8. kadencja, 51. posiedzenie, 2. dzień (09-11-2017)

16. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o Służbie Ochrony Państwa (druk nr 1916).

Poseł Bartosz Józwiak:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Kukiz’15 mam przyjemność przedstawić opinię dotyczącą projektu ustawy o Służbie Ochrony Państwa.

    Proponowane rozwiązania mają wynikać ze zmieniającego się zaangażowania oraz potrzeby sprostania temu w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa osób oraz obiektów kluczowych dla funkcjonowania państwa. Zmiany dotyczą m.in. dotychczasowego zakresu uprawnień, a także sposobu działania Służby Ochrony Państwa, wcześniej BOR. W uzasadnieniu wskazuje się także na audyt wykonany w 2015 r. w Biurze Ochrony Rządu, który wykazał znaczną skalę zaniedbań i zaniechań polegających m.in. na niedofinansowaniu wspomnianej formacji, a także brak należytej realizacji zadań z zakresu ochrony polskich przedstawicielstw dyplomatycznych, konsulatów i innych przedstawicielstw poza granicami Polski. Wskazując na skalę tych zaniedbań, projektodawcy mówią, iż projekt ustawy proponuje powołanie do życia nowej formacji ochronnej, co miałoby doprowadzić do podniesienia standardu działań ochronnych w wymienionych wyżej zakresach. Zakłada on wzmocnienie pozycji służby i jej szefa, wyposażenie go w status centralnego organu administracji rządowej, jak mówił pan minister, dodanie nowych zadań związanych z rozpoznawaniem różnego rodzaju przestępstw i zapobieganiem im. To są te rzeczy, które tutaj były zgłaszane również jako wątpliwości, jeśli chodzi o korzystanie z różnego rodzaju form zdobywania informacji i inwigilacji. BOR musiał się w tej kwestii opierać na informacjach innych służb. Tutaj mamy prawo do podejmowania czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz ich finansowania z funduszu operacyjnego. Do tego dochodzi jeszcze zwiększenie stanu etatowego w porównaniu z aktualną sytuacją, jaką mamy w BOR, i weryfikacja funkcjonariuszy. Tutaj mamy różnego rodzaju formy weryfikowania, wskazywane jest nawet weryfikowanie za pomocą wariografu, korzystanie z pomocy innych formacji, m.in. Żandarmerii Wojskowej, Policji, Straży Granicznej. Funkcjonariusze nowej służby będą mieli obowiązek składania oświadczeń majątkowych. Funkcjonariusze Służby Ochrony Państwa będą mieli prawo wydawać polecenia osobom stwarzającym zagrożenie, np. polecenie opuszczenia miejsca, zatrzymania pojazdu, usunięcia pojazdu itd., legitymować, dokonywać kontroli osobistej, także bagażu, dokonywać kontroli osób wchodzących do ochranianych obiektów, ujmować osoby stwarzające bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia w celu przekazania ich odpowiednim służbom, żądać pomocy od instytucji państwowych i samorządowych, obserwować i rejestrować przy użyciu środków technicznych obraz zdarzeń w miejscach publicznych, a także, w przypadku czynności operacyjno-rozpoznawczych i administracyjno-porządkowych, rejestrować dźwięk towarzyszący tym zdarzeniom. To tak pokrótce, bo dokładnie przedstawił to pan minister Błaszczak, nie będę tutaj powtarzał szczegółów.

    Szanowni Państwo! Są tutaj podzielone zdania. Część z państwa mówi, że w BOR wszystko było dobrze, ale fakty świadczą o tym, że nie do końca ta służba funkcjonowała prawidłowo, ponieważ tak naprawdę na przestrzeni ostatnich lat mamy wiele przykładów, kiedy BOR był krytykowany. Nawet Platforma Obywatelska w tej kadencji wielokrotnie mówiła o tym, że działania BOR...

    (Poseł Marek Biernacki: Trzech szefów.)

    Ja się z tym zgadzam, że jest dynamika zmian na stanowisku szefa, natomiast nie mówmy, że wszystko działało dobrze, bo na posiedzeniu komisji wielokrotnie omawialiśmy sprawy, w których odnosiliśmy się do tego, czy BOR funkcjonuje prawidłowo, czy prawidłowo zabezpiecza najważniejsze osoby w państwie, i mieliśmy co do tego wątpliwości. Oczywiście wydaje się, że można byłoby te zmiany uprawnień, zwiększenie finansowania, zwiększenie liczby etatów, rozszerzenie zakresu uprawnień wprowadzić nowelizacją ustawy o BOR, utrzymując tę nazwę.

    Ja generalnie do nazw służb nie jestem jakoś specjalnie przywiązany pod względem mentalnym, jest mi obojętne, jak one się nazywają, ważne, żeby tak naprawdę spełniały warunki czy zadania, do których są powołane. I jeśli koniecznością jest zmiana nazwy i zmiana ustawy, bo jak również słyszeliśmy, łatwiej jest stworzyć nową ustawę niż łatać to, co już w tej chwili jest dosyć mocno w różny sposób połatane, to jesteśmy w stanie to przyjąć do wiadomości, aczkolwiek wydaje mi się, że jest tu również jeden kruczek prawny, który będzie pozwalał na to, żeby dokonać zmian personalnych, ponieważ kiedy likwiduje się jedną służbę, a powołuje drugą, dość łatwo pojawia się możliwość wymiany kadr. Oczywiście też uważam, że prawo do kształtowania kadr w tak kluczowych służbach jest w pewnym zakresie prawem rządzących, natomiast mam nadzieję, że zostanie to przeprowadzone w jakiś cywilizowany sposób.

    Ustawa jest bardzo obszerna, liczy ponad 660 stron, więc powiem szczerze, że przejrzałem ją, ale w tej chwili nie jestem w stanie jej bardzo dogłębnie, krytycznie analizować. Dlatego jako klub Kukiz’15 uważamy, że powinniśmy ją skierować do dalszych prac w komisji. Wtedy będziemy zastanawiać się nad poszczególnymi rozwiązaniami, nad tym, czy one wszystkie są dla nas odpowiednie, czy też będziemy chcieli jakieś rzeczy zmieniać. W takiej sytuacji będziemy próbowali do tego przekonać również stronę rządową. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia