8. kadencja, 47. posiedzenie, 3. dzień (14-09-2017)

28. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1779).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Krzysztof Michałkiewicz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Jest mi niezmiernie miło zaprezentować państwu projekt ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach socjalnych oraz niektórych innych ustaw z druku nr 1779.

    Przypomnę, że ustawa o spółdzielniach socjalnych została uchwalona w kwietniu 2006 r., weszła w życie w lipcu 2006 r. i przez te 10 lat, które minęły, dobrze się wpisała w polską rzeczywistość, szczególnie jeśli chodzi o realizowanie rehabilitacji społecznej, zawodowej, integracji społecznej, wspierania osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, łączenia działalności biznesowej z działalnością społeczną. Na duże zainteresowanie co do spółdzielni socjalnych najlepiej wskazuje to, jak gwałtownie rosła liczba spółdzielni, które powstawały. W 2009 r., po 3 latach funkcjonowania ustawy, mieliśmy 187 spółdzielni. Teraz, po 10 latach, jest ich ponad 1600. Mimo że spółdzielnie socjalne są trudną formą działalności, mimo że założycielami tych spółdzielni są osoby zagrożone wykluczeniem społecznym, wrosły one na stałe w pejzaż szczególnie lokalnych społeczności w naszym kraju.

    Celem proponowanej regulacji jest ułatwienie zakładania i funkcjonowania spółdzielni socjalnych. W związku ze zmianami na rynku pracy, sytuacji gospodarczej naszego kraju i spadkiem bezrobocia uważamy, że założycielami spółdzielni i pracownikami spółdzielni powinny być grupy najbardziej defaworyzowane na rynku pracy, osoby niepełnosprawne, osoby w różny sposób wykluczone z rynku pracy, a jednocześnie uważamy, że aktywna polityka społeczna wymaga ułatwienia im powrotu do społeczeństwa.

    Proponowane zmiany zostały przygotowane wraz z sektorem pozarządowym, z Radą Działalności Pożytku Publicznego. Mieliśmy także w 2016 r., w 10-lecie uchwalenia ustawy, spotkanie w ramach ogólnopolskiego forum spółdzielni socjalnych, gdzie założenia tego projektu były szeroko omawiane.

    Chcemy, żeby ustawa, którą państwu przedstawiamy, weszła w życie po upływie 3 miesiący od dnia ogłoszenia, i mam nadzieję, że jeszcze w tym roku uda nam się stworzyć ułatwienia dla funkcjonowania spółdzielni socjalnych.

    Jeśli chodzi o zmiany, które planujemy, jest ich sporo z tego względu, że tak jak wspominałem, spółdzielnie miały szereg ograniczeń. 10 lat temu, gdy była uchwalana ustawa o spółdzielniach socjalnych, były duże obawy przed wykorzystaniem tego instrumentu w celach niekoniecznie prospołecznych. Stąd różnego rodzaju zaostrzenia i wymagania, które często dla osób, które powinny funkcjonować w spółdzielniach, były nie do przekroczenia. Dlatego pierwsza zmiana, którą proponujemy, to jest rozszerzenie katalogu osób, które mogą zakładać spółdzielnie socjalne i przystępować do nich w charakterze członka lub osoby świadczącej pracę na rzecz spółdzielni socjalnej.

    Drugą zmianą, ważną dla spółdzielni, jest wzmocnienie roli pracowników spółdzielni socjalnych. W spółdzielniach socjalnych z jednej strony funkcjonują założyciele, członkowie spółdzielni, ale spółdzielnia ma także charakter prozatrudnieniowy i oczywiście zatrudnianie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym jest bardzo ważne.

    Chcemy, żeby pracownicy spółdzielni socjalnych byli także objęci procesem reintegracji społecznej i zawodowej, włączeni w procesy decyzyjne, konsultacyjne, żeby mogli korzystać z szeregu praw, które do tej pory były zastrzeżone dla członków spółdzielni.

    Trzecią zmianą, którą wprowadzamy, jest ułatwianie zakładania spółdzielni socjalnych. Z jednej strony obniżamy liczbę założycieli z pięciu do trzech, z drugiej strony nakładamy obowiązek na spółdzielnię, żeby pozostały skład członkowski był uzupełniony w ciągu 12 miesięcy. Z jednej strony jest mniejsza liczba założycieli, ale, z drugiej strony, po roku funkcjonowania ta liczba znowu będzie wynosić pięć osób, pięciu członków. Uważamy, że dla wielu z tych, na których nam najbardziej zależy, podjęcie ryzyka założenia spółdzielni jest zbyt dużym wysiłkiem, potrzebują czasu, żeby przekonać się, że są w stanie funkcjonować, że są w stanie prowadzić spółdzielnię socjalną.

    Jednym z problemów, które zgłaszały nam środowiska spółdzielni socjalnych, była lustracja. Chcemy, żeby te spółdzielnie socjalne, które były finansowane, współfinansowane ze środków publicznych, były obowiązane poddać się pierwszej lustracji w terminie 6 miesięcy od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego.

    Następną zmianą, którą państwu przedstawiamy, jest możliwość tworzenia konsorcjum spółdzielczego. W celu wzmocnienia ruchu spółdzielni socjalnych chcemy umożliwić spółdzielniom tworzenie konsorcjów spółdzielczych w formie umowy. Regulacja jest istotna dla zwiększenia potencjału ekonomicznego spółdzielni, ale także wspólnego organizowania sieci produkcji, handlu, usług, organizowania wspólnej promocji działań spółdzielczych, wspólnego występowania w zamówieniach publicznych. Mamy nadzieję, że ta inicjatywa zostanie wykorzystana przez spółdzielnie, żeby mocniej zaistnieć na rynku usług, także na rynku świadczenia usług dla podmiotów publicznych.

    Spółdzielnie narzekały często, że składki na Krajową Radę Spółdzielczą są dla nich zbyt dużym obciążeniem z tego względu, że jednocześnie powstały związki rewizyjne spółdzielni socjalnych i ta składka często była podwójnie płacona. Chcemy, żeby zwolnione ze składek na Krajową Radę Spółdzielczą były te spółdzielnie socjalne, które przynależą do właściwego związku rewizyjnego i już z tego tytułu ponoszą analogiczne opłaty członkowskie.

    Następnym ułatwieniem w funkcjonowaniu spółdzielni socjalnych są zaproponowane nowe instrumenty wsparcia z Funduszu Pracy i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Chcemy rozszerzyć te instrumenty wsparcia, jednocześnie, jak mówiłem wcześniej, rozszerzając działalność spółdzielni, poprzez włączenie nowych kategorii osób wykluczonych społecznie, koncentrując się już nie tylko na bezrobotnych, ale także na osobach niepełnosprawnych i osobach wykluczonych z różnego powodu z rynku pracy.

    Jedną z rzeczy, która jest związana z programem ,,Za życiem˝, jest ułatwienie uczestnikom warsztatów terapii zajęciowej, młodzieży niepełnosprawnej przygotowania do zafunkcjonowania na rynku pracy. Chcemy, żeby uczestnicy warsztatów mogli w spółdzielniach socjalnych odbywać praktyki, które pozwolą im zobaczyć, czy faktycznie praca zawodowa, aktywność zawodowa jest dla nich do zrealizowania, jest dla nich atrakcyjna, czy odnajdują się i realizują w tego typu działalności.

    To są zmiany chyba najważniejsze z punktu widzenia spółdzielni. Chciałbym gorąco prosić państwa o poparcie projektu ustawy i przekazanie go do dalszych prac legislacyjnych w Sejmie. Dziękuję bardzo (Oklaski)

Przebieg posiedzenia