8. kadencja, 48. posiedzenie, 1. dzień (27-09-2017)
7. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1814).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Michał Wójcik:
Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Pozwalam sobie przedstawić najważniejsze informacje dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia oraz niektórych innych ustaw.
Tak naprawdę jest to sytuacja, która czasami się zdarza, jeżeli chodzi o system prawny, choć teoretycznie nie powinna, a mianowicie jest luka prawna, która wymaga interwencji ustawodawcy. Chodzi o kwestię pokrywania kosztów postępowania w sprawach o wykroczenia w toku czynności wyjaśniających.
Co do zasady mamy art. 117 kodeksu dotyczącego postępowań w sprawach o wykroczenia, który mówi o tym, że zasada jest taka, iż wszelkie wydatki w takich sprawach tymczasowo wykłada Skarb Państwa. Wyjątek przewidziany w tym przepisie dotyczy kosztów obrońców oraz pełnomocnika, które wykładane są przez stronę, która ich ustanowiła, ewentualnie. Można powiedzieć, że w tej sytuacji tymczasowo koszty co do zasady są wykładane przez Skarb Państwa. Ale czasami są wątpliwości. Dotyczy to mianowicie sytuacji, w której prowadzone jest postępowanie wyjaśniające, i mamy do czynienia z organem czy instytucją, która podlega jednostce samorządu terytorialnego, np. strażą gminną czy strażą miejską, która jest jednostką organizacyjną gminy, a nie Skarbu Państwa. Wiadomo, że gmina ma swoją osobowość, swój budżet. W istocie rzeczy mamy do czynienia z sytuacją, w której nie ma podstawy prawnej do tego, żeby nałożyć na gminę, tak jak na Skarb Państwa, obowiązek tymczasowego pokrywania tego rodzaju kosztów. Można powiedzieć, że ta sytuacja jest na tyle niejednoznaczna, że dokonaliśmy badania, w niektórych jednostkach przeprowadziliśmy takie badanie, żeby sprawdzić, jak dużo jest spraw dotyczących postępowań wyjaśniających prowadzonych w tym trybie, kiedy rzeczywiście np. świadek nie ma zwracanych kosztów dojazdów, kosztów udziału w takim postępowaniu wyjaśniającym w sytuacji wezwania go, czy też tłumacz, czy też osoba towarzysząca, czy nawet biegły w określonych sytuacjach. Wiemy na pewno, że tych spraw może nie jest zbyt wiele, natomiast w istocie rzeczy pozbawia się, można pozbawić daną osobę, występującą np. w charakterze świadka, prawa otrzymania z tytułu kosztów uczestnictwa w takim postępowaniu wyjaśniającym...
Różnie sobie z tym radzono w samorządzie terytorialnym. Otóż niektórzy przyjmowali, że dana straż powinna wydzielić jakiś budżet i pokrywać z tego budżetu koszty np. stawiennictwa świadka. Inni mówili, że to Skarb Państwa powinien tak naprawdę pokrywać te koszty. W istocie rzeczy dochodziło do kuriozalnych sytuacji. Można mieć wątpliwości, ponieważ jeżeli z budżetu gminy, budżetu samorządu terytorialnego pokrywać koszty, to można było doprowadzić nawet do złamania dyscypliny finansów publicznych.
A więc sytuacja wymaga interwencji. My takie głosy, takie sygnały otrzymywaliśmy. W związku z tym przedkładamy właśnie stosowne rozwiązania.
W ramach naszego rozwiązania wydatki ponoszone w toku czynności wyjaśniających będą tymczasowo wykładane albo przez Skarb Państwa, albo przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, a później będą podlegały stosownemu rozliczeniu. Oczywiście pytanie: Jakiemu? Tak, jak na zasadach ogólnych - decydujący jest wynik danej sprawy. Jeżeli postępowanie zostanie umorzone, to w tej sytuacji koszty, które wcześniej ryczałtowo jakby były pokryte przez jednostkę samorządu terytorialnego, przez gminę, w istocie rzeczy nie będą zwracane, czyli gmina będzie musiała je pokryć. Podobnie będzie, jeżeli nastąpi uniewinnienie osoby obwinionej. To taka sama sytuacja. W przypadku skazania ta osoba będzie musiała pokryć wydatki, które ryczałtowo czy zaliczkowo i ryczałtowo będą wcześniej wyłożone przez jednostkę samorządu terytorialnego, czyli tak jak na zasadach ogólnych.
Oczywiście pojawia się w tym momencie pytanie, jak zostanie określony ten ryczałt, jakie to będą koszty. Tu chcę poinformować państwa, że w tej chwili w resorcie sprawiedliwości przygotowujemy stosowne rozwiązanie, stosowne rozporządzenie ministra sprawiedliwości, które będzie aktem wykonawczym do tej, mam nadzieję, ustawy, i tam będziemy przewidywali stosowny ryczałt dotyczący udziału danej osoby w postępowaniu, na etapie postępowania wyjaśniającego. I to jest całe sedno propozycji, którą jako resort sprawiedliwości przedstawiamy, prosząc Wysoką Izbę o to, żeby pozytywnie odniosła się do tej propozycji i żebyśmy zapełnili lukę prawną, a jednocześnie spowodowali, że prawa danej osoby do tego, żeby zwracać jej koszty np. udziału w postępowaniu jako świadek, będą realizowane. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia