8. kadencja, 48. posiedzenie, 1. dzień (27-09-2017)
12. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo telekomunikacyjne (druk nr 1715).
Poseł Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony):
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo telekomunikacyjne, druk nr 1715.
Przedstawiony projekt poselski ma na celu wzmocnienie ochrony prawnej obywateli w zakresie ochrony dóbr osobistych, a w szczególności ułatwienie obywatelom dochodzenia roszczeń na drodze cywilnej w przypadkach naruszeń dóbr osobistych, do których dochodzi za pośrednictwem Internetu.
Najważniejszą postulowaną przez wnioskodawców zmianą jest wprowadzenie tzw. ślepego pozwu. Obecnie obywatel, który chce wytoczyć proces o ochronę dóbr osobistych, ma obowiązek wskazać w pozwie m.in. imię i nazwisko lub nazwę pozwanego, a także jego miejsce zamieszkania lub siedziby oraz adres. Brak wskazania powyższych danych stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie w terminie tygodniowym skutkuje zwrotem pozwu.
Proponowana nowelizacja odwraca tę zasadę. Odtąd to na sądzie, po wstępnym rozpoznaniu, czy pozew jest zasadny, spoczywać będzie ustalenie tożsamości użytkownika Internetu, przeciw któremu wniesiono pozew o naruszenie dóbr osobistych. Rozwiązanie to jest zrozumiałe w kontekście anonimowości autorów komentarzy w Internecie. Osobie, której dobra zostały naruszone, jest dziś niesłychanie trudno ustalić tożsamość sprawcy, a bez jej ustalenia nie sposób dochodzić swoich praw przed sądem. W efekcie śmiało można powiedzieć, że prawa tej kategorii poszkodowanych nie są dziś należycie chronione.
Kolejnymi barierami, z którymi spotykają się obywatele chcący dochodzić na drodze cywilnej ochrony dóbr osobistych, są często brak profesjonalnej wiedzy koniecznej do wytoczenia powództwa oraz znaczne koszty postępowania sądowego. By temu zaradzić, autorzy projektu zamierzają ułatwić obywatelom prowadzenie spraw o ochronę dóbr osobistych poprzez przyznanie im możliwości skorzystania z pomocy świadczonej przez organizacje pozarządowe. Organizacjom pozarządowym mają zostać nadane uprawnienia do wytaczania powództw na rzecz obywateli w sprawach o ochronę dóbr osobistych, jak również przyłączania się do takich postępowań. W efekcie obywatele zyskają profesjonalną pomoc w prowadzeniu takich spraw. W przypadku powództw wytaczanych na rzecz obywateli przez organizacje pozarządowe obywatele nie będą ponosili opłat sądowych, ponieważ opłaty te obciążać będą każdorazowo organizację pozarządową inicjującą postępowanie.
Wysoka Izbo! Jest to dziś jeden z głównych postulatów, jakie podnosimy w debacie o polskim sądownictwie. Chcemy sądów, które będą bliżej ludzi, będą dla nich dostępne, a nie odgrodzone murem nieżyciowych przepisów i wysokich kosztów sądowych. Pomoc, jakiej mogłyby udzielić organizacje pozarządowe, jest dla wielu poszkodowanych nieoceniona. Zapis ten należy pochwalić i wesprzeć. Można jednak zapytać, co z organizacjami zideologizowanymi w tę czy drugą stronę, skrajnie prawicowymi czy skrajnie lewicowymi. Czy nagle nie okaże się, że ostry spór polityczny, jaki toczy się w Internecie, przeleje się na ławy sądowe, zalewając je ogromną ilością pozwów?
Musimy wziąć to pod uwagę w toku dalszych prac nad projektem, ale chcę jeszcze wrócić do zawartej w projekcie procedury zgłaszania pozwu przez powoda: ˝powód zobowiązany byłby złożyć w pozwie oświadczenie, że zarówno przed, jak i po zamieszczeniu kwestionowanych wypowiedzi nie naruszył dóbr osobistych pozwanego, przy czym prawdziwość tego oświadczenia podlegałaby ocenie przez sąd już na etapie wstępnego badania sprawy na podstawie dołączonych do pozwu zapisów wypowiedzi obu stron; powyższy warunek jest w ocenie wnioskodawców szczególnie istotny˝.
Wysoka Izbo! Co, jeśli powód, próbując niejako oczyścić się z winy, np. kiedy sam wcześniej kogoś obraził, przedstawi sądowi stronniczo dobrany fragment internetowej dyskusji i nie zawrze tam obciążających jego osobę wypowiedzi?
Przecież dziś to wszystko łatwo wyedytować, choćby usuwając komentarz. Jak rozumiem, będziemy teraz wymagać od sądów, żeby przeglądały dyskusje bezpośrednio na portalach oraz żeby w razie potrzeby pozyskiwały od administratorów stron archiwalne zapisy stron, tak by dotrzeć do pierwszej, nieedytowanej post factum wersji dyskusji. Wszyscy korzystamy dziś z Internetu i wiemy, jakie chwyty potrafią niektórzy stosować w internetowych dyskusjach.
Wysoka Izbo! Projekt należy uznać za wart uwagi, ochrona dóbr osobistych użytkowników Internetu powinna zostać wzmocniona. Należy jednak w toku dalszych prac przyjrzeć się zawartej w projekcie wstępnej procedurze oceny pozwu przez sąd i dokonać odpowiednich uściśleń.
Szanowni Państwo! W imieniu klubu PSL wnioskuję o skierowanie projektu do dalszych prac.
Przebieg posiedzenia