8. kadencja, 56. posiedzenie, 1. dzień (11-01-2018)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie poselskie w 100. rocznicę wygłoszenia orędzia przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Thomasa Woodrowa Wilsona o programie pokojowym dla świata

    Wysoka Izbo! Szanowny Panie Marszałku! 8 stycznia 2018 r. minęło 100 lat od wygłoszenia tzw. 14 punktów Wilsona, jednego z najważniejszych przemówień dotyczących przyszłości świata po zakończeniu I wojny światowej. W dniu 8 stycznia 1918 r. prezydent Stanów Zjednoczonych Thomas Woodrow Wilson wygłosił orędzie do Kongresu, w którym przedstawił składający się z 14 punktów ˝program, który miał zapewnić światu pokój˝.

    Jest to wydarzenie szczególne ważne dla narodu polskiego. Zgodnie z punktem 13 programu miało zostać utworzone niepodległe państwo polskie. Swoim terytorium miało obejmować ziemie zamieszkane przez ludność polską i mieć ˝wolny i bezpieczny˝ dostęp do morza oraz niezależność gospodarczą i polityczną, a także nienaruszalność terytorium, zagwarantowane umową międzynarodową.

    W wyniku zaborów Polska zniknęła z mapy Europy na 123 lata. Przez ten czas zaborcy usiłowali usunąć ją także z umysłów Polaków. Przemówienie Wilsona ma olbrzymie znaczenie. Teraz oto sam prezydent Stanów Zjednoczonych mówi nie tylko o polskim narodzie, ale i o jego prawie do samostanowienia, do własnego, suwerennego państwa, w dodatku jako o jednym z warunków zapewnienia pokoju na świecie.

    Były to bardzo ważne dla Polaków słowa. Choć wówczas jeszcze faktycznie Polska nie odzyskała niepodległości, świat usłyszał, że jako naród mamy do tego nienaruszalne prawo. Symbolicznie już wówczas Polska odzyskała niepodległość.

    Program Wilsona poza tym niezwykle ważnym dla nas założeniem przewidywał utworzenie organizacji międzynarodowej zapewniającej pokój na świecie, jak również jawność dyplomacji i zawieranych porozumień, zniesienie barier gospodarczych, a także warunki handlu równe dla wszystkich narodów gotowych zachować pokój. Postulaty programu stały się podstawą traktatu wersalskiego z 1919 r., który określił porządek na świecie po I wojnie światowej.

    W swoim orędziu prezydent Stanów Zjednoczonych wielkie znaczenie przypisywał zasadzie słuszności wobec wszystkich narodów i równego prawa do wolności i bezpieczeństwa niezależnie od tego, czy naród jest silny czy słaby, bez hegemonii jednego państwa. Także dzisiaj ważne jest, aby relacje między narodami były budowane na zasadzie partnerstwa, nie dominacji jednego państwa nad innymi. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia