8. kadencja, 48. posiedzenie, 1. dzień (27-09-2017)
8. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych (druk nr 1827).
Poseł Krzysztof Paszyk:
Dziękuję bardzo.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam przyjemność w imieniu Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o wykonywaniu niektórych czynności organu centralnego w sprawach rodzinnych z zakresu obrotu prawnego na podstawie prawa Unii Europejskiej i umów międzynarodowych, druk sejmowy nr 1827.
Omawiany projekt ma na celu usprawnienie ochrony dobra dziecka i poprawienie skuteczności wykonywania orzeczeń sądowych dotyczących jego powrotu za granicę lub orzeczeń odmawiających takiego powrotu. Chodzi o sprawy związane z wydawaniem dzieci za granicę, np. w sytuacjach gdy jedno z rodziców mieszka w innym kraju, zaś na skutek konfliktu między rodzicami do Polski wpływa wniosek o wydanie za granicę przebywających w naszym kraju dzieci. Sprawy takie rozpatrywane są na podstawie konwencji haskiej dotyczącej uprowadzeń dzieci za granicę. Resort sprawiedliwości odnotowuje ok. 100 takich spraw rocznie. Dotychczas zajmowały się nimi sądy rejonowe, w których sędziowie często po raz pierwszy spotykali się z takimi sprawami. Po zmianach sprawami związanymi z wydawaniem dzieci za granicę ma zajmować się 11 wyspecjalizowanych sądów okręgowych z największych miast, zaś odwołaniami jeden sąd, Sąd Apelacyjny w Warszawie, i to niewątpliwie, tak jak przedmówcy wskazali, rozwiązanie bardzo słuszne.
Ma też zostać wprowadzony przymus adwokacki. W przypadku gdy rodzica nie będzie stać na adwokata, wówczas pełnomocnik będzie wyznaczany z urzędu. Kolejne zmiany to wprowadzenie możliwości skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego.
Ważną zmianą jest wprowadzenie zasady, że do czasu rozprawy apelacyjnej dziecko nie będzie mogło być wydane za granicę. Do tej pory nieraz orzeczenia dotyczące zwrotu dzieci były wykonywane z chwilą ich ogłoszenia w I instancji, choć konwencja haska tego nie wymagała. Również ta zmiana, panie ministrze, zasługuje na uznanie.
Projekt określa też tryb uzyskiwania danych o potencjalnej rodzinie zastępczej i zasady przekazywania dzieci do pieczy zastępczej za granicę w ramach nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Prokurator generalny, rzecznik praw obywatelskich oraz rzecznik praw dziecka uzyskają możliwość wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego w sprawach bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką w pieczy zastępczej.
Wysoka Izbo! Być może takich spraw nie ma zbyt dużo na tle innych albo też, o czym często mówimy, na tle ilości wszystkich spraw toczących się w sądach, ale ich liczba systematycznie rośnie i pewnie będzie rosła w związku z też coraz większą migracją Polaków. Poza tym mają one ogromny ładunek emocjonalny, gdyż bezpośrednio dotyczą dzieci i angażują całe rodziny. Dotychczas wielokrotnie słyszeliśmy bulwersujące historie, zwłaszcza te dotyczące postępowania niemieckiego Jugendamtu wobec polskich dzieci. Ponadto sprawy takie są w zgodnej opinii środowisk prawniczych zaliczane do trudnych i skomplikowanych.
Wszystkie te przesłanki dają podstawy do ustawowego uregulowania kwestii orzekania i wykonywania decyzji dotyczących powrotu dzieci za granicę lub orzeczeń odmawiających takiego powrotu.
W związku z tym Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego jest za skierowaniem projektu do dalszych prac i myślę, że projektodawcy mogą liczyć na poparcie tego projektu z naszej strony. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia