8. kadencja, 53. posiedzenie, 2. dzień (07-12-2017)

11. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Posłowie! Jestem w pewnym kłopocie, bo pytanie jest kierowane do prezesa Rady Ministrów, a ja jestem upoważniony do odpowiedzi na nie, ale z treści wypowiedzi wynikałoby, że bardziej to pytanie powinno być kierowane do głównego inspektora pracy. Pan jako członek Rady Ochrony Pracy doskonale wie, że inspekcja pracy podlega marszałkowi Sejmu, jako organ niezależny nie podlega ona ministerstwu.

    Stąd jestem niestety zmuszony przypomnieć przepisy, na których się opieramy. Pan poseł już wspomniał o ustawie o pracownikach urzędów państwowych i o art. 29 i art. 30, z których to wynika - powtórzę normy prawne, które obowiązują urzędników państwowych - że czas pracy urzędników państwowych nie może przekraczać 8 godzin na dobę i średnio 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 8 tygodni. Na to zwracam uwagę: w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 8 tygodni. W przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy i jej organizacją mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie czasu pracy do 12 godzin na dobę. W tych rozkładach czas pracy nie może jednak przekraczać średnio 40 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 12 tygodni. Jeżeli wymagają tego potrzeby urzędu, urzędnik państwowy może być zatrudniony poza normalnymi godzinami pracy, a w wyjątkowych wypadkach także w nocy oraz niedziele i święta. Przepisów dotyczących przedłużonych dobowych wymiarów czasu pracy realizowanej poza normalnymi godzinami pracy nie stosuje się do kobiet w ciąży oraz bez ich zgody do osób sprawujących pieczę nad osobami wymagającymi stałej opieki lub opiekującymi się dziećmi w wieku do lat 8.

    Przytoczę jeszcze niektóre fragmenty art. 30 ustawy o pracownikach urzędów państwowych: Rozkład czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiar w poszczególnych dniach tygodnia ustala kierownik urzędu zgodnie z zasadami określonymi, w drodze rozporządzenia, przez prezesa Rady Ministrów. Urzędnikowi państwowemu za pracę wykonywaną na polecenie przełożonego poza normalnymi godzinami pracy przysługuje według jego wyboru wynagrodzenie lub wolny czas, z tym że wolny czas może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu. Urzędnikom państwowym zatrudnionym w urzędach naczelnych i centralnych organów administracji państwowej na stanowiskach kierowniczych i samodzielnych przysługuje wolny czas za pracę poza normalnymi godzinami pracy wykonywaną w porze nocnej oraz w niedziele i święta.

    Przepisy art. 29 i 30 ustawy o pracownikach urzędów państwowych zawierają szczególne regulacje w zakresie czasu pracy w stosunku do Kodeksu pracy i jako przepisy odrębne mają pierwszeństwo przed regulacjami Kodeksu pracy. Zgodnie bowiem z art. 5 Kodeksu pracy, jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracownika regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanymi tymi przepisami. Przepisy Kodeksu pracy będą miały zastosowanie np. do zapewnienia okresów odpoczynku 11-godzinnego dobowego i 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego.

    W obowiązującym stanie prawnym organem ustawowym powołanym do nadzoru i kontroli w zakresie przestrzegania prawa pracy, ścigania wykroczeń przeciwko prawom pracownika oraz innych osób wykonujących pracę zarobkową jest Państwowa Inspekcja Pracy podlegająca Sejmowi, a nadzór nad nią w zakresie ustalonym ustawą sprawuje Rada Ochrony Pracy. Należy podkreślić, że Państwowa Inspekcja Pracy została wyposażona w odpowiednie uprawnienia i środki umożliwiające wykonywanie zadań związanych z nadzorem i kontrolą, a także egzekwowaniem przestrzegania przez pracodawców obowiązujących przepisów prawa, takie jak np. prawo wstępu na teren oraz do obiektów i pomieszczeń podmiotów kontrolowanych, żądania informacji niezbędnych w toku prowadzonych kontroli, wydawania nakazów itd. Można te przepisy tutaj jeszcze dalej przytaczać.

    Minister rodziny, pracy i polityki społecznej nie dysponuje natomiast środkami bezpośredniego oddziaływania na stosowanie prawa pracy w praktyce ani uprawnieniami do dokonywania kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym dotyczącymi naruszania przez pracodawcę przepisów o czasie pracy. Niemniej jednak wymaga podkreślenia, że żadne działania pracodawców naruszające przepisy nie spotykają się z aprobatą naszego ministerstwa. W ramach działań podejmowanych w celu wyeliminowania zjawiska naruszania obowiązującego prawa minister rodziny, pracy i polityki społecznej może kierować sprawy do inspekcji pracy, przekazywać informacje, prosić o interwencje. I tak się dzieje, wszystkie wystąpienia, które są kierowane do ministerstwa, są przekazywane do inspekcji pracy z prośbą o sprawdzenie i podjęcie odpowiednich środków. To tyle.

    W trybie roboczym udało nam się pozyskać krótką informację z Państwowej Inspekcji Pracy dotyczącą kontroli Sejmu. I króciutko państwu jeszcze powiem, jak to wyglądało.

    Inspektorzy pracy w dniach 23 lutego 2016 r. oraz 9, 16, 17, 18 i 21 marca 2016 r. przeprowadzili kontrolę w Kancelarii Sejmu dotyczącą przestrzegania przepisów o czasie pracy oraz wybranych przepisów w zakresie wynagrodzenia za pracę. Skontrolowano także prawidłowość prowadzenia akt osobowych wybranych losowo pracowników. Protokół kontroli został podpisany w dniu 30 marca 2016 r. Kontrola została przeprowadzona w wyniku sygnału o nieprawidłowościach w zakresie niezapewnienia przez pracodawcę pracownikom prawa do odpoczynku dobowego trwającego co najmniej 11 godzin. W toku kontroli analizie poddano dokumentację dotyczącą czasu pracy za okres od dnia 1 lutego 2013 r. (Dzwonek) do dnia 31 stycznia 2016 r....

    Panie marszałku, jeżeli pan pozwoli, to dokończę.

    Wicemarszałek Joachim Brudziński:

    Proszę.

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    ...10 losowo wybranych pracowników Biura Komisji Sejmowych, Sekretariatu Posiedzeń Sejmu oraz Biura Legislacyjnego. Ujawniono m.in. następujące nieprawidłowości: niezapewnienie prawa do odpoczynku dobowego trwającego co najmniej 11 godzin - nieprawidłowości te dotyczyły okresu 2013-2016; w stosunku do trzech skontrolowanych pracowników nie ujawniono nieprawidłowości; nieprawidłowe prowadzenie kart ewidencji czasu pracy, tj. niewykazywanie w kartach ewidencji czasu pracy pracownikom łącznej liczby godzin przepracowanych danego dnia - dotyczy to siedmiu skontrolowanych pracowników; nieudzielenie jednemu pracownikowi urlopu w taki sposób, aby co najmniej jedna część obejmowała 14 kolejnych dni kalendarzowych; dopuszczenie do pracy jednego pracownika bez uprzedniego przeszkolenia w zakresie bhp, tj. instruktażu stanowiskowego. Inspektor pracy skierował do pracodawcy wystąpienie i wniósł o usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Tyle. Bardzo dziękuję.

Przebieg posiedzenia