8. kadencja, 51. posiedzenie, 2. dzień (09-11-2017)
17. i 18. punkt porządku dziennego:
17. Pierwsze czytanie komisyjnego projektu ustawy o Straży Marszałkowskiej (druk nr 1971).
18. Pierwsze czytanie komisyjnego projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej (druk nr 1972).Poseł Arkadiusz Czartoryski:
Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Będzie to łączne uzasadnienie, ponieważ obydwa projekty ze sobą są ściśle związane.
Wysoki Sejmie! Projekt ustawy o Straży Marszałkowskiej oraz projekt ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej nie są projektami wyabstrahowanymi z obecnej rzeczywistości i polskiej, i europejskiej, nie są projektami, które nie zauważają nowych wyzwań, które stoją przed nami, które spowodowały, że w Europie, prawie w każdym kraju Europy, a zwłaszcza w krajach Europy Zachodniej, następują zmiany legislacyjne, często zmiany wynikające z nieszczęść, z zamachów terrorystycznych, ze zdarzeń tragicznych, jakie się wydarzyły. Również w Polsce reagujemy na to wszystko, co dzieje się w Europie, żeby uprzednio przygotować służby państwa polskiego do skutecznego reagowania na zagrożenia.
Szanowni Państwo! Jako przykład takich spektakularnych wydarzeń, które dotyczyły parlamentu, warto przypomnieć to, co zdarzyło się w roku 2016, w roku 2017. W 2017 r., w zasadzie w sierpniu 2017 r. brytyjski ,,The Telegraph˝ poinformował o tajnym teście bezpieczeństwa gmachu parlamentu w Londynie, który wykazał, że posłowie są narażeni na ryzyko ataku terrorystycznego, włącznie z sytuacją, w której mogą zostać zakładnikami. Otóż w marcu terrorysta, który wcześniej wjechał samochodem w pieszych na moście Westminsterskim, zdołał wedrzeć się do parlamentu, na dziedziniec parlamentu i ranić śmiertelnie nożem funkcjonariusza, który chronił parlament brytyjski. Następnie został zastrzelony przez służby, które przyjechały, pojawiły się po pewnym czasie.
Szanowni Państwo! Praktycznie nie ma w Europie parlamentu, który by nie rozwiązał problemu własnej ochrony poprzez podnoszenie kompetencji, podnoszenie kwalifikacji, ale przede wszystkim nadawanie nowych uprawnień funkcjonariuszom chroniącym parlamenty.
Jako kolejny przykład chciałbym wskazać niemiecki Bundestag. Zgodnie z niemiecką konstytucją przewodniczący Bundestagu wykonuje w budynku Bundestagu prawo gospodarza, prawo domu i władzę policyjną. Bez jego przyzwolenia nie można na terenie Bundestagu przeprowadzać jakichkolwiek rewizji lub konfiskat. Przeniesienie władzy policyjnej na teren Bundestagu, na jego przewodniczącego oznacza, że teren ten jest wyjęty spod kompetencji policyjnych normalnie przysługujących odpowiednim władzom krajowym. Bezpieczeństwo publiczne i porządek w Bundestagu zapewnia policja Bundestagu. Policja ta jest odpowiedzialna za wszystkie budynki i tereny podlegające administracji Bundestagu oraz za budynki i tereny użytkowane przejściowo przez Bundestag. Status funkcjonariuszy policji Bundestagu określa ustawa o policji federalnej regulująca jednocześnie, i przede wszystkim, status policjantów Bundestagu, tak samo jak status policjantów policji federalnej i służb policji kryminalnej. Funkcjonariusze policji Bundestagu są pracownikami Bundestagu, właśnie parlamentu niemieckiego.
Szanowni Państwo! W wielu krajach Europy Zachodniej rozwiązane jest to w najróżniejszy sposób, też zgodnie z tradycją parlamentów europejskich. Również w tym duchu nawiązania i do tradycji, i do historii jeszcze I Rzeczypospolitej komisja administracji przedkłada ten projekt ustawy o Straży Marszałkowskiej.
Obecnie zadania Straży Marszałkowskiej w zakresie ochrony Sejmu i Senatu określone są w pięciu przepisach ustawy z dnia 16 marca o Biurze Ochrony Rządu, zatytułowanych ,,Ochrona Sejmu i Senatu˝. Dotychczasowa regulacja naszym zdaniem jest niewystarczająca głównie ze względu na swój fragmentaryczny charakter. Po drugie, projektowana ustawa o Straży Marszałkowskiej będzie w sposób kompleksowy regulowała organizację, formy działania i zakres uprawnień Straży Marszałkowskiej, służbę w tej formacji, obowiązki i prawa funkcjonariuszy, w tym ich uposażenia i inne świadczenia pieniężne oraz zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej. Projekt zakłada zmianę statusu zatrudnienia strażników Straży Marszałkowskiej z pracowniczego... Obecnie są po prostu pracownikami zatrudnionymi na podstawie przepisów prawa praca, cywilnymi pracownikami, tak jak każdy inny pracownik zatrudniony przez parlament. Proponujemy, ażeby zmienił się ten status na status służbowy na podstawie mianowania, tak jak status funkcjonariuszy innych służb.
Rozszerzeniu ulegnie oczywiście dotychczasowy katalog zadań Straży Marszałkowskiej o następujące zadania: ochrona na polecenie marszałka Sejmu posłów i senatorów również poza terenami i obiektami pozostającymi w zarządzie Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu w przypadkach uzasadnionego zagrożenia ich życia lub zdrowia. To jest, proszę państwa, zapis, który jest już dosyć mocno komentowany, ale przecież nie chodzi tutaj o to, żeby wprowadzić Straż Marszałkowską wszędzie, pod każdy adres w Polsce, tylko o to, żeby była możliwość reagowania Straży Marszałkowskiej, zanim zostanie zawiadomiona Policja i zanim Policja dojedzie na miejsce. Wydaje się, że będą to absolutnie wyjątkowe przypadki, jednakże chcemy, ażeby Straż Marszałkowska miała taką możliwość.
Szanowni Państwo! Mieliśmy sytuacje, które działy się na ul. Wiejskiej, kiedy to po prostu niewiele metrów poza siedzibą parlamentu na ul. Wiejskiej miały miejsce zdarzenia zagrażające bezpieczeństwu posłów - można by powiedzieć - wprost ataki na posłów, i to w godzinach nocnych. Aż prosi się, żeby Straż Marszałkowska miała prawo zareagować, wychodząc te kilka, kilkadziesiąt metrów poza...
(Poseł Anna Nemś: Jakie ataki?)
Takie ataki, proszę pani, że kilkudziesięciu zbirów, bo inaczej tego nie można nazwać...
(Poseł Anna Nemś: To suweren.)
...otaczało jednego posła, obrzucając obelgami, dotykając go, przyciskając do ściany. Nie życzyłbym żadnej z pań, które w tej chwili reagują na te moje słowa, żeby były w taki sposób zaatakowane, obrzucone takimi wyzwiskami, jakimi byli ci posłowie, którzy w pojedynkę w nocy, przypominam, próbowali opuścić Sejm. Szanowni państwo, nie dotyczyło to jednego klubu, ale wielu klubów.
Prowadzenie rozpoznania. Chcemy, ażeby Straż Marszałkowska miała też możliwość prowadzenia rozpoznania pirotechniczno-radiologicznego osób, pojazdów, terenów i obiektów Sejmu i Senatu oraz podejmowania działań zmierzających do neutralizacji zagrożeń w miejsce obecnego współuczestnictwa w tych działaniach prowadzonych przez BOR.
Szanowni Państwo! Nasz parlament nie jest otoczony żadnymi potężnymi stalowymi płotami...
(Poseł Małgorzata Pępek: Ale będzie.)
...i jest stosunkowo otwartym parlamentem w porównaniu... Proszę zobaczyć, jak wyglądają zabezpieczenia techniczne: parkany, płoty innych parlamentów w Europie. Tam te społeczeństwa nie uważają tego za coś nadzwyczajnego. Nasz parlament jest stosunkowo otwarty i możliwość zwrócenia uwagi na bezpieczeństwo pirotechniczne przez Straż Marszałkowską wydaje się czymś jak najbardziej wskazanym, zwłaszcza że dzisiaj tego typu zagrożenia, właśnie przy wykorzystaniu materiałów wybuchowych, powszechnie występują w Europie - myślę, że wszyscy to wiemy - włącznie z zamachami na obiekty publiczne, w tym na parlamenty. Kolejne zadanie to wykrywanie urządzeń podsłuchowych na terenach, w obiektach i w urządzeniach będących w zarządzie Kancelarii Sejmu i zarządzie Kancelarii Senatu.
Straż Marszałkowska będzie mogła korzystać z informacji o osobach i zagrożeniach posiadanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego, Policję, Straż Graniczną i Żandarmerię Wojskową. Uważamy, że Straż Marszałkowska powinna wiedzieć, kto wchodzi na teren parlamentu, nie tylko poprzez poinformowanie, kto zasugerował udzielenie przepustki danej osobie - powinna też mieć możliwość rozpoznawania zagrożeń z tym związanych.
Funkcjonariuszom Straży Marszałkowskiej przysługiwać będzie prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Konsekwencją uzyskania statusu funkcjonariuszy przez strażników Straży Marszałkowskiej będzie objęcie ich uprawnieniami emerytalnymi przewidzianymi w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego i pozostałych służb. Ponadto funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej obejmował będzie zakaz przynależności związkowej i podejmowania dodatkowego zatrudnienia. To jest, proszę państwa, sytuacja oczywiście związana z tym, że chcemy, ażeby Straż Marszałkowska miała znacznie większy zakres i uprawnień, i obowiązków, ale przede wszystkim odpowiedzialności. Mam nadzieję, że ten mój głos, wypowiedź, która będzie przecież opublikowana, dotrze również do każdego strażnika w Sejmie. Z przywilejami łączą się przede wszystkim ogromne obowiązki i ogromna odpowiedzialność, odpowiedzialność pełna. Skoro są kompetencje, skoro są uprawnienia, to jest i ogromna odpowiedzialność, ale też zupełnie inna dyspozycyjność niż w przypadku, gdy jest się pracownikiem cywilnym - taka dyspozycyjność, jaka występuje w służbach popularnie zwanych służbami mundurowymi czy specjalnymi. Ale za to państwo polskie, jeżeli oczywiście ustawa spotka się z akceptacją parlamentu, proponuje takie zaopatrzenie emerytalne jak w przypadku innych funkcjonariuszy.
Szanowni Państwo! Straż Marszałkowska oczywiście pozostanie komórką organizacyjną Kancelarii Sejmu. Będzie finansowana z części budżetowej, której dysponentem jest szef Kancelarii Sejmu. Kancelaria Sejmu będzie wykonywać na rzecz Straży Marszałkowskiej zadania związane z obsługą administracyjną, biurową, finansową, prawną i organizacyjną tej formacji.
Przepisy przejściowe i dostosowujące regulują tryb i zasady przekształcania stosunków pracy strażników Straży Marszałkowskiej, o których mowa w ustawie z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu, w stosunki służbowe funkcjonariuszy Straży Marszałkowskiej, o których mowa w projektowanej ustawie o Straży Marszałkowskiej. Szanowni państwo, tutaj też na chwilę się zatrzymam, bo jesteśmy teraz w parlamencie w trakcie procedowania ustawy dotyczącej Biura Nadzoru Wewnętrznego, jak również ustawy o Służbie Ochrony Państwa. Te ustawy się łączą, wzajemnie się zazębiają, stąd taka jest prawidłowa kolejność przedstawiana parlamentowi: najpierw ustawa dotycząca Biura Nadzoru Wewnętrznego, potem ustawa o Służbie Ochrony Państwa i następnie ustawa o Straży Marszałkowskiej. Chodzi o to, ażeby te dokumenty były ze sobą spójne. Będę proponował, żebyśmy tak też pracowali w Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, jeżeli ustawa spotka się z akceptacją parlamentu.
W terminie 30 dni od dnia wejścia w życie art. 45 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Straży Marszałkowskiej szef Kancelarii Sejmu przedstawi osobom zatrudnionym na stanowiskach w Straży Marszałkowskiej propozycję pracy przy wykonywaniu czynności z zakresu obsługi administracyjnej i materialno-technicznej Straży Marszałkowskiej albo pełnienia służby w Straży Marszałkowskiej. Tutaj jest to wyraźne rozdzielenie, tak jak to jest w innych służbach, na te osoby, które pełnią służbę w Straży Marszałkowskiej, i osoby, które są niejako pracownikami cywilnymi danej służby. Osoba, której przedstawiono propozycję zatrudnienia albo pełnienia służby, będzie składała w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania oświadczenie o przyjęciu albo odmowie przyjęcia propozycji. Projektowana ustawa zakłada też istnienie szeregu wymogów, które będą musiały spełnić osoby, które wyrażą wolę pracy w nowo powołanej służbie.
Proszę Wysoką Izbę o przystąpienie do dalszych prac, o akceptację projektu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia