8. kadencja, 54. posiedzenie, 2. dzień (13-12-2017)

11. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy (druk nr 1611).

Poseł Marek Sowa:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu grupy posłanek i posłów Nowoczesnej i Prawa i Sprawiedliwości - jednego posła Prawa i Sprawiedliwości - chciałbym przedstawić państwu projekt ustawy zmieniającej ustawę Kodeks wyborczy.

    Zanim przejdę do uzasadnienia tego projektu ustawy, muszę powiedzieć kilka słów na temat trybu prac nad tą ustawą. Ta ustawa została złożona w maju br. i została schowana przez pana marszałka. Nie mieliśmy okazji, możliwości pracować nad tym projektem. Tymczasem projekty złożone przez grupę posłów Prawa i Sprawiedliwości czy Kukiz’15 w listopadzie tego roku błyskawicznie trafiły pod obrady Wysokiej Izby, a dzisiaj są procedowane, przynajmniej jeden z nich, w komisji nadzwyczajnej ds. zmian prawa wyborczego.

    Trudno, przystępując do przedstawiania projektu ustawy, nie przeanalizować pierwotnego dokumentu. A więc w pierwszej kolejności poddałem ocenie aktualny Kodeks wyborczy, sprawdzając, czy zapisy tego Kodeksu wyborczego są prawidłowe, czy spełniają i gwarantują przejrzystość całego procesu wyborczego. Myślę, że tak robią wszyscy, ale to jest oczywiście myślenie, które nie zawsze znajduje swoje odzwierciedlenie w praktyce.

    Trudno nie odnieść mi się do dokumentu, który dzisiaj jest procedowany w Sejmie. To jest swego rodzaju przestroga dla nas wszystkich, że tak nie można pracować nad dokumentami, że tak nie można tworzyć prawa. Do projektu ustawy, który jest procedowany w komisji, w trakcie pierwszego czytania wnioskodawcy złożyli sto kilkadziesiąt poprawek, a w drugim czytaniu - 113 poprawek. Finał tej pracy pewnie będzie zmierzał w kierunku utrzymania dotychczasowych rozwiązań, bo Kodeks wyborczy, który dzisiaj obowiązuje, jest ustawą dobrą, która gwarantuje przejrzystość, uczciwość całego procesu wyborczego, ale ma jeden mankament. Wnioskodawcy, przyjmując projekt tej ustawy, nie przewidzieli jednego niezwykle istotnego elementu, z którym trzeba się zmierzyć. Mianowicie zapisali sztywną datę przeprowadzenia wyborów samorządowych: zawsze w niedzielę przed upływem kadencji.

    W tym miejscu muszę powiedzieć, że ta kolizja przytrafiła nam się wyjątkowo szybko, bowiem w przyszłym roku wybory samorządowe wypadają dokładnie 11 listopada, w 100-lecie Święta Niepodległości. Pewnie trudno każdemu z nas wyobrazić sobie sytuację, że w 100. rocznicę odzyskania niepodległości będziemy szli do urn wyborczych, będziemy dokonywali wyborów. Wybory co do zasady polaryzują scenę polityczną - zawsze polaryzują - i w pewnym stopniu dzielą Polaków, bo muszą się oni opowiedzieć po jednej ze stron, muszą się opowiedzieć za reprezentacją, która ich zdaniem najlepiej reprezentuje ich poglądy, a w przypadku wyborów samorządowych są to osoby, które ubiegają się np. o funkcje wójtów, burmistrzów, prezydentów czy też radnych.

    Dlatego też wydaje się, że dzień 100-lecia, Święta Niepodległości nie jest dobrym dniem do tego, aby przeprowadzać wybory. Stąd projekt Nowoczesnej, który ten problem rozwiązuje. Święto narodowe powinno być obchodzone przez wszystkich obywateli wyjątkowo radośnie i spontanicznie. 100. rocznica nie trafia się aż tak często. Powinna jej towarzyszyć budowa...

    (Poseł Jerzy Meysztowicz: Zazwyczaj raz na 100 lat.)

    Setna, tak, raz na 100 lat.

    Powinno się to odbywać w atmosferze budowy wspólnoty, z udziałem przedstawicieli władz samorządowych, władz państwowych. Ale trzeba też bardzo wyraźnie powiedzieć, że sam charakter tego rodzaju wydarzeń, co podkreślała Państwowa Komisja Wyborcza w swoim stanowisku z 11 maja br., może być wykorzystywany również do tzw. podświadomej agitacji politycznej. Dlatego też biorąc pod uwagę tę kolizję, ale również bardzo jednoznaczne stanowisko Państwowej Komisji Wyborczej, przedłożyliśmy projekt ustawy, który ten mankament rozwiązuje, który pozwala przeprowadzić wybory samorządowe tydzień wcześniej, dokładnie 4 listopada, choć zdaję sobie sprawę i deklaruję, że jest możliwość bardziej elastycznego zapisu, który w przyszłości rozwiązywałby takie sytuacje.

    Ktoś powie, że przecież Święto Niepodległości nie musi być przeszkodą, ale ta sama sytuacja może nas spotkać w Boże Narodzenie, ta sama sytuacja może nas spotkać w Wielkanoc, w związku z powyższym musimy mieć prawo, które będzie nas z takich kolizji umiejętnie wyprowadzało.

    Szanowni Państwo! Mam nadzieję, że ten projekt ustawy trafi pod obrady komisji, że będzie swego rodzaju polisą ubezpieczeniową dla dzisiaj procedowanego w Sejmie projektu posłów Prawa i Sprawiedliwości, projektu, który w żadnej mierze nie gwarantuje uczciwości, rzetelności i pewnego procesu przeprowadzenia przyszłorocznych wyborów. Mówi o tym bardzo jednoznacznie w swoim stanowisku Państwowa Komisja Wyborcza. Myślę, że doświadczenie tych ostatnich 4 tygodni prac nad tą ustawą bardzo wyraźnie pokazuje, że za przygotowanie tego projektu wzięły się osoby, które tak naprawdę nie mają doświadczenia i nie potrafiły przewidzieć wszystkich negatywnych skutków, które ta zmiana wywołuje.

    Mam nadzieję, że projekt Nowoczesnej będzie takim rozwiązaniem, które pozwoli przyszłoroczne wybory przeprowadzić w terminie niekolidującym z wielkim świętem, które nas wszystkich czeka, świętem, które nas wszystkich powinno łączyć, a nie dzielić. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia