8. kadencja, 47. posiedzenie, 1. dzień (12-09-2017)
1. punkt porządku dziennego:
Informacja Rady Ministrów na temat działań podejmowanych w związku z sytuacją powstałą wskutek silnych wiatrów i intensywnych opadów atmosferycznych, które miały miejsce w sierpniu 2017 r.
Poseł Jacek Protasiewicz:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Pani Premier! Zacznę od dołączenia się do tych podziękowań i wyrazów uznania dla wszystkich tych, którzy tam na miejscu w reakcji na tę straszną nawałnicę i katastrofę naturalną zabrali się do porządkowania swojego otoczenia, ratowania swoich sąsiadów, oraz tych, którzy z całej Polski przyjeżdżali, ażeby wspomóc działania obywateli i samorządowców tam, na miejscu, w województwach pomorskim, kujawsko-pomorskim i wielkopolskim.
Sześć ofiar śmiertelnych, pani premier, 62 osoby ranne, prawie 5 tys. zerwanych lub uszkodzonych dachów, szkody w ponad 6,5 tys. gospodarstw rolnych, prawie pół miliona osób pozbawionych prądu, prawie 26 tys. interwencji straży pożarnej, ok. 26 tys. ha lasu zniknęło z powierzchni ziemi i na pewno ponad 250 mln już oszacowanych strat. Takie są skutki tej strasznej nawałnicy, która w nocy 11 sierpnia przeszła nad zachodnio-północną Polską. Jej ogrom można było zobaczyć gołym okiem zaraz na początku, o świcie następnego dnia. Wystarczyło tylko tam być. A pani premier była gdzie? Owszem, w województwie pomorskim, ale na Helu, w Juracie. Pani premier zamiast pofatygować się z osobistą wizytą na miejsce katastrofy wybrała rutynową, a i, powiedziałbym, rytualną być może konferencję i odprawę w Gdańsku. Podobnie pan minister Błaszczak, który nawet do województwa pomorskiego ani kujawsko-pomorskiego się nie wybrał, i jak chwalił się tu w swoim wystąpieniu odbył nawet kilka narad i konferencji, wideokonferencji, z udziałem mediów, ale bez udziału poszkodowanych, bez udziału uczestniczących w akcji ratowniczej, bez udziału samorządowców.
Są trzy zarzuty, które my jako Unia Europejskich Demokratów stawiamy, pani premier, pani rządowi w związku z reakcją na tamtą katastrofę. Po pierwsze, nieporadne, a może lepiej byłoby rzeczywiście powtórzyć za posłem Petru ˝partackie˝, partackie zachowanie przedstawiciela pani premier w terenie, w województwie pomorskim, wojewody pomorskiego, który pierwszego dnia, podobno wizytując tereny objęte katastrofą, nie widział powodu, by wzywać wojsko, żeby uprzątnęło liście i posprzątało gałęzie, ale 2 dni później pod wpływem nacisku opinii publicznej, pod wpływem faktów już taką okoliczność widzi, już o interwencję wojska prosi. Co się stało w ciągu tych 2 dni? Czy przyszła jakaś kolejna nadzwyczajna katastrofa? Nie. Dokładnie wojewoda dopiero po 2 dniach był w stanie ocenić realną skalę szkód, które ta katastrofa wyrządziła.
Po drugie, brak jakiejkolwiek nadzoru nad jego działaniami ze strony jego zwierzchnika, czyli wiceministra Zielińskiego. Chcę tylko przypomnieć, co mówił wiceminister w kwietniu 2016 r. w komisji spraw wewnętrznych i administracji: Opracowano Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego na szczeblu krajowym, a na szczeblu wojewódzkim - wojewódzkie plany zarządzania, w tym np. w województwie kujawsko-pomorskim. To są grube, bardzo szczegółowe dokumenty. Czytam je i analizuję, i podziwiam twórców tych bardzo szczegółowych planów, które są bardzo potrzebne.
Co się stało, że ten plan w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim nie zadziałał? Kto jest za to odpowiedzialny? Wojewoda czy pan, panie ministrze?
Drugi zarzut, który stawiamy, to jest zarzut natury systemowej. Po pierwsze, nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, chociaż okoliczności są oczywiste. Tłumaczono to tym, że wiązałoby się to z ograniczeniem praw obywatelskich. Nie, prawa obywatelskie mogą być ograniczone, ale nie muszą, a jednocześnie stan klęski żywiołowej pozwala rządowi np. na kontrolę cen towarów, które są reglamentowane albo są w danym momencie w jakimś sensie ograniczone. Zdaje się, że taka zwyżka cen nastąpiła, bo jak zawsze na tragedii próbują się również pożywić spekulanci. Brak stanu klęski żywiołowej skutkował bezradnością rządu i w tej sprawie.
Wreszcie chciałbym przypomnieć, że również w kwietniu 2016 r., prawie 1,5 roku temu, pan wiceminister Zieliński razem z komendantem głównym straży pożarnej zapowiadali przygotowanie nowej, kompleksowej ustawy o ochronie obywateli i obronie cywilnej. Ona miała być do końca roku, zeszłego roku, w Sejmie, po konsultacjach z wojewodami i z ministrami. Jest wrzesień 2017 r. Ani widu, ani słychu tej nowej ustawy.
Wreszcie trzeci zarzut, który formułujemy: brak wyciągnięcia konsekwencji wobec osób winnych. Nie oczekuję od pana, panie ministrze, że pan się poda do dymisji - chociaż powinien pan, zwłaszcza po tym, co się stało we Wrocławiu z Igorem Stachowiakiem, i po tym, jak zareagowaliście (Dzwonek) na katastrofę naturalną w Bydgoszczy - ale dlaczego do dzisiaj nie został odwołany wojewoda pomorski? Tego nie rozumiem. Do tego państwa wzywamy, przynajmniej do wzięcia takiej odpowiedzialności. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia