8. kadencja, 47. posiedzenie, 2. dzień (13-09-2017)
22. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (druki nr 1713 i 1743).
Poseł Jacek Protasiewicz:
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Projekt ustawy, która dzisiaj nazywa się ustawą o instytucie wolności - centrum szkolenia organizacji pozarządowych, od samego początku budził kontrowersje wśród najbardziej zainteresowanych treścią tej ustawy, czyli działaczy społecznych, działaczy organizacji pozarządowych, aktywistów obywatelskich. O tych wątpliwościach w imieniu naszego koła mówił w debacie 12 lipca poseł Huskowski, cytował wręcz obszerne fragmenty stanowisk, opinii, które zostały sformułowane przez wiele takich organizacji, również tych, które wydają się bliskie sercu pana premiera Glińskiego czy w ogóle rządowi Prawa i Sprawiedliwości, jak chociażby Caritas.
Prace nad projektem w komisji, które były prowadzone 20 lipca oraz wczoraj, większości, prawie wszystkich, powiedziałbym, tych zastrzeżeń, tych wątpliwości nie rozwiały. Mam przed sobą zapis protokołu posiedzenia komisji z 20 lipca. Będę m.in. sięgał do cytatów z tego protokołu. Chciałbym zwrócić uwagę szczególnie na dwie kwestie, które budzą nasz dalszy niepokój.
Otóż nie rozumiemy, dlaczego w pracach komisyjnych odrzucono propozycję zmiany art. 30, która to zmiana wykluczyłaby możliwość prowadzenia przez instytut samodzielnej działalności projektowej, bo dzisiaj instytut może, zwyczajnie rzecz biorąc, być jedną z konkurencyjnych wobec organizacji pozarządowych instytucji, a tego w sposób oczywisty należałoby uniknąć, biorąc pod uwagę i logikę, i przejrzystość działalności instytucji państwowych. Nie rozumiemy również, dlaczego odrzucono bardzo sensowne i zasadne poprawki do art. 31, które mówiły bardzo wyraźnie i wprost o otwartych konkursach ofert przy wspieraniu rozwoju instytucjonalnego organizacji pozarządowych. Odrzucenie tych poprawek i pozostawienie zapisu tego artykułu w obecnym kształcie daje zbyt dużą dowolność w dysponowaniu środkami publicznymi na ten cel.
Jednak najważniejsze pytanie, które się rodzi przy okazji debaty o tej ustawie, to po pierwsze rzeczywiście: Po co? Po co kolejna instytucja? 12 lipca mówił o tym pan poseł Huskowski. 60 nowych etatów, nowa instytucja - padły już w tej debacie również argumenty - kolejny komitet, kolejna rada, kolejny dyrektor. Czy rzeczywiście chodzi o to, żeby jak mówi staropolskie przysłowie, w mętnej wodzie ryby łowić? To, jak dobrze wiecie, oznacza nieprzejrzystość zasad i możliwość ręcznego sterowania, z korzyścią dla własnego środowiska albo nawet dla własnej korzyści, decyzjami przy dysponowaniu środkami publicznymi. Można było powiedzieć, że to jest argument zbyt daleko idący, zarzut i niepokój zbyt daleko sięgające, ale właśnie historia z Polską Fundacją Narodową, która została powołana do tego, żeby promować Rzeczpospolitą Polską na arenie międzynarodowej, a wydaje 20 mln zł na kampanię promocyjną informującą o założeniach polityki rządowej, dowodzi, że takie skłonności po prostu macie, że do takich decyzji, do takich kroków się posuwacie.
Drugie poważne zastrzeżenie, które się wiąże z treścią, ale też w ogóle z ideą preambuły, która została zaproponowana do tej ustawy - jak mówiłem, sięgnę do cytatu z posiedzenia komisji z 20 lipca, gdzie przedstawiciele organizacji pozarządowych sformułowali swoje zastrzeżenia, mówiąc, iż w sposób zbyt oczywisty sugeruje ona upolitycznienie podejmowanych decyzji o rozdziale środków. Jaka była odpowiedź pana premiera Glińskiego? Ta ustawa ma stworzyć warunki do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. My stwarzamy warunki, natomiast odnośnie do tego, jak to będzie realizowane, być może to będzie realizowane w zależności od ekipy politycznej, jaka w Polsce będzie rządzić. A więc wprost pomysłodawca, inicjator, wicepremier tego rządu wyraźnie zapowiada, że polityka będzie miała prymat nad jakością w rozdzielaniu środków na działalność organizacji pozarządowych, że polityka, bardzo jasno zdefiniowana w tej preambule, będzie decydować o tym, kto dostanie pieniądze, a kto pieniędzy nie dostanie.
I wreszcie trzeci argument, najważniejszy, wnioskowaliśmy o wysłuchanie publiczne. No jaka ustawa, jeśli nie ta, powinna być przedmiotem wysłuchania publicznego? To wysłuchanie publiczne zostało odrzucone w komisji, dlatego w imieniu koła Unii Europejskich Demokratów (Dzwonek) składam wniosek o odrzucenie tego projektu w drugim czytaniu. Bardzo proszę.
Wicemarszałek Joachim Brudziński:
Dziękuję panu posłowi.
Poseł Jacek Protasiewicz:
Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia