8. kadencja, 53. posiedzenie, 2. dzień (07-12-2017)

17., 18., 19., 20. i 21. punkt porządku dziennego:

   17. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy Prawo przedsiębiorców (druk nr 2051).
   18. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (druk nr 2052).
   19. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (druk nr 2053).
   20. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 2054).
   21. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (druk nr 2055).

Poseł Jerzy Meysztowicz:

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Przede wszystkim chciałem pogratulować pomysłu skierowania tych ustaw do komisji deregulacji. Można było jeszcze gorzej trafić, można było skierować je do komisji kultury, do Komisji Zdrowia, a najlepiej komisji zdrowia psychicznego, bo nie wiem, kto mógł wpaść na taki pomysł, żeby procedować nad tym nie w komisji gospodarki. Ale nic.

    Opinia klubu Nowoczesna o rządowych projektach ustaw: Prawo przedsiębiorców, o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, Przepisy wprowadzające ustawę Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej, druki nr 2051, 2052 i 2055. Konstytucja dla biznesu stanowi kluczowy element ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝. Dobre prawo gospodarcze jest niezbędne do dynamicznego rozwoju gospodarczego, dlatego co do zasady Nowoczesna pozytywnie odbiera przedłożone problemy, choć ma do nich szereg zastrzeżeń i będzie się chciała odnieść do tego w pracy w komisji, aby te swoje wątpliwości przedstawić.

    Najważniejszy jest rządowy projekt ustawy Prawo przedsiębiorców, która ma zastąpić ustawę z 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Była ona nowelizowana już 90 razy. I tak przypomnę sobie historycznie - my tutaj pracujemy nad pięcioma ustawami gospodarczymi - panie ministrze, ustawa Wilczka miała 54 artykuły, mieściła się na 5 stronach, powstało 6 mln miejsc pracy i 2 mln przedsiębiorstw. To jednak jest pewna różnica i przyznam szczerze, że odkąd się zaczęło grzebać w tej ustawie i ją naprawiać, to było już coraz gorzej. A teraz widzimy, że my po prostu produkujemy coraz to nowe rozporządzenia, ustawy. Nie wiem, czy to akurat jest pomoc dla przedsiębiorców, bo w moim przekonaniu im mniej uregulowań, tym przedsiębiorcom zdecydowanie lżej.

    Ale tak. Nowe zasady w relacjach przedsiębiorca - państwo, co nie jest zabronione, jest dozwolone - to akurat rzeczywiście jest wzięte z ustawy Wilczka. Domniemanie uczciwości przedsiębiorcy - mam nadzieję, że to akurat będzie adresowane do ministra Ziobry. Interpretacje wątpliwości faktycznych i prawnych na korzyść przedsiębiorcy - to rzeczywiście jest dobry pomysł, tylko już było dzisiaj powiedziane, że to będzie zależało od urzędnika, od mentalności urzędniczej, i tego rzeczywiście nie zmienimy ustawą. Niestety mamy doświadczenia - jako przedsiębiorca mówię to z własnej praktyki - że jednak mentalność urzędnika jest taka, że on najchętniej unikałby w ogóle brania odpowiedzialności za swoje decyzje, najlepiej wydać decyzję odmowną, bo za odmowną decyzję nie będzie ukarany, a po pozytywnej ktoś może zapytać, dlaczego wydał pozytywną decyzję dla przedsiębiorcy. No, niestety tak jest.

    Urzędy wobec przedsiębiorcy mają postępować otwarcie, udzielać informacji, zachowywać zasadę proporcjonalności, racjonalności, nie odchodzić bez wyraźnych przyczyn od utrwalonych standardów postępowania. Utrwalona praktyka interpretacyjna - urzędy zobowiązane są do wydawania na wniosek przedsiębiorcy interpretacji indywidualnej. Jeśli przedsiębiorca zastosuje się do interpretacji, to nie można go pociągnąć do odpowiedzialności administracyjnej, finansowej lub karnej. To wszystko są dobre i potrzebne rozwiązania.

    Projekt wyłącza działalność, z której przychód nie przekracza miesięcznie 50% minimalnego wynagrodzenia. Z jednej strony to dobrze, ale z drugiej strony jest to pole do nadużyć, bo bez ewidencji nie ma tego jak sprawdzić. Obawy zgłaszali m.in. Lewiatan, Związek Rzemiosła Polskiego, ale też OPZZ. Taka sytuacja może prowadzić do zaburzenia konkurencji na rynku wielu usług, a głównymi poszkodowanymi będą właśnie mikro- i małe przedsiębiorstwa. Działalność nierejestrowana będzie furtką do legalizacji szarej strefy, a w przypadku kontroli trudno będzie wykazać, że osoba przekracza próg przychodowy i nie kwalifikuje się do działalności nierejestrowanej.

    Ulga na start, czyli 6 miesięcy bez ZUS-u. Nawet w ocenie skutków regulacji napisano, że przewiduje się spadek wydatków FUS z tytułu wypłaconych świadczeń. A co z chorobowym? Co z wypadkowym? Taki przedsiębiorca nie będzie w żaden sposób chroniony. Mówienie, że jest to dobrowolne, to mydlenie oczu, to samo jak odejście na emeryturę wcześniej niż w przewidywanym ustawowo wieku... Prawie wszyscy z tego skorzystali. Miało przejść na tę emeryturę tylko 60%, a przeszli prawie wszyscy. Składki ZUS są na tyle wysokie, że stanowią ogromne obciążenie dla małych i średnich przedsiębiorstw, zwłaszcza tych startujących, które ponoszą wysokie wydatki na uruchomienie biznesu, a jeszcze mają nieduże przychody, bo dopiero budują bazę klientów.

    Kontrole mają być przeprowadzone na podstawie analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa. Kontrole, wszystkie w sumie, nie mogą trwać rocznie dłużej niż 12 dni u mikroprzedsiębiorcy, a 48 dni - u dużego przedsiębiorcy, choć od tej zasady jest wiele wyjątków, które sprawiają, że pozostanie ona martwa. Te wyjątki trzeba drastycznie ograniczyć. Przykłady. Przychodzi kontrola z sanepidu i wie, że jeżeli znajdzie jakiekolwiek uchybienie, to wtedy za kontrolę zapłaci przedsiębiorca. Jeżeli nie znajdzie, to wtedy rzeczywiście za kontrolę zapłaci sanepid. I co się dzieje? Choćby najgłupszą rzecz znajdują tylko po to, żeby to przedsiębiorca zapłacił za tę kontrolę. No tak to działa. To są rzeczy, kwestie, które powinny być rozwiązane.

    Ustawa określa zasady opracowania prawa gospodarczego. Akty mają być sporządzane po dokonaniu analizy, czy działanie jest adekwatne do celów i jakie będą tego skutki.

    Projekt ustawy o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, druk nr 2052. Pierwotny projekt ustawy o komisji wspólnej rządu i przedsiębiorców oraz rzeczników przedsiębiorców niestety nie przeszedł. Od komisji odstąpiono pod wpływem związków zawodowych. Rzecznik może być potrzebny, ale ta ustawa wymaga zasadniczych poprawek. W tej wersji rzecznik będzie tylko listkiem figowym, który będzie zakrywał np. kolejne represyjne przepisy podatkowe.

    Rzecznik, żeby był skuteczny, musi być niezależny od polityków, ale w obecnej ustawie rzecznika powołuje premier na wniosek ministra do spraw gospodarki po zasięgnięciu opinii Rady Dialogu Społecznego i innych instytucji dialogu społecznego. Udział przedsiębiorców w procesie decyzyjnym jest za mały, bo nie gwarantuje uwzględnienia ich opinii, zwłaszcza w przypadku tego rządu, bo pokazał on wielokrotnie, że opinie społeczeństwa nic dla niego nie znaczą, wystarczy spojrzeć na sposób powoływania przez PiS sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Rzecznik jest praktycznie bezsilny. Teoretycznie organy, do których zwróci się z wnioskiem o interpelację czy informując o nieprawidłowościach, muszą rozpatrzyć jego sprawę, ale nie ma żadnego terminu, w jakim to może się odbyć.

    Jak na urząd, który tak mało może, rzecznik jest bardzo drogi. Biuro rzecznika ma zatrudniać 75 osób, a koszty jego funkcjonowania wynoszą 18 mln rocznie, a z tego 11 mln to koszty pracownicze. Według autorów 18 mln to poziom zbliżony do kosztów funkcjonowania rzecznika praw dziecka i rzecznika finansowego. Ale czy rzecznik będzie miał tyle samo pracy i tyle samo uprawnień? Powiem szczerze, że uważam, że powołanie tego rzecznika ma sens tylko i wyłącznie wtedy, kiedy zostanie on powołany przez panią premier, ale tylko z kandydatów przedstawionych przez pracodawców. Taki jest sens jego istnienia. To pracodawcy powinni zgłosić ileś kandydatur i pani premier powinna go wskazać. Bo urzędnik podporządkowany pani premier, z nadania partyjnego będzie działał w interesie rządu czy w interesie przedsiębiorców? W moim przekonaniu, w takim układzie, w takiej konstrukcji będzie zawsze stał po stronie rządu, bo kto mu za to płaci? Komu jest podległy? Kto go zwolni w razie czego? Przecież zwolni go pani premier. Więc to jest po prostu kolejny...

    (Poseł Maria Małgorzata Janyska: Pani premier już nie ma.)

    Przy czym jeśli chodzi o 18 mln, to przyznam szczerze, że nie wiem, czy jest 75 nowych Misiewiczów, którzy będą kasować pieniądze za nic. Panie ministrze, niestety...

    Jeśli chodzi o przepisy wprowadzające, to przy okazji tej ustawy nowelizuje się niektóre przestarzałe akty prawne, np. Prawo prasowe, które wciąż odwołuje się do wielu nieistniejących już podmiotów, instytucji z czasów PRL-u. Zmiany są jednak częściowe, na co w konsultacjach zwracał uwagę Lewiatan.

    Ostatni projekt, z druku nr 2054, to projekt ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Celem regulacji jest możliwe kompleksowe uregulowanie uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terenie RP poprzez zgromadzenie tych zasad w jednej projektowanej ustawie.

    Rzeczywiście, ona nie wnosi specjalnie nic nowego, gromadzi się pewne rzeczy z dwóch rozporządzeń. Pozwoli ona na zachowanie większej spójności i integralności przez uregulowanie względnie jednolitej materii bez konieczności, jak to ma miejsce obecnie, daleko idącego rozpraszania norm odnoszących się do osób zagranicznych, w tym przedsiębiorców.

    Projekt ustawy konsumuje przepisy ustawy usługowej. Utrzymano tu zasadę dotyczącą podejmowania działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne wskazane w art. 13. Oprócz zmian strukturalnych wynikających z przeniesienia obecnie obowiązujących przepisów dotyczących swobody działalności gospodarczej ustawy usługowej do nowej ustawy w projektowanej ustawie znajdzie się kilka zmian w stosunku do obowiązującego obecnie stanu prawnego. Wprowadzono niewielkie zmiany wynikające jedynie z potrzeby dostosowania do zmienionego stanu prawnego innych przepisów, wprowadzono pewne uproszczenia zasad funkcjonowania oddziałów w Polsce.

    Panie ministrze, my oczywiście nie będziemy od razu mówić, że wszystko, co tam się pojawiło, jest złe. Wiemy, że pan od wielu już lat próbuje rzeczywiście stworzyć taką konstytucję dla biznesu, niestety, z tego, co widzimy, wnioskujemy, że ten proces jest długotrwały. Byłem na prezentacji tych założeń już ponad rok temu i rzeczywiście nie można powiedzieć, żeby wiele się od tego czasu zmieniło.

    Czy ta ustawa zostanie pozytywnie odebrana przez przedsiębiorców? Zobaczymy, jeżeli będą ją wykonywać urzędnicy, którzy w tej chwili boją się wszystkiego, bo jednak presja i strach są w administracji rządowej, administracji skarbowej, ale też administracji samorządowej wszechwładne, bo wszyscy się w tej chwili boją nalotów CBA i różnych służb, to niestety obawiam się, że nawet dobre chęci pana ministra niestety nie przełożą się na to, że przedsiębiorcy to odczują.

    Nie wiem, czy ta ustawa... Będę jutro zabiegał o to, żeby ta ustawa jednak znalazła się w komisji gospodarki, bo tam jest jej miejsce. Jeżeli się nie znajdzie, pozostaje nam tylko przygotowanie opinii, bo zdaje się, że taka jest sugestia Prezydium Sejmu, żebyśmy odnieśli się do tego w formie opinii. Zobaczymy. Być może w wielu miejscach wskażemy na pewne nieprawidłowe rozwiązania i będziemy starać się to poprawić.

    Jesteśmy otwarci, panie ministrze, tak jak pan, mam nadzieję, zauważył, w komisji gospodarki staramy się jednak merytorycznie podchodzić do wielu kwestii. Tak że droga jest otwarta. Będziemy wspierać najlepsze rozwiązania i nie będziemy tego blokować, dlatego że wszystkie rzeczy, które są skierowane do przedsiębiorców i mają im ułatwić życie, tak żeby ich firmy się rozwijały, należy popierać. Taką politykę przyjęła Nowoczesna. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

    (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska)

Przebieg posiedzenia