8. kadencja, 45. posiedzenie, 3. dzień (12-07-2017)
23. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 1712).
Poseł Zbigniew Dolata:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentowania Wysokiej Izbie poselskiego projektu ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw...
(Poseł Ewa Kopacz: O nowym podatku, mówiąc krócej.)
...zawartego w druku nr 1712.
Często się mówi, że drogi to krwiobieg gospodarki. Przyjrzyjmy się zatem, jak wygląda sytuacja w naszym kraju. Otóż autostrady to 1660 km...
(Głos z sali: Platforma...)
...drogi ekspresowe - 1600 km... (Gwar na sali)
(Poseł Jakub Rutnicki: Można wybudować, można.)
...drogi krajowe - 19 tys. km...
(Poseł Ewa Kopacz: No właśnie.)
...drogi wojewódzkie - 29 tys. km, drogi powiatowe - 125 tys. km i drogi gminne - 244 tys. km.
(Poseł Ewa Kopacz: A ile wy przez 2 lata zbudowaliście? Ile zbudowaliście przez 2 lata?)
Warto w tym momencie pokusić się o ocenę stanu dróg. Jeśli chodzi o autostrady i drogi ekspresowe, są one bardzo sprawnie budowane.
(Głos z sali: Ile nowych przetargów, dzięki Platformie, 8 lat...) (Gwar na sali, dzwonek)
Pod koniec rządów...
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Proszę o spokój.
Poseł Zbigniew Dolata:
...pod koniec koalicji Platformy i PSL...
(Głos z sali: 212 km.)
...przyjęto program budowy dróg krajowych na lata 2014-2023, na który planowano przeznaczyć 107 mld zł. I już w momencie ogłaszania tego programu ówczesny rząd wiedział, że za taką kwotę tych wszystkich dróg zbudować nie jest w stanie. Ale wymogi kampanii wyborczej były takie, że trzeba było się pochwalić bardzo ambitnym planem (Oklaski), ambitnym zamierzeniem.
Dzisiaj rząd Prawa i Sprawiedliwości...
(Głos z sali: Nie ma czym się chwalić.)
...ten program znowelizował. Dodaliśmy...
(Głos z sali: Po 2 latach.)
...do tej kwoty 107 mld zł...
(Głos z sali: Przetargi.)
...28 mld zł. Obecnie mamy...
(Poseł Jakub Rutnicki: Ale jest już połowa kadencji.)
...w budżecie 135 mld zł. I możemy być pewni, że system dróg ekspresowych i autostrad będzie zbudowany, będzie dumą nas wszystkich.
(Poseł Ewa Kopacz: No tak.)
Troszkę gorzej wygląda sytuacja, jeśli chodzi o drogi krajowe. Tutaj oczywiście też są zaangażowane znaczące środki, ale wyzwania, jakie stoją przed nami, są równie poważne, bo były wieloletnie zaniedbania. Efektem tych zaniedbań... (Gwar na sali)
(Poseł Jakub Rutnicki: Wasze zaniedbania, 2 lata nicnierobienia.)
Efektem tych zaniedbań poprzedniego rządu, koalicji Platformy i PSL-u...
(Poseł Ewa Kopacz: Nie opowiadaj dowcipów.)
...jest decyzja Komisji Europejskiej, podjęta niedawno, o pozwaniu Polski przed Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. A powodem tego pozwu jest niedostosowanie głównie dróg krajowych do konieczności przenoszenia nacisków w zakresie do 11,5 t na oś. Reagujemy na tę sytuację i przeznaczamy kolejne znaczące środki na to dostosowanie, a według szacunków Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa, aby w 100% to wymaganie spełnić, potrzeba ok. 50 mld zł. To bardzo znacząca kwota.
(Głos z sali: Ale po coś te pieniądze są...)
Przejdźmy teraz do dróg samorządowych. Z nimi jest zdecydowanie najgorzej i w zasadzie od czasu reformy samorządowej samorządowcy narzekają na pogarszający się systematycznie ich stan.
(Poseł Jakub Rutnicki: Program - schetynówki.)
Myślę, że nie trzeba nawet sięgać do wyników kontroli Najwyższej Izby Kontroli, tutaj przytoczę raport tylko z 2014 r., kiedy NIK kontrolowała bezpieczeństwo ruchu drogowego. Myślę, że każdy, każdy z nas, kto jest kierowcą, kto jest użytkownikiem dróg samorządowych, ma świadomość, że ich stan techniczny pozostawia wiele do życzenia.
(Poseł Ewa Kopacz: To trzeba było budować przez te 2 lata.)
I ten stan techniczny, zły stan dróg samorządowych...
(Poseł Jakub Rutnicki: Całe długie 2 lata - nic.)
...jest poważną barierą rozwoju gospodarczego Polski, ale jest również zagrożeniem bezpieczeństwa, bo warto zdać sobie sprawę z tego, że na drogach samorządowych, gminnych i powiatowych dochodzi rocznie do 16 tys. wypadków. W tych wypadkach ginie rocznie ponad 1000 osób, a rany, często ciężkie rany, odnosi 18 tys. osób. Jakbyśmy spojrzeli w ujęciu procentowym, to wypadków na drogach gminnych i powiatowych mamy 47%, rannych - 45%. I oczywiście dla niektórych jest to tylko statystyka. 1000 zabitych, 1500 - co to za różnica? Ale uświadommy sobie, że za wszystkimi tymi zdarzeniami drogowymi stoją konkretne dramaty, dramaty polskich rodzin...
(Poseł Agnieszka Pomaska: Co to za tani populizm, panie pośle, nie można tak.)
...których członkowie giną w tych wypadkach, których członkowie odnoszą ciężkie rany. Oczywiście nie zawsze przyczyną tych wypadków jest zły stan dróg, ale myślę, że nie muszę nikogo przekonywać, że jednak bardzo często tak. I dlatego my jako politycy, osoby odpowiedzialne za stan rzeczy w Polsce, powinniśmy stanąć na wysokości zadania. Nie możemy chować głowy w piasek.
W tym momencie chciałbym przytoczyć rozmowę, którą przeprowadziłem kilka lat temu z wójtem gminy Łubowo panem Andrzejem Łozowskim.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Reklama.)
Było to w czasie, kiedy kilka gmin zostało obciążonych koniecznością przejęcia drogi krajowej, ponieważ wybudowano drogę ekspresową S5, i obowiązek utrzymania tej drogi, starej piątki, spadł na kilka gmin, m.in. na gminę Łubowo. Koszty utrzymania tej drogi o parametrach drogi krajowej...
(Poseł Paweł Olszewski: Nie gmin, tylko województw.)
Chwileczkę, nie. Nie. Nie wystarczały środki, które były w dyspozycji gminy...
(Głos z sali: Drogi są niższej kategorii...) (Dzwonek)
...o budżecie 23 mln zł. Ale pan wójt powiedział mi takie słowa, powiedział: panie pośle, wiem, że nas na to nie stać, wiem, że utrzymanie standardu tej drogi w okresie zimowym...
(Poseł Paweł Olszewski: Wojewódzka, a nie gminna.)
...będzie mnie kosztowało ogromne pieniądze, ale ja nie chcę wziąć na swoje sumienie żadnej osoby, która przez zaniedbanie mogłaby się stać ofiarą wypadku.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Tego nie ma w uzasadnieniu.)
I on utrzymywał tę drogę z pieniędzy gminnych, a jednocześnie...
(Głos z sali: Ale ustawę możemy zmienić.)
...podjął działania, które zmierzały do tego...
(Głos z sali: Okradacie Polaków.)
...aby zmienić ten paradygmat, aby droga krajowa nie stawała się...
(Głos z sali: My zmieniliśmy ustawę.)
...od razu drogą gminną, tylko żeby wprowadzić mechanizm, że stanie się drogą wojewódzką. I to się udało.
(Głos z sali: Tak jest.)
I to się udało, i państwo nie musicie mnie do tego przekonywać... (Wesołość na sali)
(Głos z sali: To są wojewódzkie.)
...bo brałem udział w pracach nad tą nowelizacją.
(Głos z sali: Ale o czym mówisz w związku z tym?)
Po co ja o tym mówię? Mówię o tym właśnie po to, żeby pokazać państwu...
(Głos z sali: Do tematu, panie pośle.)
...że samorządowiec, gospodarz z krwi i kości...
(Głos z sali: Chcecie Polaków okraść.)
...poczuwał się do odpowiedzialności. I my też...
(Głos z sali: Jaka troska o samorząd.)
...i my też musimy...
(Głos z sali: Więcej podatków.)
...poczuwać się do odpowiedzialności za stan tych dróg.
(Głos z sali: Dlatego podatki.)
Bo ja wiem, że państwo, państwo z Platformy i PSL-u...
(Głos z sali: W ramach tej odpowiedzialności.)
...możecie powiedzieć, że niestety...
(Poseł Jakub Rutnicki: Pan ma ryczałcik, to pan się nie przejmuje.)
...ale to są drogi gminne czy powiatowe i nas to nie dotyczy. Ale ta odpowiedzialność i tak, i tak - czy będziecie...
(Głos z sali: Dlaczego zamknęliście schetynówki?)
...państwo myśleli w ten sposób, czy będziecie myśleli tak, jak wójt gminy Łubowo - to ta odpowiedzialność...
(Poseł Krystyna Skowrońska: I kolejny podatek.)
...na was ciąży. I miejcie tego świadomość. Na nas ta odpowiedzialność ciąży.
(Głos z sali: To dlaczego zlikwidowaliście schetynówki? Dlaczego?)
(Poseł Ewa Kopacz: To zróbcie to z budżetu, a nie podnoście podatków.)
I o zmiany w tym zakresie, o dofinansowanie zadań drogowych realizowanych przez gminy i przez powiaty apelowali od lat samorządowcy, apelowały poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, poszczególne gminy i poszczególne powiaty, ale również apelowały związki samorządowe...
(Poseł Ewa Kopacz: Oszukaliście Polaków.)
(Poseł Jakub Rutnicki: 12,5 tys. km schetynówek.)
...Związek Gmin Wiejskich RP, Związek Powiatów Polskich. Ja państwu przeczytam. Myślę, że część z państwa, która interesuje się tym tematem, te apele, te wnioski zna, ale może jest na sali ktoś, kto tego nie zna. To dla tych, którzy nie znają i tak krzyczą głośno, kilka fragmentów.
Stanowisko XX Zgromadzenia Ogólnego Związku Powiatów Polskich, 1 czerwca 2016 r., w sprawie dróg lokalnych. Czytamy: Sieć dróg lokalnych w Polsce jest dość słabo rozwinięta, w dodatku charakteryzują się one niską jakością nawierzchni, co negatywnie wyróżnia Polskę na tle innych państw Unii Europejskiej. I dalej: Uważamy jednak, że drogi lokalne wymagają stałego - podkreślam - stałego mechanizmu wsparcia, który nie jest uwarunkowany finansowaniem pochodzącym z budżetu Unii Europejskiej czy też zmianami w zakresie polityki państwa na szczeblu centralnym. Zapewnienie stałego i stabilnego źródła współfinansowania inwestycji na drogach powiatowych przyczyniłoby się do ożywienia regionów o słabym skomunikowaniu, zapewnienia mieszkańcom dostępu do dóbr i usług publicznych oraz podniesienia jakości ich życia.
(Głos z sali: I takim źródłem jest budżet państwa, panie pośle, takim pewnym źródłem jest budżet państwa.)
I również rządzący... Teraz posłuchajcie, bo mam coś dobrego do powiedzenia.
(Głos z sali: Nie ma szans.)
Również rządzący w poprzednich 8 latach ten problem dostrzegli i pojawił się projekt tzw. mówiąc potocznie, schetynówek. (Oklaski) Siedzi tutaj pan przewodniczący, pan poseł Schetyna...
(Poseł Jakub Rutnicki: Można, panie pośle, można trochę prawdy?)
Taki program rzeczywiście był realizowany, może troszeczkę było więcej szumu medialnego niż tych kilometrów zbudowanych dróg, ale...
(Poseł Jakub Rutnicki: 12,5 tys. km.)
Tu pan poseł Rutnicki podaje, ile kilometrów zbudowano...
(Głos z sali: Bez dodatkowych podatków.)
...i chwała wam za to, że to zrobiliście. (Oklaski)
(Głos z sali: Brawo!)
Chwała wam za to.
(Poseł Jakub Rutnicki: Dobre 8 lat.)
Ale, proszę państwa, samorządowcy uznawali te działania za niewystarczające...
(Poseł Urszula Augustyn: Więc zlikwidowaliście to.)
...i wielokrotnie występowali, tak jak to przytoczyłem przed chwilą, jeśli chodzi o Związek Powiatów Polskich, ale dotyczy to również Związku Gmin Wiejskich RP i poszczególnych samorządów...
(Głos z sali: To gminne drogi.)
...o to, żeby ten mechanizm zastąpić mechanizmem stałego finansowania. Obecnie realizowany jest ˝Program rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej na lata 2016-2019˝. W puli środków mamy 3800 mln zł. W roku 2016 z tej puli wydatkowano 800 mln zł. Ktoś powie: bardzo dużo.
(Poseł Ewa Kopacz: Ktoś inny powie, że mało.)
Ale jeśli uwzględnimy fakt, że skorzystało z tego programu w ubiegłym roku zaledwie 45% jednostek samorządu terytorialnego, które o dofinansowanie się ubiegały, to widzimy, jak duże są jeszcze potrzeby. W wypadku 55% samorządów ubiegających się o dofinansowanie wnioski rozpatrzono negatywnie, a przecież wiele samorządów w ogóle nie aplikowało do tego programu. Z różnych powodów, często, szczególnie w przypadku biednych gmin wiejskich, ale również części niezamożnych powiatów, ze względu na brak środków własnych, a tam, w tych biednych gminach i powiatach, też żyją Polacy, też chcieliby jeździć po dobrych drogach.
(Poseł Jakub Rutnicki: Ale nie będzie ich stać na to, bo paliwo będzie drogie.)
(Głos z sali: Chyba rowerami.)
(Poseł Jakub Rutnicki: Czym, rowerem?)
(Poseł Ewa Kopacz: Na rolkach.)
To jest powszechne oczekiwanie wszystkich. Dobre drogi powinny być oczywiście w Warszawie, oczywiście w Poznaniu, w Gdańsku i w Krakowie, ale również w mniejszych miejscowościach, na ścianie wschodniej, na Podkarpaciu, w Wielkopolsce, wszędzie...
(Poseł Stanisław Tyszka: To tnijcie wydatki.)
...niezależnie od poziomu dochodów.
(Poseł Jakub Rutnicki: Ale paliwo będzie drogie i nie będzie ich stać.)
I dlatego zgłaszamy ten projekt ustawy.
(Poseł Jakub Rutnicki: Żeby było drożej dla wszystkich.)
Jego istotą jest utworzenie Funduszu Dróg Samorządowych, który będzie zarządzany przez ministra właściwego do spraw transportu w ramach Banku Gospodarstwa Krajowego. Fundusz Dróg Samorządowych zastąpi wspomniany już przeze mnie ˝Program rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej˝.
Teraz przejdę do poinformowania Wysokiej Izby, jakie będzie źródło zasilania wspomnianego funduszu.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Podateczek.)
Źródłem zasilania, głównym źródłem zasilania...
(Głos z sali: Będą Polacy.)
...będzie danina publiczna...
(Poseł Krystyna Skowrońska: Podateczek.)
...w formie opłaty drogowej...
(Poseł Bartosz Arłukowicz: To się nazywa podatek.)
...wzorowana na istniejącej opłacie paliwowej, w wysokości 20 gr od litra paliwa plus VAT.
I proszę państwa, warto w tym momencie...
(Poseł Andrzej Halicki: Nie, proszę państwa, to jeszcze nie jest ostatnie słowo.)
...bo już słyszę głosy, tak? Już słyszę głosy, że wzrosną ceny paliw.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Panie pośle, 50% na drogi krajowe.)
(Poseł Jakub Rutnicki: Oczywiście, że tak.)
Warto przypomnieć, jak kształtowały się ceny paliw w ostatnich latach.
Mamy rok 2011. (Gwar na sali, dzwonek)
(Poseł Jakub Rutnicki: A cena baryłki?)
(Poseł Ewa Kopacz: Ustawowo to robiliśmy?)
Średnia cena oleju napędowego - 5,08 zł, benzyny 95 - 5,15 zł.
(Głos z sali: 112 dolarów - baryłka.)
Rok 2012. Cena rośnie.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cena baryłki? Pan słyszy?)
Jeśli chodzi o olej napędowy, Polacy płacili 5,72 zł...
(Głos z sali: Ile baryłka kosztowała?)
...a za benzynę - 5,75 zł.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cena baryłki? Odpowie pan czy nie?)
Natomiast maksymalna cena sięgała już 6 zł.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cena baryłki...)
W roku 2013 mamy olej napędowy po 5,51 zł, benzynę 95 - po 5,50 zł.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cenę baryłki pan poda?)
W roku 2014 również ponad 5 zł: olej napędowy - 5,20 zł, benzyna 95 - 5,30 zł.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cena baryłki, panie pośle, w tym czasie?)
Nieco niższe ceny były w 2015 r.: 4,50 zł za olej napędowy, 4,55 zł za benzynę 95. A jaka jest sytuacja obecnie?
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cena baryłki? A cena baryłki?)
Polacy płacą za benzynę 95 mniej więcej 4,30-4,40 zł, za olej napędowy - 4,20 zł.
(Poseł Jakub Rutnicki: A baryłka ile kosztuje?)
Wysokie ceny paliw były za czasów Platformy i PSL-u. (Poruszenie, wesołość na sali, oklaski) Teraz paliwa są relatywnie tańsze, są znacznie tańsze.
(Poseł Andrzej Halicki: Relatywnie dwa razy drożej.)
Są tańsze.
(Poseł Jakub Rutnicki: Na Podkarpaciu.)
I oczywiście trzeba też przypomnieć Wysokiej Izbie...
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cena baryłki?)
...jakie są podatki w cenie paliw.
(Głos z sali: No właśnie. A będą większe.)
(Poseł Jakub Rutnicki: To trzeba dołożyć.)
Jeśli chodzi o benzynę 95, to podatek stanowi 57% ceny, olej napędowy - 54% ceny.
(Poseł Stanisław Tyszka: To obniżcie. Czas obniżyć.)
I ktoś może powiedzieć: za dużo, obniżcie. Jasne.
(Poseł Stanisław Tyszka: Tak, brawo.)
(Głos z sali: Tak, brawo!)
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Tak mówił Kaczyński kilka lat temu.)
Ale przyjrzyjmy się, jak te relacje układają się w krajach starej Unii. W Niemczech w benzynie jest 63% udziału podatku, w oleju napędowym - 55%.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A Kaczyński nie wiedział o tym parę lat temu, co?)
We Francji też jest 63% w benzynie, 60% - w oleju napędowym. We Włoszech, gdzie obecnie wielu Polaków podróżuje na wakacje, w benzynie jest 67%, w oleju napędowym - 64%. W Wielkiej Brytanii jest jeszcze więcej: 67% w benzynie, 66% w oleju napędowym.
(Poseł Ewa Kopacz: Ale gdzie my żyjemy? W Wielkiej Brytanii czy w Polsce?)
(Głos z sali: PiS wygra to...)
I po przyjęciu, w co wierzę, przez Wysoką Izbę tego projektu ustawy obciążenia podatkowe...
(Głos z sali: Będą największe.)
...będą i tak niższe...
(Poseł Andrzej Halicki: Niż 100%.)
...niż w tych krajach starej Unii, w których - przypomnijmy, jeśli ktoś nie pamięta...
(Poseł Agnieszka Pomaska: A ile dziś kosztuje paliwo...)
(Poseł Cezary Tomczyk: A pensje jakie są w starej Unii?)
...stan dróg jest znacznie lepszy i do tamtych standardów powinniśmy dążyć. (Poruszenie na sali)
(Głos z sali: Ooo!)
(Poseł Artur Dunin: Kultury politycznej, wolności słowa.)
(Głos z sali: Cicho tam.)
I my przewidujemy, że po wprowadzeniu opłaty drogowej...
(Głos z sali: Siła zabrzmiała.)
...nie nastąpi istotny wzrost cen paliw. Mogę tutaj przytoczyć najnowszy komunikat PKN Orlen.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A cenę baryłki pan poda przez te lata czy nie?)
Dynamika - cytuję - zmian cen paliw na stacjach jest przede wszystkim pochodną czynników makroekonomicznych. Tak, makroekonomicznych. Wprowadzenie opłaty paliwowej nie musi oznaczać wzrostu cen paliw dla klientów stacji.
(Poseł Błażej Parda: Przez pierwsze 2 tygodnie.)
PKN Orlen z uwagą obserwuje wszystkie działania mające bezpośredni lub pośredni wpływ na rynek handlu paliwami. Inicjatywy zmierzające do poprawy infrastruktury drogowej, której kondycja ma wpływ zarówno na krajowy rynek paliwowy, jak i w szerokiej perspektywie na rozwój gospodarczy kraju, oceniamy pozytywnie. Dynamika zmian cen paliw na stacjach jest więc przede wszystkim pochodną czynników makroekonomicznych, o czym świadczyć mogą fluktuacje cen odnotowywane w niezmiennym otoczeniu regulacyjnym. W związku z powyższym wprowadzenie opłaty paliwowej nie musi skutkować wzrostem cen paliw dla klientów stacji. (Poruszenie na sali)
(Głos z sali: Nie, na pewno nie.)
(Głos z sali: Nowa ekonomia.)
Ale warto w tym miejscu podkreślić...
(Poseł Jakub Rutnicki: Obniżka przez podwyżkę. Można? Można.)
...że ceny paliw to nie jedyna składowa kosztów eksploatacji samochodu... (Wesołość na sali)
(Poseł Cezary Tomczyk: No tak, jeszcze klocki hamulcowe.)
...bo zły stan dróg powoduje i myślę, że...
(Poseł Jakub Rutnicki: Wypadki służbowych limuzyn.)
Ja rozumiem, że część z państwa może nie ma prawa jazdy, nie zna się na tym... (Poruszenie na sali)
(Głos z sali: Jarosław Kaczyński nie ma prawa jazdy.)
...ale ci, którzy mają, wiedzą, że zły stan dróg...
(Głos z sali: Nietrafiony argument.)
...powoduje szybsze zużycie opon...
(Głos z sali: Was to wozili samochodami.)
...szybsze zużycie układu zawieszenia...
(Poseł Sławomir Neumann: Atak na prezesa?)
...i nie ulega wątpliwości, że wymiana np. opon to są kwoty 1 tys. zł, nieraz przekraczające 1 tys. zł...
(Poseł Cezary Tomczyk: Przeglądy...)
...że naprawa układu zawieszenia to mogą być wydatki kilku tysięcy złotych.
(Głos z sali: A seicento już naprawialiście?)
Jeśli doprowadzimy do poprawy jakości dróg, to Polacy rzadziej będą odwiedzali mechaników samochodowych i nie będą wydawali dużych pieniędzy na naprawy pojawiających się usterek.
(Poseł Cezary Tomczyk: Jak się pan czuje w ostatniej kadencji?)
(Poseł Agnieszka Pomaska: Taniej będzie.)
Nawet zakładając ten czarny scenariusz, który wy piszecie, że będzie to impuls do wzrostu cen paliwa na stacjach benzynowych...
(Poseł Artur Dunin: Ale wszystko pójdzie w górę, człowieku.)
...to sami wyliczacie, że dla takiego kierowcy, który przejeżdża ok. 30 tys. km, to będzie wydatek równy mniej więcej cenie zakupu jednej opony. To nie jest koszt, który byłby niemożliwy do poniesienia... (Poruszenie na sali)
(Głos z sali: Ooo!)
...a o skutkach - i to jest ważne - wypadków drogowych...
(Poseł Artur Dunin: Zwłaszcza limuzyn rządowych.)
...o miliardach złotych, które Polacy wydatkują na leczenie... (Gwar na sali, dzwonek)
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę o spokój na sali.
(Poseł Cezary Tomczyk: Nie da się, pani marszałek. To wariaci.)
Poseł Zbigniew Dolata:
...tych, którzy ucierpieli w tych wypadkach... To są ogromne pieniądze. Musimy doliczyć do tego rachunku również te koszty. A dodajmy jeszcze do tego koszty polis. Jak będzie mniej wypadków, to i koszty polis samochodowych będą niższe.
(Poseł Jakub Rutnicki: Poszły w górę w zeszłym roku od podatku bankowego.)
(Głos z sali: Wprowadźcie podatek od instytucji finansowych.)
Proszę państwa, oczywiście warto się w tym momencie zastanowić, jaka jest alternatywa...
(Poseł Ewa Kopacz: To się zastanów.)
...jakie jest alternatywne źródło zasilania Funduszu Dróg Samorządowych.
(Głos z sali: Misiewiczów zwolnić.)
W sposób oczywisty nasuwa się tu na myśl finansowanie z budżetu państwa, tak jak to miało miejsce w przypadku tego programu, o którym wspominałem.
(Poseł Paweł Olszewski: 4 mld zł.)
Podkreślę to jeszcze raz: ten sposób zasilania jest bardzo krytykowany przez samorządowców.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Bo samorządowcy chcą więcej zapłacić za transport publiczny.)
W tym momencie warto też uświadomić sobie, skąd biorą się pieniądze w budżecie. Przecież pochodzą też z podatków Polaków. To nie jest deus ex machina ani żadne perpetuum mobile. Nie jest tak, że w tym budżecie pieniądze po prostu... Co? Są drukowane? No nie.
(Poseł Jakub Rutnicki: Panie pośle, kończymy, nikt tej ściemy nie kupuje, podwyższacie podatki.)
Na budżet składają się Polacy, którzy płacą podatki.
(Głos z sali: Naprawdę?)
Ale zasilanie budżetowe ma jeszcze jeden istotny mankament.
(Poseł Andrzej Halicki: Ale proszę kończyć, zirytował pan swoich kolegów i koleżanki.)
(Poseł Krystyna Skowrońska: Kończ pan, wstydu oszczędź.)
Na utrzymanie dróg, mówimy tu o drogach samorządowych, nie składają się cudzoziemcy, którzy poruszają się po naszych drogach.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A o to chodzi, tak? Ale numer.)
To nie jest sprawiedliwe, bo sprawiedliwą zasadą jest ta: Kto użytkuje, ten partycypuje w kosztach utrzymania. (Poruszenie na sali) W tym miejscu - zaskoczenie - zacytuję za Biznes.onet.pl wypowiedź wiceprezesa Zespołu Doradców Gospodarczych TOR Adriana Furgalskiego, którego nie można raczej podejrzewać o przynależność do Prawa i Sprawiedliwości...
(Poseł Waldemar Andzel: Ani o sympatię.)
...ani o sympatię do Prawa i Sprawiedliwości. Powiedział on niedawno, cytuję: Opłata niestety jest niezbędna. Kierowca powinien płacić za korzystanie z dróg w myśl zasady: korzysta, niszczy, zużywa, to i płaci.
(Poseł Sławomir Neumann: No i płaci. Cały czas płaci. 30 mld wpływa.)
Więc nie jest to tylko zdanie wnioskodawców. Jest to zdanie ekspertów, którzy znają się na budowie, remontach, modernizacjach dróg.
Środki z tej zgromadzonej w Funduszu Dróg Samorządowych opłaty drogowej będą dzielone w ten sposób, że 50% trafi do Funduszu Dróg Samorządowych i w tej samej wysokości zasilą one Krajowy Fundusz Drogowy. Zadaniem Funduszu Dróg Samorządowych będzie dofinansowywanie budowy, remontów i modernizacji dróg gminnych, powiatowych oraz mostów w ciągu dróg wojewódzkich.
Minister właściwy do spraw transportu określi w rozporządzeniu wysokość środków na dane województwo oraz kryteria oceny wniosków. Jednostki samorządu terytorialnego będą mogły otrzymać dofinansowanie co do zasady w wysokości 50% kosztów realizacji zadania, jednak w przypadku jednostek samorządu terytorialnego, w których dochód własny na mieszkańca nie przekracza 50% średniej krajowej dla danego rodzaju jednostki samorządu terytorialnego, poziom dofinansowania może wynieść do 80%. Czyli wprowadzamy mechanizm, który pozwoli na inwestycje drogowe w najbiedniejszych gminach, w najbiedniejszych powiatach, w tych, które ze schetynówek nie korzystały, bo nie miały środków na wkład własny. To jest wielkie novum, to będzie element wyrównywania szans rozwojowych, bo - tak jak powiedziałem - wszyscy Polacy niezależnie od tego, gdzie mieszkają, jednakowo zasługują na dobre drogi.
(Poseł Jakub Rutnicki: Wszyscy będą płacić więcej za paliwo.)
(Głos z sali: Cicho tam.)
(Poseł Jakub Rutnicki: Prawda cię boli?)
Proponowane rozwiązanie ma elastyczny charakter. Inwestycja nie będzie musiała być zrealizowana w ciągu danego roku kalendarzowego, a tak było w przypadku - nazwijmy to tak, żeby już oddać tutaj honor panu przewodniczącemu Schetynie - tego programu schetynówek. (Oklaski)
(Poseł Jakub Rutnicki: I tu brawa. Można.)
Tutaj niestety, jeśli z jakichś powodów samorząd nie zrealizował inwestycji, na którą otrzymał dofinansowanie, albo przedłużyły się procedury przetargowe, albo firma wykonawcza nie zdążyła z realizacją, to w roku następnym już z tego dofinansowania skorzystać nie mógł. Teraz taka elastyczna zasada umożliwi wieloletnie inwestowanie, będzie też premiowała gminy, które porozumieją się np. z powiatami, czy porozumienia kilku powiatów, tak żeby stworzyć spoistą sieć dróg.
Ktoś mógłby zapytać, dlaczego 50% środków z opłaty drogowej będzie przeznaczane na Krajowy Fundusz Drogowy. Otóż odpowiedź jest bardzo prosta...
(Poseł Paweł Olszewski: Via Carpatia.)
...ponieważ trzeba zapewnić właśnie tę spoistość w realizowaniu zadań. W przypadku gdy realizujemy np. przebudowę drogi powiatowej, która łączy się z drogą krajową...
(Poseł Jakub Rutnicki: Ale to jest zapisane w projekcie, który już funkcjonuje 10 lat.)
...trzeba również wykonać pewne prace na drogach krajowych. Stąd jest właśnie ten 50-procentowy odpis na Krajowy Fundusz Drogowy.
(Poseł Paweł Olszewski: To jest robione z budżetu generalnej dyrekcji.)
Państwo to rozumiecie, bo przecież tak to funkcjonuje. I tak to musi funkcjonować, tylko środków musi być więcej, bo to jest istota tego programu: będzie więcej środków. Kto będzie te środki dzielił?
(Poseł Paweł Olszewski: Prezes.)
Będą je dzieliły komisje działające przy wojewodach, które będą oceniały wnioski.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: PiS-owskie komisje, PiS-owskie.)
Listy tych wniosków będzie zatwierdzał minister infrastruktury i budownictwa...
(Poseł Elżbieta Radziszewska: PiS-owski minister, PiS-owski.)
...a wojewoda będzie podpisywał umowy z gminą czy z powiatem i będzie nadzorował realizację. Nie wprowadzamy tutaj żadnego nowego rozwiązania. Jest to rozwiązanie już sprawdzone, te komisje działają i one dalej będą działały. Tak że ten program będzie realizowany w sposób bardzo przejrzysty i w sposób, który sprawi, że wszystkie dobre wnioski będą ocenione pozytywnie. Bo powiedzmy sobie, jeszcze raz to podkreślę, że na ten program schetynówek, po raz kolejny... (Oklaski)
(Poseł Jakub Rutnicki: Brawo! Brawo! Proszę się nie krępować, można więcej.)
...w roku 2016 przeznaczyliśmy 800 mln i to wystarczyło, tak jak mówiłem, na 45% wniosków.
(Poseł Cezary Grabarczyk: My przeznaczyliśmy, wy wykonaliście.)
W przypadku Funduszu Dróg Samorządowych przewidujemy, że będzie to kwota ok. 2,5 mld zł, czyli trzykrotnie więcej, niż to było do tej pory. (Oklaski) Czyli gdyby ten projekt był przyjęty wcześniej, to w roku 2016...
(Głos z sali: Droższa benzyna.)
(Głos z sali: Przespaliście rok.)
...nie dość, że wszystkie wnioski byłyby rozpatrzone pozytywnie, to jeszcze zostałyby pieniądze dla tych samorządów, które wniosków nie złożyły.
(Poseł Jakub Rutnicki: A za wszystko zapłacą biedni kierowcy.)
To pokazuje, jaki jest wymiar tego projektu i jaki to jest postęp, skokowy postęp, w finansowaniu, w dofinansowywaniu...
(Poseł Jakub Rutnicki: Tak jest.)
...zadań drogowych realizowanych przez gminy i powiaty, w części również województwa.
(Poseł Czesław Mroczek: Prosty plan, wysokie podatki i koniec.)
Wielu Polaków...
(Głos z sali: Cieszy się.)
...pewnie nieco sceptycznie podchodzi do... (Wesołość na sali)
(Poseł Jakub Rutnicki: Prezent na wakacje.)
(Poseł Sławomir Neumann: Nieee... Nie cieszą się?)
...tej regulacji, ponieważ nie wierzy, że środki zgromadzone w Funduszu Dróg Samorządowych rzeczywiście pójdą na drogi, bo niestety za waszych rządów było tak, że te środki gdzieś się rozpływały...
(Poseł Sławomir Neumann: Na drogi, drogi budowaliśmy.)
...i nie były wydatkowane na drogi. (Oklaski) Właśnie dlatego proponujemy Wysokiej Izbie ten projekt ustawy, który sprawi, że tych 2,5 mld, które znajdą się w Funduszu Dróg Samorządowych, nie będzie można wydać na żadne inne zadanie, tylko i wyłącznie na budowę dróg... (Oklaski)
(Głos z sali: Właśnie.)
(Poseł Jakub Rutnicki: Droga zmiana! Droga zmiana! Droga zmiana!)
...na dofinansowanie zadań, które będą realizowane przez samorządy.
(Poseł Cezary Grabarczyk: Podatki w górę!)
To jest informacja dla już takich skrajnych niedowiarków, ale przypuszczam, że ci, którzy mają złą wolę albo posługują się tylko przekazami dnia, pewnie i tak nie dadzą się przekonać. Może ich przekonają te tysiące kilometrów dróg...
(Poseł Paweł Olszewski: Które my wybudowaliśmy.)
...które zostaną zbudowane w wyniku realizacji tego projektu. Szacujemy, że z tych 2,5 mld zł...
(Poseł Ewa Kopacz: Ale nie szacujcie, tylko wreszcie budujcie, bo przez 2 lata nic nie zbudowaliście.)
...rocznie zostanie wybudowanych, zmodernizowanych, wyremontowanych 6 tys. km dróg. Rocznie. (Oklaski)
(Poseł Ewa Kopacz: Ile przez 2 lata zbudowaliście?)
(Poseł Artur Dunin: Co na to rolnicy?)
Pan poseł Rutnicki mi podpowiadał, że program dotyczący tzw. schetynówek doprowadził do wyremontowania bodajże 12,5 tys. km dróg.
(Poseł Jakub Rutnicki: Tak jest.)
Ale proszę zwrócić uwagę, że to tyle, ile w przypadku naszego funduszu wyremontujemy w ciągu 2 lat. To jest skokowy postęp. (Oklaski)
(Poseł Jakub Rutnicki: Ale czas przyszły, na razie macie zero.)
Panie pośle Rutnicki, pan sobie nawet nie wyobraża, ile to jest dróg.
(Poseł Jakub Rutnicki: Kolejne slajdy, naprawdę można się zarazić.)
(Poseł Agnieszka Pomaska: Trudno sobie wyobrazić, bo przez 2 lata nic nie zbudowaliście.)
Przypomnę, że łącznie autostrad i dróg ekspresowych mamy nieco ponad 3200 km.
(Głos z sali: 2 lata.)
W ciągu roku wyremontowanych zostanie dwa razy więcej dróg samorządowych.
(Poseł Arkadiusz Myrcha: Dwa razy zero równa się zero.)
To będzie prawdziwy impuls rozwojowy dla Polski. (Oklaski)
(Poseł Jakub Rutnicki: Prawdziwy drenaż kieszeni.)
Żeby pan poseł Rutnicki mógł się przekonać, która droga będzie wyremontowana, zbudowana ze środków funduszu drogowego...
(Głos z sali: Wszystkie.)
...będzie mógł tam zobaczyć tablicę informacyjną, która będzie o tym informowała, tak jak w przypadku inwestycji realizowanych ze środków unijnych.
(Głos z sali: Ufundowane przez Jarosława Kaczyńskiego.)
Wysoki Sejmie! Dodatkowo projekt przewiduje nowelizację kilku ustaw. Najważniejszą zmianą jest zmiana w ustawie o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego. Ma ona na celu zwiększenie minimalnego poziomu środków na infrastrukturę transportu lądowego z 18 do 25% planowanych na dany rok wpływów z podatku akcyzowego od paliw silnikowych. Dzięki temu zwiększona zostanie ilość środków z budżetu państwa na drogi krajowe zarządzane przez generalnego dyrektora dróg krajowych i autostrad. Przewidywane zwiększenie środków na drogi krajowe w związku z tymi zmianami powinno wynieść ok. 5 mld zł, powtarzam, 5 mld zł dla generalnej dyrekcji...
(Poseł Krystyna Skowrońska: Z kieszeni Polaków.)
...które zostaną przeznaczone na remonty i dostosowanie techniczne dróg do przenoszenia nacisku do tych 11,5 t na oś. Mówiłem o tym, że grozi nam Komisja Europejska. Musimy to zrobić, ale przecież nie ze względu na groźbę, tylko ze względu na autentyczną potrzebę. To rozwiązanie jest niezwykle chwalone przez ekspertów. Mógłbym tutaj również zacytować wypowiedź wspomnianego już Adriana Furgalskiego.
Zmiana będzie dotyczyła też ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Dokładnie będzie dotyczyła dotacji dla samorządów na inwestycje drogowe i konsekwencji dotyczących utworzenia Funduszu Dróg Samorządowych. Nastąpi wygaszenie tego ˝Programu rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej˝.
(Poseł Paweł Olszewski: I 3 mld w budżecie zostaje.)
Przewidujemy też zmianę w ustawie o lasach. Ma ona na celu umożliwienie dofinansowania inwestycji na drogach samorządowych z funduszu leśnego.
(Poseł Ewa Kopacz: Już to robicie, już to robicie po cichu.)
Jest to tylko możliwość współfinansowania. Decyzję w tej sprawie oczywiście będzie podejmował dyrektor generalny Lasów Państwowych.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Omawiany projekt ustawy jest papierkiem lakmusowym stosunku poszczególnych klubów parlamentarnych i posłów do samorządów.
(Poseł Urszula Augustyn: Niech pan się nie kompromituje. Co za głupoty!)
Dzisiaj wszyscy panie i panowie posłowie macie okazję wesprzeć samorządy w dziele polepszenia stanu dróg. (Oklaski) Pomoc samorządom to nie są puste deklaracje, czcze słowa, retoryka, ale konkretne działania wspierające powiaty, gminy.
(Poseł Agnieszka Pomaska: Ale jakie działania? Słowa, słowa, słowa, panie pośle.)
Te konkretne działania są zapisane w projekcie ustawy. Przyjęcie tego projektu doprowadzi, jak już podkreślałem, do przełomu, do radykalnej poprawy stanu dróg w Polsce. Głównymi beneficjentami będą oczywiście kierowcy. Nastąpi znacząca poprawa.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Kierowcy zaoszczędzą na oponach.)
Proszę się nie śmiać, bo jeśli ktoś się w tym momencie śmieje, to naprawdę narusza powagę tej Izby... (Poruszenie na sali)
(Poseł Agnieszka Pomaska: Rolników pan pytał? Ile więcej będzie kosztował zbiór plonów?)
...narusza powagę sprawy, o której chcę mówić, a chcę mówić właśnie o poprawie bezpieczeństwa.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Rolnicy się ucieszą.)
Każdy wypadek, do którego nie dojdzie, a mogłoby dojść ze względu na kiepską jakość drogi, to będzie konkretny nasz wkład.
(Poseł Cezary Grabarczyk: Janosik, Janosik.)
(Głos z sali: Na limuzyny rządowe.)
Niech pan pomyśli trochę, nieraz warto. (Oklaski)
(Poseł Elżbieta Radziszewska: A ceny produktów rolnych?)
To będzie konkretny wkład w poprawę jakości życia Polaków, bo wszyscy, każdy z nas, kto kiedykolwiek w rodzinie czy w gronie znajomych miał osobę, która była ofiarą wypadku drogowego, wie, jaka to jest trauma. I nie można się z tego śmiać, po prostu nie można. Proszę, panie pośle, żeby pan tego nie robił. Jest pan młodym człowiekiem, proszę tego nie robić. (Poruszenie na sali)
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Co pan wyrabia? To jest świństwo wobec rodzin tych, którzy zginęli w wypadkach. Jak pan śmie?)
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę o spokój.
Poseł Zbigniew Dolata:
Poprawi się również komfort podróżowania. Tego oczekują Polacy.
Zmniejszą się, o tym już wspominałem, koszty eksploatacji samochodów, bo też nasz samochód będzie rzadziej się psuł.
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Traktory i kombajny też się będą rzadziej psuć?)
(Głos z sali: Bieżniki.)
(Głos z sali: Komfort jazdy.)
O komforcie już mówiłem...
Niezrozumiała stanie się często obecnie wypowiadana w naszym kraju opinia o samochodach, a brzmi ona tak: Jest to świetny samochód, ale nie na polskie drogi. Za kilkanaście lat nikt nie będzie rozumiał, o co chodzi, bo polskie drogi będą dobre. (Wesołość na sali, oklaski)
(Poseł Sławomir Neumann: Stop dopalaczom, naprawdę.)
Nastąpi poprawa spójności komunikacyjnej Polski, co przyczyni się do równomiernego rozwoju gospodarczego. Będzie to impuls dla rozwoju lokalnego biznesu, a skierowanie tak dużych środków na inwestycje drogowe w sposób bezpośredni korzystnie wpłynie na polskie małe i średnie firmy z branży drogowej, bo to one najczęściej wygrywają przetargi na budowę czy remonty dróg lokalnych (Oklaski) - nie te wielkie, międzynarodowe, ale te małe, średnie, polskie.
Warto w tym momencie przytoczyć stanowisko Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa z 10 lipca 2017 r. dotyczące...
(Poseł Tadeusz Cymański: Bardzo ważne.)
...tego projektu ustawy. Izba drogownictwa zrzeszająca firmy, które wykonują prace na polskich drogach, mówi: Jako organizacja zaangażowana w działania wielu gremiów i aktywnie uczestnicząca w pracach senackich i sejmowych komisji, a także rady ekspertów do spraw działań mających na celu optymalizację procesu realizacji inwestycji drogowych, działającej przy ministrze infrastruktury i budownictwa, poruszaliśmy wielokrotnie kwestie zapewnienia stałego i stabilnego oraz na odpowiednim poziomie finansowania infrastruktury drogowej zarówno krajowej, jak i samorządowej. Mając powyższe na uwadze, izba popiera utworzenie Funduszu Dróg Samorządowych, który poprzez stabilne finansowanie dróg samorządowych wpłynie na ich rozwój i jakość.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jestem przekonany, że przyjęcie ustawy sprawi, iż w stosunkowo krótkim czasie zła jakość dróg będzie tylko przykrym wspomnieniem...
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Tak jak po PiS-ie będzie przykre wspomnienie.)
...a określenie ˝polskie drogi˝ stanie się synonimem ich świetnej jakości.
(Poseł Agnieszka Pomaska: Będzie się pan jeszcze wstydził tego wystąpienia.)
Nasze pokolenie powinno podjąć wysiłek, aby nadrobić wieloletnie zaniedbania w tej dziedzinie.
(Poseł Ewa Kopacz: Nie wiesz, co mówisz.)
(Poseł Elżbieta Radziszewska: Kto pana wybrał do tego wystąpienia? Kto pana wskazał palcem?)
Jest to jedno z najważniejszych wyzwań rozwojowych Polski, dlatego proszę Wysoką Izbę o poparcie projektu ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
(Posłowie Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska skandują: Złodzieje! Złodzieje! Złodzieje!)
Przebieg posiedzenia