8. kadencja, 46. posiedzenie, 1. dzień (18-07-2017)
2. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o Sądzie Najwyższym (druk nr 1727).
Poseł Andrzej Matusiewicz:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jako przedstawiciel wnioskodawców chciałem odpowiedzieć na niektóre pytania, których w zasadzie było bardzo mało, z tych ponad 160 wystąpień może 1/5 to były pytania, które zresztą się powtarzały. Wysłuchaliśmy tutaj wiele demagogii politycznej, prawnej, wielu obraz, inwektyw i różnych określeń, słów o dyktaturze, o liście hańby, o zamachowcach itd.
(Poseł Iwona Śledzińska-Katarasińska: Jaki projekt, takie pytania.)
Nie zmieniam stanowiska, że ta ustawa nie jest ustawą, która zmienia ustrój państwa, to, co pan, co państwo twierdzicie z uporem - wystarczy ze zrozumieniem przeczytać art. 180 ust. 5, który wyraźnie mówi, że zmiany ustrojowe dotyczące sądu mają prawo być uchwalone przez parlament ustawą zwykłą, i taka jest interpretacja wszystkich konstytucjonalistów w tym zakresie. Choć np. z opinii Naczelnej Rady Adwokackiej nie wynika w ogóle ustosunkowanie się do tego podstawowego problemu, na którym się opiera ta cała ustawa.
Pokrótce chcę odpowiedzieć na pytania, nie będę wymieniał imion i nazwisk pań posłanek i panów posłów. Pytania te dotyczyły m.in. tego, czy są sędziowie, którzy wcześniej nigdy nie orzekali. Na to pytanie nie mogę dokładnie odpowiedzieć, ale z tego, co mówiła pani pierwsza prezes Sądu Najwyższego w swoim wystąpieniu, 1/3 z obecnych sędziów Sądu Najwyższego to są profesorowie prawa. Być może ktoś został sędzią Sądu Najwyższego, nie będąc wcześniej sędzią, ale jest to oczywiście dozwolone na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy.
Jakie sprawy trafią do izby ubezpieczeń... gdzie trafią sprawy z izby ubezpieczeń? Trafią do Izby Prawa Prywatnego, jak wiadomo z art. 3, o tym zadecyduje rozporządzenie ministra sprawiedliwości. Czy ta ustawa zmieni przewlekłość postępowania? Ta ustawa, Wysoka Izbo, ma zmienić przede wszystkim przewlekłość postępowania w Sądzie Najwyższym, przed wszystkim w Sądzie Najwyższym. Jak wynika z informacji o działalności Sądu Najwyższego przedłożonej przez panią pierwszą prezes Sądu Najwyższego, w Izbie Cywilnej czeka się na rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej 12 miesięcy, w izbie pracy i ubezpieczeń społecznych - 9...
(Poseł Grzegorz Raniewicz: To to nie jest przewlekłość.)
...w Izbie Karnej podobnie.
(Poseł Grzegorz Raniewicz: Najsprawniejszy sąd w Polsce.)
Tę średnią 7 miesięcy, o której mówiła pani prezes, załatwia Izba Wojskowa, w której postępowanie jest najszybsze, w ciągu miesiąca, nawet 2 miesięcy, ale tylko z tego tytułu, że w tej izbie jest najmniejsza ilość spraw i najmniejsza liczba sędziów - jest tylko sześciu sędziów i w roku 2016 było 88 spraw.
Czy powinno nastąpić zwiększenie udziału obywateli - kolejne pytanie - zgodnie z zapisem art. 182 konstytucji. Oczywiście tak, ale obywatele biorą udział w wymiarze sprawiedliwości przede wszystkim w odniesieniu do sądów I instancji. To pytanie nie dotyczy tej materii prawnej, którą dzisiaj omawiamy.
Czy kandydat, który od 10 lat jest sędzią sądu rejonowego, sądu okręgowego czy też sądu apelacyjnego, przede wszystkim chodzi o sędziów sądu rejonowego, jest dobrym kandydatem na sędziego Sądu Najwyższego? Na pewno są wybitni prawnicy, młodzi sędziowie dobrze się zapowiadający i mogliby mieć oni oczywiście prawo do takiego szybkiego awansu, ale o tym będzie decydować stosownymi uchwałami Krajowa Rada Sądownictwa.
Jeśli chodzi o katalog spraw, które powinny być rozpoznawane przez izby, było zapytanie, dlaczego to nie jest uregulowane ustawowo, tylko ma być uregulowane rozporządzeniem ministra sprawiedliwości. Otóż to wynika z ekonomii ustawodawczej, tak to można określić, bo przy każdym dodaniu nowego rodzaju spraw należałoby zmieniać ustawę, a jeżeli na mocy ustaw zwykłych dojdzie do zwiększenia kompetencji Sądu Najwyższego, można wówczas również tę sprawę szybko załatwić rozporządzeniem ministra sprawiedliwości.
Było też pytanie, jaki procent skarg kasacyjnych to skargi nieuwzględniane. Na to pytanie, jaki to procent, w tej chwili nie mogę odpowiedzieć precyzyjnie. W każdym razie na tzw. przedsądach jest ich stosunkowo bardzo dużo, tj. na posiedzeniu niejawnym sąd w składzie jednego sędziego, sędzia, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej z krótkim uzasadnieniem, że tam nie ma problemu do rozstrzygnięcia jako zagadnienie prawne. W związku z tym odmawia się rozpoznania skargi kasacyjnej.
Dlaczego skracamy kadencję sędziów Sądu Najwyższego. Nie skracamy kadencji sędziów Sądu Najwyższego, bo kadencyjność nie występuje w przypadku sędziów Sądu Najwyższego z wyjątkiem pani pierwszej prezes Sądu Najwyższego - tu jest 6-letnia kadencja, co wynika z art. 183 ust. 3 konstytucji.
Była tu też mowa o bezprawiu legislacyjnym, o tym, że oczyszczamy sąd z komunizmu. Niczego takiego nie podawaliśmy ani nie było tego w uzasadnieniu, że robimy jakieś oczyszczenie z komunistów. Sama pani prezes w swym wystąpieniu mówiła, że tę sprawę, jak to określiła, załatwiła już biologia. Nie na tym polega ta zmiana tych ustrojowych przepisów oraz przepisów dotyczących funkcjonowania Sądu Najwyższego. Przede wszystkim zmiany są głębokie, jeśli chodzi o organizację, jeżeli chodzi o izby: Izbę Prawa Publicznego, Izbę Prawa Prywatnego oraz Izbę Dyscyplinarną, która budzi takie obawy państwa przedstawicieli opozycji.
Jako prawnik z 40-letnim doświadczeniem głęboko wierzę w niezawisłość sędziowską. W mojej pracy zawsze stosowałem taką zasadę, nigdy nie kierowałem się jakimikolwiek naciskami w stosunku do sędziów. Jeżeli nie zgadzałem się z ich orzeczeniami, to były na to środki odwoławcze, różnie one się oczywiście nazywały, ale tak byłem nauczony na aplikacjach sądowych, że jeśli się występuje w sprawie, nie komentuje się orzeczeń sądów. Od tego są środki odwoławcze, od tego jest II instancja, od tego są nadzwyczajne środki odwoławcze.
W imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, na podstawie art. 51 pkt 2 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zgłaszam wniosek o przystąpienie do drugiego czytania projektu ustawy o Sądzie Najwyższym niezwłocznie po zakończeniu pierwszego czytania, bez odsyłania projektu ustawy do komisji. (Oklaski)
(Poseł Małgorzata Kidawa-Błońska: Sprzeciw!)
(Poseł Ewa Kopacz: Sprzeciw!)
Mając na uwadze znaczenie powyższej inicjatywy oraz oczekiwanie społeczne...
(Poseł Katarzyna Lubnauer: Sprzeciw!)
...uprzejmie proszę o pozytywne rozpatrzenie mojego wniosku.
(Poseł Urszula Augustyn: Sprzeciw!)
Przebieg posiedzenia