8. kadencja, 47. posiedzenie, 4. dzień (15-09-2017)

37. punkt porządku dziennego:

Informacja o działalności rzecznika praw obywatelskich za rok 2016 oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela (druk nr 1635) wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druk nr 1786).

Poseł Krzysztof Paszyk:

    Dziękuję bardzo.

    Pani Marszałek! Panie Rzeczniku! Panie i Panowie Posłowie! Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstawienia w imieniu Klubu Poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego naszego stanowiska w sprawie informacji o działalności rzecznika praw obywatelskich w 2016 r.

    Ale nim przejdę do szczegółów, chciałbym na wstępie podziękować panu rzecznikowi za nieustanne wysiłki podejmowane w celu stabilizowania ładu prawnego i instytucjonalnego w naszym kraju, niestety w ostatnich tygodniach i miesiącach szarganego różnego typu działaniami, które w dosyć istotny sposób i ten ład prawny, i ten ład instytucjonalny zaburzały. Nie sposób nie docenić, nie pochwalić aktywności pana rzecznika, współpracowników i biura w minionym roku i nie podziękować za nią. Wiele tych danych było przytaczanych, ja nie będę się powtarzał, ale te liczby są chyba najbardziej obiektywnym i trafnym dowodem na to, że nie brakowało wysiłków, nie brakowało pracy, nie brakowało aktywności w pańskiej pracy w poprzednim roku.

    Pan rzecznik dr Adam Bodnar korzystał też aktywnie z przysługujących mu prerogatyw. W 24 przypadkach rzecznik skierował samodzielnie wnioski do Trybunału Konstytucyjnego, a w 12 przypadkach przystąpił do wszczętych już skarg konstytucyjnych i 13 pytań prawnych sądu do Trybunału Konstytucyjnego. Szkoda tylko, że były to pytania kierowane do sparaliżowanego kryzysem konstytucyjnym trybunału, ale to już nie jest kwestia pana rzecznika.

    Podsumowując pracę rzecznika praw obywatelskich, nie można też zapomnieć o działalności edukacyjnej oraz szerokiej współpracy międzynarodowej, jaką podejmuje urząd rzecznika praw obywatelskich w Polsce. Ważne jest to, by dostęp do rzecznika praw obywatelskich był możliwie szeroki. Dziś oprócz biura w Warszawie rzecznik ma też pełnomocników terenowych we Wrocławiu, Gdańsku i Katowicach oraz punkty przyjmowania skarg w Bydgoszczy, Słupsku, Częstochowie, Kielcach, Lublinie i Szczecinie. Podnoszoną przez pana dr. Adama Bodnara ideę utworzenia nowego biura terenowego w Białymstoku należy uznać za wartą uwagi i naszego wsparcia.

    Sprawozdanie, które dziś Wysoka Izba omawia, obrazuje, ile jeszcze jest do zrobienia, ile do poprawy w dziedzinie ochrony praw człowieka w naszym kraju. Prawo do sądowej ochrony wolności i praw jednostki, prawo do prywatności i ochrona danych osobowych, wolność słowa i prawo do informacji, prawa osób niepełnosprawnych, ochrona rodziny, prawa do pracy i zabezpieczenia społecznego - we wszystkich tych dziedzinach Polska ma liczne niedomagania, na które uwagę zgłasza pan rzecznik w swoim podsumowaniu, i to też warto odnotować.

    Rok temu, odnosząc się do informacji rzecznika praw obywatelskich za 2015 r., poświęciłem część wystąpienia uwagom, jakie pan rzecznik zgłaszał wówczas wobec jakości prawa stanowionego w naszym kraju. Zgadzaliśmy się wtedy, że wieloznaczne, niedookreślone i niejasne, a nieraz nawzajem się wykluczające przepisy, jednym słowem: wadliwa legislacja, stanowią poważne zagrożenie dla konstytucyjnych praw i wolności obywatela. Wysoka Izbo, co w tej materii można powiedzieć po 2016 r., po doświadczeniach nocnego głosowania w sali kolumnowej, roku projektów procedowanych byle szybciej bez konsultacji społecznych, projektów podporządkowanych bieżącej potrzebie politycznej czy dalszego postępującego paraliżu Trybunału Konstytucyjnego oraz roku ignorowania wszelkich zaleceń i opinii instytucji monitorujących przestrzeganie standardów demokratycznych? Niestety jest coraz gorzej. A pan rzecznik - i tu też z uznaniem spoglądam w pańską stronę - nazywa te rzeczy po imieniu i to należy docenić. Nie ulega wątpliwości, że obecne rządy, decyzje obecnego rządu to pełne ręce roboty dla instytucji powołanych, by bić na alarm. I nie mówię tego, żeby była pełna jasność, z ani odrobiną satysfakcji. W tej sytuacji nie dziwią ataki, jakie z prawej strony sceny politycznej przypuszczane są na pana rzecznika, włącznie z nawoływaniem do jego odwołania. Niektórych po prostu boli, że ktoś patrzy władzy na ręce i podnosi niewygodne problemy.

    Wysoka Izbo! Instytucja rzecznika praw obywatelskich stanowi ważny element demokratycznego państwa prawa. Rola tej instytucji jest szczególna w kraju takim jak nasz, gdzie rząd i partia rządząca wciąż szukają możliwości poszerzania zakresu swoich kompetencji kosztem obywateli, samorządów i organizacji stworzonych i pracujących na rzecz obywateli. Dziękując panu rzecznikowi za służbę, stanie na straży naszych swobód w 2016 r., chciałbym życzyć, by do końca kadencji nie zabrakło panu tej nieustępliwości ani odwagi, jakie wykazał pan dotąd w obronie naszych praw i swobód.

    Pod koniec swojego wystąpienia chciałbym też zwrócić uwagę Wysokiej Izby na jedną rzecz. Myślę, że pan rzecznik dr Adam Bodnar jest też doskonałym przykładem osoby, która promuje coś takiego jak ciągłość instytucji w podejmowaniu działań. Czy to jeśli chodzi o obszary dotyczące spraw wewnątrz Polski, czy jeśli chodzi o kontynuowanie pięknych przedsięwzięć poprzedników, możemy tu mieć dowód modelowego kontynuowania takiej działalności. To jest niestety dzisiaj - znowu z dużym żalem to mówię - odosobniona sytuacja i odosobniony przykład, ale może będzie w przyszłości lepiej.

    Panie doktorze, chciałbym również w imieniu mojego klubu, Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, zadeklarować nasze wsparcie dla wszystkich inicjatyw, jakie będą przez pana w najbliższym czasie podejmowane na rzecz ochrony praw, swobód obywatelskich, na rzecz ochrony tych wszystkich instytucji, na które podnoszona jest ręka. I będzie podnoszona, bo nic nie wskazuje na to, że ta ręka podnoszona nie będzie. Jesteśmy skłonni wspierać, współpracować. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

    (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Barbara Dolniak)

Przebieg posiedzenia