8. kadencja, 52. posiedzenie, 2. dzień (23-11-2017)
22. i 23. punkt porządku dziennego:
22. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001).
23. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2023).Poseł Andrzej Maciejewski:
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Szanowni Goście! Młodzieży! Mam zaszczyt - bo to jest zaszczyt, proszę państwa - zaprezentować projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy, druk nr 2023, który, proszę państwa, jest odpowiedzią dokładnie na to, czego młodzież i wszyscy na galerii mieliście okazję wysłuchiwać przez 45 minut. Mamy dokładną receptę i cieszę się, że i Prawo i Sprawiedliwość, i koledzy z Platformy są zgodni w jednym: Nie chcemy liczyć 6 dni po wyborach. Zgadzamy się? Zgadzamy się. Chcemy mieć jasność, prostotę i pewność, jak zostały przeprowadzone wybory? Chcemy? Chcemy. Nie ma wątpliwości. Chcemy, żeby obywatele wierzyli politykom? Chcemy? Chcemy.
(Poseł Rafał Grupiński: Nie wszyscy.)
Nie ma wątpliwości, tak chcemy. Co więcej, wszyscy mówią wyraźnie o tym, że chcemy, aby nie było głosów nieważnych, chcemy, aby frekwencja była wyższa.
Czas odpowiedzieć, dlaczego tak jest. A odpowiedź nie będzie się podobała kolegom ani z Prawa i Sprawiedliwości, ani z Platformy, ani z PSL-u, bo niestety wina jest po stronie państwa, partii. 27 lat, nie 8, ale 27 lat państwo polskie jest psute przez partie w samorządach. To jest pierwsza rzecz, którą musimy odważnie powiedzieć (Oklaski), i skończyć z bieleniem grobu...
(Poseł Zbigniew Konwiński: Wcześniej było dobrze tak?)
...mówiąc, że jest caca. Wyborcy mówią: to nie jest caca, kiedy nie chcą brać książeczek w wyborach do powiatu, do samorządu wojewódzkiego, tylko mówią: ja chcę tę karteczkę na wójta i na radnego. Pytanie: Dlaczego tak chcą? Dlaczego w sondażach klasa polityczna jest najniżej oceniana? Ja się pytam: Dlaczego?
(Poseł Rafał Grupiński: Bo jest kiepska demokracja w Polsce.)
Dlatego że nie wierzą nam. Nie wierzą nam. Czas powiedzieć wyraźnie, państwo posłowie, że nam obywatele nie wierzą, bo zawiedliśmy ich, oszukaliśmy. Takie słowo: oszukaliśmy. Wyborcy nie chcą być oszukani, wyborcy...
(Poseł Rafał Grupiński: Proszę mówić o sobie.)
...chcą wiedzieć dlaczego i mieć proste, jasne, czytelne zasady. Bo forum Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej w bilansie kadencji 2010-2014... Powiem, że to jest ta słynna fundacja, założona jeszcze u początku kadencji polskich samorządów. Czytamy tam: W 2014 r. w wyborach na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast stwierdzono 2,14% głosów nieważnych, w wyborach do rad gmin i miast na prawach powiatu - 5,16%, w wyborach do rad powiatów - 16,67%, najwyższy odsetek głosów nieważnych oddano w wyborach do sejmików - 17,93%. Uwaga: w wyborach do rad powiatów i sejmików jest tendencja wzrostowa, do rad powiatów - wzrost o 8,49% w odniesieniu do roku 2010 i do sejmików - o 5,87%.
Proszę państwa, taka jest diagnoza. To jest diagnoza choroby społecznej. Mądrość klasy politycznej polega na wyciąganiu wniosków. I wniosek jest jeden: Listy partyjne w samorządach się nie sprawdziły. (Oklaski) Koniec z listami partyjnymi.
I nie dlatego to mówię, proszę państwa, że nie lubimy partii politycznych. Partie w systemie demokratycznym muszą być. Polska ma jeden problem: my mamy partiokrację, zwyrodnienie systemu partyjnego, i dlatego potrzebne są JOW-y. (Oklaski) Zwyrodnienie systemu partyjnego jest jak rak, raczysko, a raczysko skalpem się traktuje i chemią. Skalpem i chemią.
(Poseł Sławomir Nitras: Skalpelem.)
(Poseł Rafał Grupiński: 2 lata głosowaliście z PiS-em, który wam teraz JOW-y likwiduje.)
I do krwi, nie ma innego wyjścia.
(Głos z sali: Wasz koalicjant likwiduje JOW-y, PiS.)
Proszę państwa, PO-PiS świetnie się trzyma, ja to rozumiem, ale my dzisiaj mówimy o rzeczach prostych. Oddajmy samorządy obywatelom, oddajmy obywatelom. Bo na czym wielkość JOW-ów polega? Na czym polega wielkość JOW-ów?
(Głos z sali: Na czym?)
(Głos z sali: Na niczym.)
Po pierwsze, mieszkaniec ma realną władzę, po drugie, ma możliwość wyboru...
(Poseł Sławomir Nitras: Człowieka.)
...człowieka, a nie szyldu partyjnego.
(Głos z sali: Prawda.)
Ludzie w samorządach was nie chcą. (Oklaski) Nie chcą, trzeba to wyraźnie powiedzieć. Nie chcą żadnego PiS-u, PO, Nowoczesnej. Chcą Janka, Zdziśka, Marysię, kogoś, kogo znają, kogoś, kto jest uczciwy, przyzwoity...
(Poseł Jakub Rutnicki: I tak było.)
...kto jest z ich osiedla, z ich gminy, jest ich człowiekiem. Proste.
(Głos z sali: Tak było.)
Nie chcą szyldów partyjnych.
(Poseł Rafał Grupiński: Tak było. Co z tego?)
(Głos z sali: Po co przeszkadzacie?)
JOW-y pozwalają na to, że mieszkańcy mają realną kontrolę nad swoim radnym. Mają pewność, że mogą go spotkać na ulicy, rozmawiać z nim, dopytywać i rozliczać. I rozliczać.
(Poseł Małgorzata Kidawa-Błońska: A teraz nie mogą?)
(Poseł Rafał Grupiński: A członkowie partii chodzą w podziemiach.)
Przypadek partii polega na tym, panie pośle, że członek partii w pierwszej kolejności odpowiada nie przed wyborcą, lecz przed prezesem lub przewodniczącym. To jest ta różnica. (Oklaski)
(Poseł Sławomir Nitras: Ale pan nam to tłumaczy?)
A mieszkańcy nie chcą słuchać prezesa jednego, drugiego, trzeciego.
(Poseł Rafał Grupiński: Ma pan złe doświadczenia u siebie. U nas tak nie jest.)
Oni chcą słuchać siebie, bo oni wiedzą najlepiej, gdzie położyć chodnik. Do tego, by położyć chodnik, nie potrzeba legitymacji partyjnej, żeby budować drogi, nie potrzeba legitymacji partyjnej. (Oklaski)
(Poseł Sławomir Nitras: A kto JOW-y wprowadził?)
(Poseł Jakub Rutnicki: Platforma Obywatelska wprowadziła JOW-y.)
Proszę państwa, rozumiem, że koledzy z Platformy zapomnieli o swoich korzeniach.
(Poseł Sławomir Nitras: My wprowadziliśmy JOW-y, człowieku.)
Pamiętam słynną zasadę: JOW-y - tak. Pamiętam zasadę: koniec z finansowaniem partii.
(Poseł Sławomir Nitras: Ale do nich mów, bo ci JOW-y likwidują.)
Ale państwo mówicie o rzeczach, których nie zrealizowaliśmy. Kukiz dotrzymuje słowa.
(Głos z sali: A ile JOW-ów wprowadziliście?)
(Głos z sali: Uspokój się.)
Kukiz dotrzymuje słowa, dlatego podnosimy oręż i stajemy do walki, a nie chowamy się za kamerami telewizji. Nie biegamy po ulicy, gdy tymczasem 15 listopada 500 osób, w środę, w środku tygodnia, o godz. 12, zjechało z całej Polski, z różnych struktur.
(Poseł Sławomir Nitras: No, widziałem jednego, w takiej koszulce był.)
Sołtysi, wójtowie, burmistrzowie, prezydenci, niekoniecznie z Kukiza - w obronie samorządów, JOW-ów. To pokazuje, że JOW-y realnie funkcjonują, są potrzebne i są sprawdzoną strukturą, nie abstrakcją. I nie jest to adorowanie przez liderów partyjnych.
Proszę państwa, nasz projekt...
(Wypowiedź poza mikrofonem)
Bo JOW-y są proste, JOW-y są proste. Rozumiem, że politykom, a szczególnie partyjnym, nie podoba się to, co jest proste, bo nie da się zakręcić.
(Poseł Sławomir Nitras: Ale do nich mów.)
Mówię do wszystkich państwa.
Proszę państwa, nasza ustawa, treść naszej ustawy nie ma drugiego, trzeciego...
(Poseł Jakub Rutnicki: Ale tam proszę mówić, do PiS-u proszę mówić, bo oni likwidują JOW-y.)
(Poseł Sławomir Nitras: My wprowadziliśmy JOW-y, człowieku.)
...czwartego dna, jest prosta. Taka jest zasada JOW-ów. Nasz druk nie ma małych literek, jest prosty. I tak naprawdę w tym momencie jest tylko kwestia woli politycznej i odwagi cywilnej, a polskiej klasie politycznej brakuje odwagi, by powiedzieć, że coś trzeba zmienić u źródeł. Trzeba coś zmienić u źródeł.
Proszę państwa, pierwsza rzecz, na którą zwracamy uwagę i o czym mówimy wyraźnie, to wydatki na kampanię wyborczą. Proszę państwa, dzisiejsze kampanie wyborcze stały się teatrem, w którym ważniejsza jest forma niż treść, niż człowiek i to, co naprawdę on sobą reprezentuje. Dzisiaj tak naprawdę w kampanii najważniejsze są pieniądze. Nie każdy obywatel ma tyle pieniędzy, co państwa partie. Wielu moich kolegów z innych partii mówi: no tak, ale macie JOW-y w Senacie. Odpowiadam: nie ma problemu, umówmy się, że kończymy z waszym finansowaniem przez najbliższe 4 lata, że wszystkie struktury partyjno-społeczne mają równy dostęp do wszystkich mediów. I pogadamy, jaki będzie wynik wyborczy za 4 lata. (Oklaski) Równe szanse dla wszystkich, to są właśnie JOW-y, ale wy tego nie chcecie zmienić.
(Poseł Jakub Rutnicki: Ale tam proszę, tam jest TV PiS.)
Panie pośle, widzę wszystkich, proszę mi uwierzyć.
(Poseł Rafał Grupiński: Oni mają SKOK-i, oni mają pieniądze.)
Mówiąc inaczej, dajmy szansę wszystkim, a nie ogłaszajmy wielkiego wyścigu wyborczego. Sami siadacie państwo do limuzyn, a obywatelom w komitetach lokalnych dajecie motorynkę lub wrotki. I mówimy: wyścig. Proszę państwa, tego nie da się wygrać. To jest po prostu fałszerstwo na dzień dobry, w biały dzień, w ładnych, białych rękawiczkach. Zatem mówiąc inaczej, kampania ma być kampanią, a nie show, show, które kosztuje zbędne, marnowane pieniądze. Jesteśmy zgodni co do tego, że nadmiar ulotek i plakatów dzisiaj jest już przesadą. Wszyscy walczymy o architekturę miast, mówimy, że ta architektura nie może być brudzona, zatem zacznijmy szanować i drewno, które mamy w Polsce. Tu zwracam się do wszystkich stron dbających...
(Poseł Jakub Rutnicki: Puszcza Białowieska, do prof. Szyszki proszę.)
...o papier - także o puszczę - a jednocześnie o realnie wydane pieniądze, a nie o tysiące, bo w tym momencie te tysiące oznaczają jedno: że trzeba je spłacić, w różnej formie. A kampania ma być prosta, jasna i czytelna. Czy ta formuła będzie się podobać partiom? Nie, bo partie mają pieniądze. Obywatele takich pieniędzy nie mają. Partie mają dostęp do mediów, każda partia ma swoje media. Lepsze, gorsze, bardziej zaprzyjaźnione, narodowe, bardziej gdzieś powiązane kapitałowo, ale ma media. Obywatele nie mają mediów. Dajmy im równe szanse, a równe szanse są na kartce, gdzie są zamieszczone nazwiska. Nie szyldy, tylko nazwiska. Niech ta kartka będzie elementem końcowym kampanii, a nie grubość portfela, co tak naprawdę jest jednym wielkim show, czarowaniem i oszustwem.
Proszę państwa, chcemy JOW-ów wszędzie. W naszym projekcie zwracamy uwagę na powiaty i na województwa, bo w gminach to działa i zakładamy, że nadal będzie, bo JOW-y w gminach się sprawdziły, działają i są w bardzo dobrej kondycji. Zatem zakładam, że partie w tym parlamencie nie zlikwidują czegoś, co działa bardzo dobrze, sprawnie, nie trwa 6 dni i 6 nocy, nie ma fałszerstw, nie ma posądzeń. To, że między sobą się kłócicie, to jest wasz problem, ale ludzie w samorządach tego nie chcą, mają to po prostu w nosie, ich to po prostu nie interesuje.
Proszę państwa, chcemy mieć prostą sytuację w powiatach i w samorządzie wojewódzkim. Pytanie tylko, jak. Wyznacznikiem jest norma przedstawicielska na zasadzie: ilość mieszkańców równa się potencjalna ilość radnych. To oznacza, że w tym momencie wiele struktur może się zmniejszyć. Przykładowo sejmik opolski może liczyć 12 osób, a sejmik warmińsko-mazurski - 17 osób, ale sejmik mazowiecki może się powiększyć. Mówiąc inaczej, urealnijmy tę ilość, a jednocześnie dajmy tę możliwość przedstawicielską, aby mieszkańcy do powiatów i do województw zaczęli podchodzić na serio, przestali te kartki odkładać, a zaczęli patrzeć na osoby, które starają się o ten mandat, bardzo ważny mandat radnego i chcą go realizować.
Gdy chodzi, proszę państwa, o zasadę dwukadencyjności, my w odróżnieniu od naszych kolegów z prawej strony nie mamy małych literek i mówimy wyraźnie: dwie kadencje. Tutaj jesteśmy otwarci na dyskusję o kadencjach 5-letnich, ale liczonych od najbliższych wyborów, a nie do tyłu, bo my gramy w czyste karty, jawne karty i nie kombinujemy, nie mamy małych literek ani małych cyferek...
(Głos z sali: My też.)
...bo takie są JOW-y, a nasza idea czystości JOW-ów jest na pierwszym miejscu.
Proszę państwa, zachęcam wszystkich do tego, abyście się nie bali obywateli. Nie bójcie się obywateli, bo dzisiaj w kuluarach podchodziliście do mnie pojedynczo z różnych klubów i mówiliście mi: trzymam kciuki za JOW-y, walczcie o te JOW-y.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Ja nie.)
Ja wiem, że wasi prezesi mają inne zdanie, bo oni w tym momencie tracą władzę nad wami, nad okręgami, województwami, powiatami. Nie ma nic gorszego niż to, że prezes, przewodniczący, lider nie ma żadnego realnego wpływu. To jest jego problem, bo on w tym momencie tak naprawdę jest niepotrzebny albo bardzo ograniczony w swoich możliwościach. Siłą JOW-ów, nawet na szczeblu sejmikowym, jest to, że ludzie jako wolni obywatele, bez zobowiązania partyjnego, kandydujący z własnej woli, a nie z woli lidera partii, mogą budować małe ojczyzny. Będąc zaś kandydatem z list partyjnych, stają się zakładnikiem partii. Dobrze to widzicie w głosowaniach sejmowych. Te głosowania mają być zgodne z waszym sumieniem, a często głosujecie wbrew waszym sumieniom, bo jest po prostu decyzja partii, koniec, kropka - tak to działa. (Oklaski) Samorządy tego nie chcą. Bo żeby było dobre województwo, rozwijające się, niepotrzebna jest wola partii, lidera, synekury nie są potrzebne. Tu potrzeba uczciwych, przyzwoitych, mądrych, wykształconych osób, które znam, podziwiam. Wiem, że na nich mogę polegać.
Liczę, że wszystkie kluby przychylą się do naszego projektu, który jest, myślę, wydarzeniem historycznym. To jest pierwszy raz, kiedy oferujemy wszystkim Polakom receptę na zlikwidowanie swoistego bałaganu po każdych wyborach. Proszę mi pokazać wybory, kiedy nie było tych problemów tam, gdzie są listy partyjne. Zawsze tak było, zawsze był bałagan, zawsze był jakiś cyrk niepewności, niedopowiedzenia, nieufności. Skończmy z tym i zmieńmy Polskę razem. Proszę państwa, Polska jest jedna. Nie ma Polski PiS, nie ma Polski PO. Jest jedna Polska - Rzeczpospolita Polska. Zróbmy dla niej w końcu coś dobrego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia