8. kadencja, 52. posiedzenie, 2. dzień (23-11-2017)
22. i 23. punkt porządku dziennego:
22. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001).
23. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2023).Poseł Andrzej Maciejewski:
Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Na początku bardzo dziękuję wszystkim za możliwość udziału w dyskusji i za to, że można było wysłuchać państwa różnych opinii.
Proszę państwa, dlaczego JOW-y? W roku 1990 miałem 19 lat i miałem zaszczyt dostać propozycję od mieszkańców mojego osiedla... Tutaj pozdrawiam pana Zdzisława Pępiaka, jednego z mieszkańców moich rodzinnych Bartoszyc, mojego osiedla. W wieku 19 lat dostałem ofertę kandydowania na radnego, były JOW-y, nie było żadnych list partyjnych i miałem przed sobą jeszcze dwóch kontrkandydatów: byłego... dyrektora szkoły i jeszcze jednego pana. Wygrałem z nimi jako młody człowiek, a po 2 latach miałem okazję w wieku 21 lat być najmłodszym wtedy przewodniczącym rady miasta w Polsce. (Oklaski) Chcę pokazać jedną rzecz: że gdyby nie JOW-y, może dzisiaj bym nie był tu, gdzie jestem, bo JOW-y pokazały i dają szansę każdemu, proszę państwa, czy masz lat 19, czy masz lat 20, czy masz lat 50. Każdy ma równe szanse.
(Poseł Barbara Bartuś: Wtedy to nie były JOW-y.)
Jeżeli jest obywatelem Polski, ma prawa wyborcze, ma prawo stanąć do wyborów - ma prawo stanąć do wyborów.
Cieszę się, że JOW-y nie mają nic wspólnego ze skandalami wyborczymi. Proszę zwrócić uwagę, że w tej całej kilkugodzinnej dyskusji nie padło ani razu, że przez JOW-y są skandale wyborcze. Czy państwo na to zwróciliście uwagę? (Oklaski) Nie było żadnego głosu, że był skandal wyborczy. Co więcej, wręcz padały pretensje: No jak to, wygrywam i nie mam władzy, przegrywam. Proszę państwa, wymyśliliśmy sobie demokrację, taki mamy ustrój, ktoś wygrywa, ktoś przegrywa. To trochę tak jak z biegiem w maratonie - biegnie tysiąc osób, wygrywa jedna i jest z Kenii. Każdy chce wygrać i trudno się obrażać, że ktoś wygrywa, ktoś przegrywa, ktoś wygrywa minimalnie, dwoma, trzema głosami. To jest prawidło demokracji. Wygrywa ten, kto dostaje więcej głosów.
Rozumiem, że Prawo i Sprawiedliwość też ma pretensje i słyszy pretensje, bo wygraliście z poparciem tylko 20 czy 30% wyborców. No ale wygraliście i to jest właśnie demokracja - i to jest właśnie demokracja. I też macie słuszną uwagę do kolegów z PO, że wyrzucają wam, że wygraliście tylko z takim procentem. Ale wygraliście, bo takie są reguły wyborcze. Tak samo jest w JOW-ach. Wygrywa ten, kto dostaje więcej głosów. Trudno mieć pretensję, że wyborcy z pięciu kandydatów wybrali właśnie tego pana i on wygrał 10 głosami. Pytanie, czy sprawiedliwe jest to, że kandydat z listy partyjnej nie dostanie nawet 100 głosów, często nie dostanie nawet 50 głosów i zostaje radnym, bo jest na słusznej liście, a kandydat z listy obywatelskiej ma setki głosów i nie zostanie radnym, bo nie był na słusznej liście wyborczej. To trochę jak z tym kawałem: nie jest ważny temat pracy magisterskiej, ważne, kto jest promotorem.
Zatem, proszę państwa, nie obrażajmy się na to, że ktoś wygrywa i przegrywa, bo tak to działa, funkcjonuje, a jednocześnie... To do pana Schreibera. Pan Schreiber mówi: no tak, ktoś zostaje wójtem, burmistrzem, a ma opozycję czy nie ma opozycji. No ma opozycję, panie pośle, wyborcy są jego największą opozycją i sojusznikiem. Tylko zróbmy jedną rzecz: urealnijmy referendalne prawo i będzie ta prawdziwa opozycja, i ludzie zobaczą sens. Ludzie zobaczą sens i zobaczą, że ich głos nie jest lekceważony, że ktoś go traktuje na serio i na serio to później realizuje. Zróbmy to, panie pośle. Zróbmy zmianę w ustawie o referendach lokalnych i zobaczy pan, że w tym momencie, tam gdzie nie będzie opozycji, pojawią się obywatele.
Suweren jest największą władzą. Nie wójt, nie burmistrz, nie radni. To nie jest folwark prywatny. Mieszkańcy gminy są właścicielami, nie wójt. Warto o tym pamiętać i warto mieć to na sercu, bo proszę państwa, na tym to polega, właśnie na tym polegają JOW-y. JOW-y nie są świętą krową, nie są doskonałe. Co więcej, politolodzy są zgodni i wszyscy mówią wyraźnie: nie ma idealnego systemu wyborczego, ale JOW-y są narzędziem do budowania społeczeństwa świadomego tego, że mam prawo kandydować, mam prawo być wybrany i wybierać. Znam tego, kogo wybieram, a jednocześnie mam prawo wymagać, oczekiwać realizacji programu, obietnic wyborczych. Tu już nie ma anonimowości. Na tym właśnie polega ta siła JOW-ów.
Pytanie, dlaczego chcemy JOW-y wszędzie. Dlatego że JOW-y w gminach pokazały swoją realną siłę. Bezpośrednie wybory wójtów, prezydentów, burmistrzów pokazały swoją realną siłę i zdrową tkankę. Pokazały zdrową tkankę, pokazały, że dzięki temu jest to silne umocowanie władzy wykonawczej. Wiadomo, kto rządzi, wiadomo, kto ponosi konsekwencje, kto się tym zajmuje.
Kolejna sprawa. Pan poseł Piotr Kaleta. Tak, chcemy zmienić ordynację wyborczą. Kukiz’15 tą ustawą chce zmienić ordynację wyborczą. Chcemy zaproponować jedną rzecz. Skoro wiemy, i tu też prośba do panów z Prawa i Sprawiedliwości, do większości parlamentarnej, skoro jesteśmy zgodni co do tego, że ten system proporcjonalny przez 27 lat, krócej w powiatach i w województwach, nie sprawdził się w sposób taki, jakiego byśmy oczekiwali w społeczeństwie - afery, różne konszachty, partyjniactwo, ugadania, układania, mówimy: nie ma obywatelskości itd. - to zmieńmy to, zróbmy JOW-y. Jak było i jest, to już wiemy. Spróbujmy tego, co przynajmniej na gruncie gminnym już jest mocne i solidne. Nie bójmy się dać szansy realizacji obywatelom, nie zarażajmy samorządowców grypą partyjniactwa, bo parlament jest tu. Nie ma problemu, partie w parlamencie - nie ma problemu.
Dzisiaj na sali wszyscy mówili - i to też jest ważna kwestia - o upolitycznieniu samorządów. Proszę państwa, proponuję odróżnić upartyjnienie od upolitycznienia. Samorządy prowadzą politykę, tak jak Sejm prowadzi politykę. Samorządy prowadzą politykę lokalną. Jest różnica między upolitycznieniem - bo to upolitycznienie zawsze będzie, każde działanie jest polityką - a upartyjnieniem. Polityka lokalna jest okej, upartyjnienie jest be. To trzeba nazwać po imieniu. I dlatego chcemy mieć JOW-y, JOW-y na poziomie i powiatu, i województwa, bo, jeszcze raz powtarzam, poprzez właśnie upartyjnianie listami w systemie proporcjonalnym spowodowaliśmy, że wielu marszałków czuje się jak książęta na włościach. Właśnie dlatego, panowie. Właśnie dlatego, bo poczuli się jak wielka władza i mają w nosie premiera, rząd, posłów. Tak, dlatego się tak czują. Bo nie czują ręki wyborcy, nie czują ręki tego suwerena, bo są anonimowi. Szyld jest jego wyznacznikiem, nie wyborca.
Dlatego tego chcemy. Chcemy podnieść tę poprzeczkę i zaproponować społeczeństwu świadomy udział w rządzeniu małymi ojczyznami na gruncie gmin, tak jak jest już dzisiaj, ale także powiatów i województw. Nie boimy się tego. Nie boimy się tego, bo jak jest dzisiaj, to już wiemy, a myślę, że nie mamy nic do stracenia, nie mamy tutaj nic, co mogłoby nam grozić. Mówiąc inaczej, nie bójmy się demokracji, ufajmy naszym obywatelom, bo oni też mają prawo podjąć decyzję.
Tutaj jeszcze uwaga do pana posła Jarosława Krajewskiego. Ja nie powiedziałem ani razu, że nie chcemy zwiększenia uprawnień radnych. Fakt, że chcemy dawać obywatelom władzę decyzyjną przy wyborach do powiatów, do województw, pokazuje, że Kukiz’15 się nie boi. My się nie boimy. My się nie boimy. Nie bójmy się naszych rodaków, nie bójmy się suwerena. Władza, która się boi suwerena, kończy niestety gdzie indziej.
Wicemarszałek Barbara Dolniak:
Dziękuję bardzo.
Poseł Andrzej Maciejewski:
Zatem, proszę państwa, puentując, dziękuję wszystkim za dyskusję, bardzo ciekawą dyskusję, dziękuję za poparcie naszego projektu i zachęcam wszystkie siły do tego, abyśmy naprawdę, na serio wprowadzili JOW-y na wszystkich poziomach samorządu. Oby to się stało. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia