8. kadencja, 5. posiedzenie, 3. dzień - Poseł Mirosław Maliszewski

8. kadencja, 5. posiedzenie, 3. dzień (17-12-2015)

23. punkt porządku dziennego:

Informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi na temat programu działań ministerstwa na lata 2015-2020 (druk nr 128).

Poseł Mirosław Maliszewski:

    Szanowny Panie Marszalku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Rozpoczynając to wystąpienie, powiem, że Polskie Stronnictwo Ludowe w tej kadencji Sejmu będzie w dziedzinie rolnictwa wspierać wszystkie dobre projekty, a jednocześnie będzie bardzo uważnie przyglądać się tym projektom i wytykać wszystkie błędy, które w nich są zawarte, zawierane i które mogą spowodować, że dobry kierunek, w jakim zmierza polskie rolnictwo, będzie wyhamowywany albo przekierowywany.

    Chcę jednocześnie potwierdzić - przecież tak się zachowaliśmy po exposé pani premier - że daliśmy temu rządowi pewną szansę. Ta szansa się pomału wyczerpuje, bo już pojawiają się pierwsze projekty w Sejmie, które wymagają krytyki z naszej strony. W dniu dzisiejszym będę chciał się odnieść do tego materiału, który przygotował pan minister, jego zespół, czyli zespół rolny Prawa i Sprawiedliwości, a który jest de facto exposé pana ministra Jurgiela na kolejne lata urzędowania i który zawiera oprócz elementów historycznych także pewne propozycje dotyczące przyszłości.

    Najpierw odniosę się do tych elementów historycznych, bo bardzo dużo uwagi w tym dokumencie poświęcono ocenie przeciwników, 8 lat funkcjonowania rządu Platformy Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego, a jeszcze więcej jest jeszcze bardziej szczegółowych informacji dotyczących Polskiego Stronnictwa Ludowego. Nie odbieram tego inaczej jak tylko tak, że jest to konkurencja polityczna i próba pokazania na początku urzędowania, do jakiej to rzekomo katastrofalnej sytuacji na polskiej wsi doprowadziło PSL. Ale tak naprawdę gdy popatrzymy na wyniki, nie tylko na wyniki krajowe, sporządzone przez polskich ekonomistów, ale także przez ekonomistów międzynarodowych, to wiele państw, wielu ekspertów zazdrości nam tego postępu, który się dokonał na polskiej wsi, tak jak ekspansji polskiej żywności, która dzisiaj dociera niemal do każdego zakątka świata.

    Mówiąc o tym audycie, nie mam o to pretensji - mówiłem o tym także na posiedzeniu komisji - bo każdy, rozpoczynając, chce wiedzieć, z jakiego etapu startuje. Moja wątpliwość dotyczy tylko rozmiaru tego audytu, bo to jest tematem ponad połowy dokumentu. Jeżeli popatrzylibyśmy na propozycje, co zamierzacie państwo robić, to tam też jest odniesienie do samego audytu. Nie odbieram tego inaczej niż właśnie jako próbę umniejszenia roli poprzedników, być może po to, żeby zapewnić sobie lepszy start. To tak jak mało ambitny sportowiec obniża sobie poprzeczkę, przeskakuje przez niewielką wysokość i mówi: tak, ja też przeskoczyłem, ja też osiągnąłem sukces. A tak naprawdę powinno nam zależeć na tym, żeby tę poprzeczkę podnosić, bo przecież wszyscy w tej Izbie zajmujący się sprawami rolnymi chcielibyśmy, aby to rolnictwo było na jak najwyższym poziomie.

    Nie będę się odnosił do tych stwierdzeń, które mają charakter propagandowy, polityczny, skalują tę biedę na polskiej wsi. Uważam, że tej biedy aż takiej, jak przedstawia to Prawo i Sprawiedliwość, w ich rozumieniu, to w ogóle na polskiej wsi nie ma. Ale chcę też, odnosząc się już do samego dokumentu i do tych propozycji, które są skierowane w przyszłość, powiedzieć o pewnym przewartościowaniu, według mnie, pomysłów, przewartościowaniu pewnych poglądów, jak ta wieś powinna wyglądać, w kierunku spraw socjalnych.

    Bardzo dużo w tym dokumencie mówi się tak naprawdę, co nie dotyczy samego resortu rolnictwa i ministra, o warunkach socjalnych na wsi, o których - jakbyśmy popatrzyli, jak się zmieniły w ciągu minionych kilkunastu lat - chyba nie potrzeba zbędnej dyskusji prowadzić. Ta wieś się zupełnie zmieniła, także jeżeli chodzi o dostępność do podstawowych dóbr, jak wodociągi, kanalizacja, drogi, szkoły, służba zdrowia, Internet, itd., a także chociażby wyposażenie w infrastrukturę, która pozwala polskiej wsi się rozwijać. I państwo chcecie to kontynuować, i bardzo dobrze. Ale w tym dokumencie, w mojej ocenie, trochę za dużo uwagi poświęcacie temu, a za mało uwagi poświęcacie temu, co tak naprawdę o przyszłości polskiej wsi decyduje. A decyduje dochodowość w gospodarstwach, konkurencyjność na rynkach międzynarodowych polskiej żywności, bo jesteśmy eksporterem i musimy być eksporterem. Chcąc, żeby na polskiej wsi było lepiej, musimy sprzedawać na zewnątrz. My nie możemy tylko się zadowalać rynkiem wewnętrznym, bo jakbyśmy popatrzyli, to nie tylko ten rynek jest już dla nas za mały, jeżeli chodzi o produkcję, ale ten rynek wygrywamy, bo tak naprawdę mamy bardzo dodatni bilans wymiany handlowej. I w tym dokumencie także państwo nieśmiało albo w ogóle się nie odnosicie do niewątpliwych sukcesów. Takim sukcesem jest eksport. Nie ma co mówić, że my tę konkurencję międzynarodową przegrywamy. W pewnych produktach tak, ale generalnie per saldo tę konkurencję wygrywamy, bo jesteśmy do tego dobrze przygotowani. Dobrze zainwestowaliśmy pieniądze w poprzednich latach. Wiemy, jak wygląda światowy rynek, produkujemy to, co ten rynek chce kupić, wypychamy z tego rynku innych. I chcę wyraźnie powiedzieć, że też te propozycje, które były zawarte, nie wychodzą do końca na wprost oczekiwaniom tych, którzy się zajmują biznesem na wsi. A biznesem na wsi chcą się zajmować wszyscy. Słowo biznes nie jest słowem wstydliwym. Nie dotyczy tylko agroprzedsiębiorców, ale także dotyczy gospodarstw. Jak nie będzie w gospodarstwie podejścia biznesowego, to będzie to gospodarstwo socjalne. Zresztą w tym dokumencie państwo wyraźnie wskazujecie, że chcecie zwiększyć ilość gospodarstw socjalnych, i to dobrze, takich, które będą się utrzymywały z tej produkcji. Ale gospodarstwo socjalne to jest takie, które samo konsumuje to, co produkuje, to nie jest gospodarstwo towarowe. W tym gospodarstwie towarowym powinny być dochody ze sprzedaży produktów tego gospodarstwa. O tym bardzo mało w tym dokumencie.

    Odnosicie się państwo do I i II filara z wyraźnym naciskiem, że za niskie dopłaty bezpośrednie, obszarowe nie powodują równych warunków konkurowania. Zresztą jest taki jeden z głównych elementów tego dokumentu - zapewnienie równych warunków konkurowania. A tak naprawdę, i wszyscy to wiemy, to nie dopłaty bezpośrednie decydują o warunkach konkurowania. One są wąskim elementem dochodów gospodarstwa czy przychodów gospodarstwa, a najwięcej przychodów dla tego gospodarstwa stanowi sprzedaż produkcji z tego gospodarstwa. A żeby ona była dobra, żeby była wysoka, to konieczne jest aktywne wykorzystanie środków z II filara. I na ten II filar został położony duży nacisk w negocjacjach, które prowadził minister Sawicki, minister Kalemba. Duży nacisk został położony przez samych rolników w poprzednich latach, którzy zainwestowali ogromne środki w swoich gospodarstwach.

    Ważne jest też to, aby spowodować wpłynięcie dodatkowych środków do tych gospodarstw w postaci innych produktów, np. produktów, które nazywamy energią prosumencką. Byłoby bardzo dobrze, żebyśmy na poziomie gospodarstw rozwijali możliwość wytwarzania energii, małe turbiny wiatrowe, małe biogazownie czy małe urządzenia fotowoltaiczne po to, żeby one mogły wytwarzać na potrzeby tego gospodarstwa, a jak byłaby szansa, to również sprzedać. To jest dodatkowe źródło dochodów do gospodarstwa, które będzie również powodowało, że to gospodarstwo nie będzie miało charakteru socjalnego, tylko charakter towarowy. Ale musimy też spowodować, i takie wysiłki były czynione przez te minione lata, aby takie elementy jak przychody ze sprzedaży bezpośredniej były jeszcze wyższe. Czyli jak się pojawi jakiś pomysł usprawnienia sprzedaży bezpośredniej, my oczywiście go poprzemy. Jeżeli on się nie będzie pojawiał, będziemy cały czas o tym mówić i to przypominać. Ale też warto zwrócić uwagę, że trzeba, i takie elementy są w nowym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich opracowanym przez nas, zwiększyć udział rolników w tzw. wartości dodanej. Rolnik nie może się zajmować tylko i wyłącznie tym, że wytwarza swój surowiec, a ten surowiec później na rynku przez kogoś innego jest przetwarzany, przez kogoś innego jest operowany z miejsca na miejsce, a sprzedawany jest zupełnie przez kogoś innego. Temu m.in. służą idee grup producenckich. Grupy producenckie taką rolę mają spełniać i grupy producenckie muszą być wspierane.

    Mówicie też państwo o stabilizacji dochodów, wymieniając w zasadzie tylko ubezpieczenia. Stabilizacja dochodów to nie tylko ubezpieczenie od nieszczęśliwego wypadku, ale stabilizacja dochodów to także pewność osiągania dochodów ze sprzedaży w kolejnych latach, a więc umowy kontraktacyjne. My przyjęliśmy i przygotowaliśmy ustawę o Agencji Rynku Rolnego, która pozwala takie umowy, a wręcz zmusza operatorów, aby takie umowy podpisywać, takie umowy przyjmować. Będziemy też się przyglądać, jak te umowy będą wdrażane, jaka będzie propozycja ich charakteru, bo dla jednej i drugiej strony operacji gospodarczej jest ważne, aby móc długofalowo planować.

    Chciałem też wszystkim państwu powiedzieć, szczególnie zwracając się do pana ministra, że pewne propozycje oczywiście budzą nasz niepokój, nie wiemy do końca, jak pewne propozycje będą zrealizowane. Te pierwsze projekty, które państwo przedstawiacie, nie dają nadziei, że to pójdzie we właściwym kierunku. Mówię tu chociażby o Agencji Bezpieczeństwa Żywności, Agencji Rozwoju Obszarów Wiejskich, może nie do końca używając prawidłowej nazwy, ale o tym kierunku. Jeżeli uznacie państwo w wyniku jakiejś kontroli, sugestii, analizy, że warto takie instytucje powołać, to trzeba tak zrobić, aby to był wymiar taki, który zapewni, że dotychczasowa działalność tych instytucji, dobra, w mojej ocenie, będzie kontynuowana i tak naprawdę nie spowodujemy tymi zmianami reorganizacyjnymi nieprawidłowego wykorzystania środków europejskich czy opóźnienia. A tak nawiasem mówiąc, pan minister także bardzo często w swoim wystąpieniu używał słowa ˝audyt˝, odnosząc się niestety tylko do poprzedników, czyli do tego, co zastał w resorcie rolnictwa. W pewnym sensie to rozumiem, o czym mówiłem na początku, ale warto byłoby to słowo ˝audyt˝ wykorzystać do tego, żeby przeanalizować sytuację na poszczególnych rynkach rolnych, co było robione w poprzednich latach, czyli np. zobaczyć, dlaczego na rynku wieprzowiny przegrywaliśmy w minionych latach, a na rynku drobiu wygrywaliśmy w ostatnich latach, dlaczego jesteśmy na jednym rynku krajem, który zmniejsza swoją produkcję, a na drugim rynku krajem, który rozwija produkcję, wypiera innych. Dojdziemy pewnie do bardzo ciekawych wniosków, prawidłowego wykorzystywania środków europejskich pomocowych, prawidłowej jakości produkcji, rozmiarów tej produkcji, kosztów tej produkcji, jednostkowych udziałów rolników na poszczególnych etapach dystrybuowania tej żywności, bo skoro można na jednym rynku wygrać, to dlaczego nie można na innym. I dobrze by było, żeby te siły pan minister przekierował z audytu w poszczególnych instytucjach i agencjach czy w samym resorcie dotyczącego prawidłowości bądź nieprawidłowości poprzedników na to, aby zaudytować poszczególne rynki, znaleźć i zaproponować rozwiązania, które będą dla wszystkich, a zwłaszcza dla rolników, korzystniejsze. (Dzwonek)

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ja nie chciałbym, aby ktoś odniósł takie wrażenie, że generalnie w swoim wystąpieniu poddaję ten program krytyce. To, co zadeklarowałem na początku - my będziemy się temu przyglądać, dobre rzeczy popierać, złe krytykować. Ale odnoszę takie wrażenie, że niestety ten program, który został przedstawiony, konserwuje, umacnia to, co jest złe w polskim rolnictwie, co powoduje, że to rolnictwo w wielu momentach ma problemy, a nie sprzyja jego unowocześnianiu. Tak naprawdę dzisiaj na świecie sprzedaje się te produkty, które są tańsze w ofercie od innych, przecież nie możemy się zamykać, te produkty, które są lepsze jakościowo, więc trzeba inwestować, i te produkty, które są innowacyjne, których nikt nie ma. Elementów sprzyjających takiemu kształtowaniu wizerunku polskiej żywności, polskich produktów w tym programie nie ma.

    Panie ministrze, zwracając się do pana, życzę, aby zasadnicza część tego programu była przez pana i pana współpracowników zrealizowana. My będziemy opozycją konstruktywną, nie taką, jak była część z państwa w minionych latach. Życząc tego sukcesu, jednocześnie deklarujemy, że Polskie Stronnictwo Ludowe z determinacją podobną do tego, jak państwo to robiliście w minionych latach, będzie się przyglądać każdemu działaniu w obszarze wsi i polskiego rolnictwa. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia