być jednakowo traktowane. Fakt, że nie doszło do konsensusu pomiędzy stroną rządową a stroną samorządową, budzi nasze obawy o powodzenie nowelizacji, stąd składamy do projektu szereg poprawek zmierzających do usunięcia podnoszonych zastrzeżeń.

    Odnoszą się one do kilku zasadniczych kwestii. Po pierwsze, wytyczne programowe. Stanowią one dla instytucji zarządzającej ważny instrument oczekiwanego koncentrowania wsparcia. Ze strony beneficjentów odbierane wszak były sygnały, że wytyczne programowe stanowią dla nich swoisty przewodnik po RPO. Ich likwidacja jest nieuzasadniona, wręcz utrudni proces realizacji projektów, będzie wymagała przebudowy umów, zasad współpracy z beneficjentami, zwłaszcza w zakresie rozliczenia projektów. Spowoduje to wzrost nakładów pracy i chaos w związku z koniecznością aneksowania setek umów zawieranych z beneficjentami. Konsekwencją zmian będzie osłabienie roli instytucji zarządzającej w systemie realizacji funduszy, za jakie przecież instytucja ta ponosi odpowiedzialność.

    Instrumenty finansowe i pomoc zwrotna. Podnosiliśmy już, że środki przeznaczone na realizację instrumentów finansowych zwracane przez ostatecznych odbiorców nie stanowią dochodu dysponenta ani jakiegokolwiek podmiotu, któremu dysponent mógłby powierzyć lub zlecić wdrażanie instrumentów finansowych czy wsparcia zwrotnego. Zaproponowane zapisy nie eliminują problemu, kto de facto jest właścicielem środków finansowych powracających z instrumentów finansowych po ich zaangażowaniu. Nasz sprzeciw budzi rozwiązanie, w którym środki powracające z instrumentów finansowych nie stanowią już środków programów operacyjnych, a więc nie są już środkami unijnymi. Podnosimy, że sposób ich zagospodarowania nie może być przedmiotem regulacji omawianej ustawy.

    Włączenie wojewody w system wdrażania regionalnych programów operacyjnych. Powierzenie wojewodzie prowadzenia kontroli służących potwierdzeniu spełnienia kryteriów desygnacji oraz prowadzenie kontroli doraźnych godzi w zapisy umowy partnerstwa, która określiła system instytucjonalny polityki spójności. Rolę w zakresie desygnacji zaś zastrzeżono jedynie dla ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego i instytucji audytowej. Trzeba też zauważyć, że od czasu rozwiązania wydziałów urzędów wojewódzkich, które w perspektywie 2007-2014 pełniły rolę instytucji pośredniczących w certyfikacji płatności, wojewodowie nie dysponują kadrami zdolnymi do wykonania projektowanych zadań. Nadto nadanie wojewodzie uprawnienia do osobistego bądź przez przedstawiciela udziału w pracach komisji oceny projektów w istocie zmierza do generowania potencjalnych sytuacji konfliktu pomiędzy wojewodą a instytucją zarządzającą. Być może projektodawcy zależy na takiej sytuacji, albowiem wojewoda jako organ nadzoru sprawuje swoje funkcje w tym zakresie na etapie badania zgodności z prawem uchwał organu wykonawczego samorządu województwa, w drodze których przyjmowane są rozstrzygnięcia konkursu.

    Podsumowując, w podniesionych kwestiach projekt podważa ustaloną z Komisją Europejską niezależność organów samorządów województw w zarządzaniu regionalnymi programami operacyjnymi. Nieuwzględnienie zastrzeżeń samorządów województw co do niejednoznaczności proponowanych rozwiązań i możliwości wystąpienia komplikacji w relacjach beneficjent -instytucja zarządzająca budzi niepokój, iż deklarowany cel ustawy w dużym stopniu nie będzie osiągnięty. Zatem od przyjęcia stosownych poprawek korygujących projekt w tym zakresie Klub Parlamentarny Platforma Obywatelska (Dzwonek) warunkuje swoje dla niego poparcie. Niniejszym składam poprawki do projektu. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia