8. kadencja, 48. posiedzenie, 1. dzień (27-09-2017)
2. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o rządowym i komisyjnym projektach ustaw o zmianie ustawy Prawo prasowe (druki nr 1604, 1793 i 1812).
Poseł Józef Brynkus:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Procedowany akt legislacyjny wprowadza pewne uporządkowanie do ustawy Prawo prasowe z 1984 r. W imieniu klubu Kukiz'15 przedstawiam stosunek do tej ustawy.
To pewne uporządkowanie odnosi się do stosowania przepisów dotyczących autoryzacji wypowiedzi osób udzielających wywiadu dziennikarzom. Najważniejszą zmianą jest to, że dziennikarz musi informować osobę udzielającą informacji o jej prawie do autoryzacji dosłownie cytowanej wypowiedzi. Osoba chcąca skorzystać z tego musi zgłosić takie żądanie niezwłocznie. Dziennikarz nie będzie mógł też odmówić autoryzacji, ale nie będzie musiał uzyskiwać jej wtedy, gdy ta wypowiedź ma charakter publiczny. To z pewnością ułatwi pracę dziennikarzom, ale też zapewni ochronę osobom udzielającym informacji.
Akt legislacyjny wprowadza unormowanie w zakresie samego charakteru rzeczowego i formalnego autoryzacji. Ze względu na potrzeby współczesnej komunikacji interpersonalnej wprowadza się dość rygorystyczne terminy autoryzacji. Ma to oczywisty sens - aby informacja docierała do społeczeństwa jak najszybciej. Korzystne jest też dodanie przepisu, że brak autoryzacji nie będzie przestępstwem, a będzie traktowany jak wykroczenie.
Procedowana ustawa wprowadza też zmiany kosmetyczne w związku z sytuacją, jaka ma miejsce po 1989 r. w Polsce. Są to np.: usunięcie z ustawy nazewnictwa bezpośrednio związanego z PRL, uchylenie przepisów dotyczących obowiązku realizowania przez dziennikarza linii programowej pisma, w którym jest zatrudniony, wskazanie - dość oczywiste - że redaktorem naczelnym pisma nie może być osoba skazana za najcięższe przestępstwa przeciwko interesom Polski, likwidacja zbędnego organu, jakim była Rada Prasowa.
Nowelizacja mimo takich zmian jest powierzchowna. Usunięcie terminologii z okresu państwa komunistycznego nie zmienia w żaden sposób opresyjnego charakteru ustawy Prawo prasowe. Przecież przyjęto ją, aby zapewnić totalitarnemu państwu nadzór nad niepokornymi dziennikarzami i określone formatowanie świadomości odbiorców treści prasowych. I znane są przypadki, że w takim charakterze ją stosowano.
Co więcej, w ciągu ponad 30 lat jej funkcjonowania pojawiły się całkiem nowe okoliczności dotyczące rynku prasowego. Te okoliczności to choćby zmiany technologiczne związane z pozyskiwaniem informacji przez dziennikarzy, zmiany w świadomości dziennikarzy i odbiorców w zakresie funkcjonalnego charakteru informacji prasowej. Niestety w Prawie prasowym zmienianym aktualnym aktem legislacyjnym nic się pod tym względem nie zmieniło. Nie zostały określone obowiązki osób publicznych udzielających informacji. Jest to poważna patologia, z której się korzysta. Przykładowo w Krakowie podmiot realizujący publiczny projekt badawczy uniemożliwił pozyskanie informacji tzw. społecznościowemu dziennikarzowi, uznając, że jego produkt intelektualny, przypominam, dofinansowany ze środków publicznych, jest własnością prywatną. W krajach demokratycznych o większym zrozumieniu instytucji obywatelskiego zaangażowania, np. w Stanach Zjednoczonych, nikomu by do głowy nie przyszła taka postawa, bo tam kultura prawna i służebna rola organów korzystających ze środków publicznych i udzielających w związku z tym informacji pytającemu dziennikarzowi to jest kultura państwa wolnego. A w Polsce to jest kultura państwa zniewolonego, także przez Prawo prasowe sięgające korzeniami komunistycznego totalitaryzmu. Dochodzi do tak kuriozalnej sytuacji, że ekspert publicznego seminarium, powołując się na swoje dobra osobiste, nie zezwala dziennikarzowi na upublicznianie swojego wizerunku ani głosu, bo źle się czuje, jak ktoś ten głos słyszy.
Istniejące Prawo prasowe w Polsce służy uśmiercaniu, a przynajmniej utrudnianiu funkcjonowania dziennikarstwa internetowego. Narusza to prawa obywatelskie, ale też interes publiczny i państwowy. Zmiany związane z tą ustawą o prawie prasowym powinny się znaleźć także w innych przepisach, np. Kodeksie karnym. Istniejące Prawo prasowe zapewnia bardzo ograniczoną ochronę dziennikarza. Uważam, że w związku z tym należałoby w końcu wyraźnie określić zakres art. 212 Kodeksu karnego. Przecież właśnie przy jego pomocy ściga się dziennikarzy. Mamy przykład karania dziennikarzy za słowo, czyli opisanie prawdziwych zdarzeń, które w odczuciu lokalnego notabla godzą w jego cześć. Tak jest np. w Wadowicach, w których z powództwa burmistrza ścigana jest lokalna blogerka. To godzi w wolność mediów i prowadzi do zastraszania niepokornych dziennikarzy.
Reasumując (Dzwonek), klub Kukiz'15 opowiada się za przyjęciem ustawy, ale wskazuje na potrzebę jej całkowitego przemodelowania. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia