8. kadencja, 45. posiedzenie, 3. dzień (12-07-2017)

24. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (druk nr 1713).

Poseł Monika Wielichowska:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Demolujecie trójpodział władzy w Polsce, depczecie konstytucję, niszczycie demokrację, ograniczacie prawa obywatelskie, ograniczacie prawa kobiet. Przyszedł dzisiaj czas na walkę, na wyprowadzenie dział przeciwko organizacjom pozarządowym. Dziś tym przedłożeniem PiS rozpoczyna walkę z niezależnymi, aktywnymi, samodzielnymi organizacjami pozarządowymi, przeciwko Polsce obywatelskiej, wspólnotom, które realizują publiczne zadania i budują społeczny kapitał, przeciwko organizacjom pozarządowym, które stanowią podstawę budowy społeczeństwa praworządnego, społeczeństwa, które szanuje demokrację i szanuje obywatelskość, które w końcu budują autorytety, autorytety tak nam dzisiaj bardzo potrzebne, i które budują przyzwoitość i apolityczną aktywność.

    PiS chce powołać centralną agencję. Ten sztuczny twór to centralizacja, a centralizacja to ubezwłasnowolnienie - ubezwłasnowolnienie wolnych od politycznych barw organizacji pozarządowych, a wsparcie dla organizacji tylko posłusznych i lojalnych. Mamy tego początek, taki zalążek: oto telewizja PiS-owska atakuje poszczególne organizacje pozarządowe, oto pozbawiacie dotacji Centrum Praw Kobiet, które od 20 lat pomaga kobietom, oto przeznaczacie pieniądze dla ojca Rydzyka na realizację zadań, których on nigdy nie wykonywał, bo trwa spłata kampanijnych długów. Chcieliście też przejąć środki norweskie, środki dla organizacji pozarządowych. To źle wróży organizacjom pozarządowym, trzeciemu sektorowi. To nie będzie ani instytut wolności, ani też żadne narodowe centrum. To będzie instytut zniewolenia i posłuszeństwa.

    Panie ministrze, organizacje wam się nie podobają, bo są wolne, bo są obywatelskie. Kiedy przemocą parlamentarnej większości łamiecie prawo, niszcząc wartości, które Polacy, również pan w latach 80., budowali przez lata, to właśnie organizacje pozarządowe są dla was obciążeniem i zbędnym balastem, szczególnie te strażnicze, które was punktują i głośnio mówią w przestrzeni publicznej o waszym bezprawiu.

    Czy Wysoka Izba wie, że procedowany projekt nie był konsultowany? Konsultowana wersja jest inna niż to przedłożenie, nad którym pracujemy. Co więcej, jakiś miesiąc temu minister Lipiński podczas konwentu rad pożytku publicznego zapewnił organizacje pozarządowe, że projekt będzie dalej konsultowany i tworzony wspólnie z sektorem. I co, panie ministrze? I kłamstwo. Ale kłamstwo ma krótkie nogi. Za to projekt szybko pojawił się w Sejmie i pewnie czeka nas ekspresowe procedowanie i podpis prezydenta Dudy, który twierdzi, że to Kluby ˝Gazety Polskiej˝ budują społeczeństwo obywatelskie.

    Wysoka Izbo! Ta ustawa jest niepotrzebna, bardzo niebezpieczna, ale przede wszystkim niechciana przez organizacje pozarządowe i negatywnie przez te organizacje zaopiniowana. Ona nie daje narzędzi do rozwiązania problemów, które definiowane są w uzasadnieniu jej stworzenia. Ustawa ma realizować strategię rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, ale do tej pory takowej nie udało się opracować. Przypomnę, że w marcu 2016 r. premier Beata Szydło prosiła organizacje pozarządowe o wspólną pracę nad projektem i podkreślała jego wagę dla rządu. Na słowach jednak się skończyło. Zatem pytam ministra: Ministrze, gdzie jest strategia?

    Ustawa w tym kształcie daje kompetencje dyrektorowi centrum - powoływany jest on na 5 lat - do udzielania dotacji bez konkursów, bez transparentności, bez przejrzystości aż do 200 tys. zł. Powołuje Komitet do spraw Pożytku Publicznego, ale próżno w nim szukać reprezentacji organizacji pozarządowych, co jest zaprzeczeniem dorobku ostatnich lat. Duża i najważniejsza rola ma przypadać przewodniczącemu Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, a tylko pozorny wpływ daje się trzeciemu sektorowi.

    Większość organizacji biorących udział w konsultacjach - projektu innego niż ten, który procedujemy - wypowiedziała się jednoznacznie krytycznie. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych wystosowała do posłów i posłanek apel o odrzucenie ustawy. Pan, panie ministrze, również ten apel dostał.

    Za czasów Platformy i PSL-u w zakresie współpracy z trzecim sektorem zostało wprowadzonych wiele pozytywnych zmian. Nowe, przyjazne prawa dotyczące zbiórek publicznych, granty dla organizacji strażniczych, zasady dobrych konsultacji społecznych czy wspólne programy z resortami dopełniały wprowadzone ułatwienia i wprowadzone uproszczenia. Dziś powinniśmy kontynuować pozytywne zmiany w sposób transparentny, a przede wszystkim wspólnie z organizacjami pozarządowymi, a wy otwieracie furtkę tylko dla uznaniowych, ideologicznych wizji i decyzji. Podzieliliście Polskę i Polaków, jedziecie na kłamstwie i manipulacji. Teraz chcecie podzielić organizacje pozarządowe na te dobre i na te złe. Teraz słuszne mają być organizacje narodowe, i tylko te jedyne.

    Nie dobijajcie organizacji pozarządowych. Nie zabijajcie ich wolności i niezależności. Odrzućcie w całości w pierwszym czytaniu ten szkodliwy i niechciany przez trzeci sektor, przez organizacje pozarządowe projekt. Nie idźcie drogą Putina.

    Składam stosowny wniosek w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska. Nie dobijajcie (Dzwonek), tak jak sądów, organizacji pozarządowych. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia