8. kadencja, 47. posiedzenie, 1. dzień (12-09-2017)
4. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (druki nr 1750 i 1760).
Poseł Krzysztof Paszyk:
Dziękuję bardzo.
Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, druki nr 1750 i 1760.
Omawiany projekt zakłada, że sędzią trybunału będzie mogła zostać osoba, która wyróżnia się wiedzą prawniczą oraz spełnia wymagania niezbędne do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dotąd kandydat do objęcia funkcji sędziego trybunału musiał spełniać wymagania niezbędne do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego. Teraz poszerza się katalog uprawnionych o osoby spełniające wymagania do pełnienia funkcji sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pojawia się pytanie, co jest celem, co leży u podstaw tej zmiany czy tego zamieszania, które od wielu miesięcy wokół Trybunału Konstytucyjnego w Polsce ma miejsce, czy ta zmiana jest na miejscu.
Ponadto autorzy projektu podjęli się uregulowania uprawnień rodziny zmarłego sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Proponuje się, aby rodzinie zmarłego przysługiwała odprawa pośmiertna na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Do okresu zatrudnienia, od którego ma zależeć wysokość odprawy, wliczać się będzie wszystkie okresy zatrudnienia na stanowiskach asesora sądowego lub sędziego. Członkom rodziny zmarłego sędziego spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługiwać ma uposażenie rodzinne.
Wysoka Izbo! Projektowana zmiana dotycząca wymogów dla kandydatów na sędziów Trybunału Konstytucyjnego jest przywróceniem stanu obowiązującego przez 30 lat, od 1985 r. Przez większą część historii III Rzeczypospolitej funkcjonowało takie właśnie rozwiązanie. Sąd Najwyższy oraz NSA były na równi wymienione w ustawie. Uchwalona 30 listopada 2016 r. ustawa o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w art. 3 wskazywała na wymóg posiadania kwalifikacji do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego, pominęła natomiast wymogi niezbędne do zajmowania stanowiska sędziego NSA. Dziś autorzy projektu wracają do sprawdzonego rozwiązania i przywracają poprzedni status NSA.
Postawienie Sądu Najwyższego i NSA na równi ma w tym wypadku na celu podkreślenie rangi obu instytucji stojących w hierarchii sądownictwa na najwyższym szczeblu. Bez wątpienia sędziowie spełniający warunki wymagane do zajmowania stanowiska sędziego NSA są odpowiednim źródłem - nie gorszym niż sędziowie spełniający warunki wymagane do zajmowania stanowiska sędziego Sądu Najwyższego - do poszukiwania kandydatów do zasiadania w Trybunale Konstytucyjnym. Nie można jednak nie zapytać, czy w tym konkretnym momencie sporu politycznego o polskie sądownictwo rozwiązanie to nie ma na celu po prostu umożliwienia poszerzenia wyboru politykom partii rządzącej obsadzającym kolejne stanowiska w trybunale. Tutaj tkwi bowiem zasadniczy problem.
Zmiany, które określiłbym jako socjalne, dotyczące odprawy pośmiertnej oraz uposażenia rodzinnego przysługującego rodzinie zmarłego sędziego Trybunału Konstytucyjnego są w ogólnym zarysie słuszne. Jak sądzę, impulsem do wprowadzenia tych zmian była przykra wiadomość, jaką była śmierć jednego z sędziów latem tego roku. Należy jednak przypomnieć, że z Kodeksu pracy wynika, iż wysokość odprawy pośmiertnej jest uzależniona od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Zgodnie z kodeksem w przypadku zatrudnienia krótszego niż 10 lat - a kadencja sędziów trybunału wynosi 9 lat - rodzinie przysługuje odprawa pośmiertna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.
Wątpliwości budzi też różnicowanie członków rodzin z uwagi na fakt, jaki zawód wykonywał zmarły sędzia trybunału przed objęciem funkcji w trybunale. W projekcie wymieniono wprost wszystkie okresy zatrudnienia na stanowiskach asesora sądowego lub sędziego, pominięto natomiast sprawowanie innych funkcji, np. w prokuraturze czy w charakterze pracownika naukowego. To zróżnicowanie jest, delikatnie rzecz ujmując, niezrozumiałe i niezgodne z zasadą równości wobec prawa.
Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego poparcie tego projektu będzie uzależniał od dalszego przebiegu procesu legislacyjnego (Dzwonek) i ewentualnych zmian dokonanych w jego treści. Dziękuję.
Przebieg posiedzenia