8. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (27-02-2018)
9. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo łowieckie oraz zmieniającej ustawę o zmianie ustawy Prawo łowieckie (druki nr 1042 i 2234).
Poseł Sprawozdawca Anna Paluch:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu połączonych Komisji: Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiam sprawozdanie o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo łowieckie oraz zmieniającej ustawy o zmianie ustawy Prawo łowieckie, druk nr 1042. Sprawozdanie połączonych komisji jest zawarte w druku nr 2234.
Pierwsze czytanie projektu zawartego w druku nr 1042 odbyło się na 31. posiedzeniu w dniu 2 grudnia 2016 r, kiedy to klub Platformy Obywatelskiej złożył wniosek o jego odrzucenie w pierwszym czytaniu. Ten wniosek nie znalazł jednak uznania Wysokiej Izby, która zdecydowała o przekazaniu go do komisji ochrony środowiska oraz komisji rolnictwa. Została powołana podkomisja celem przeprowadzenie szczegółowych prac nad projektem.
Wysoka Izbo! Zarówno gospodarka łowiecka, jak i szacowanie oraz wypłata odszkodowań łowieckich budzą od lat wiele kontrowersji. Dotychczasowy sposób realizacji tych zadań rodził słuszne niezadowolenie rolników. Ustalanie wysokości odszkodowań przez myśliwych, problemy z wypłatą należnych sum rolnikom, brak możliwości odwoławczych to uzasadnione powody do niezadowolenia. Z drugiej strony nie żyjemy dzisiaj, w XXI w., w rajskim ogrodzie. Człowiek tak mocno zaingerował w przyrodę, że ona sama nie jest w stanie utrzymać równowagi pomiędzy gatunkami. Człowiek musi pełnić funkcję regulacyjną i tę funkcję pełnią właśnie myśliwi, zwłaszcza przez ostatnie miesiące, kiedy Polska zmagała się z afrykańskim pomorem świń - nadal się z nim zmaga - co wymaga radykalnego zmniejszenia liczby dzików żyjących w naszym kraju przez ich odstrzał. Właśnie te miesiące pokazują, jak bardzo są potrzebni ludzie mogący wykonać to zadanie.
Wysoka Izbo! W toku prac podkomisji z projektu zostało usuniętych 35 zmian, art. 1, odnoszących się do ustawy Prawo łowieckie. Chodzi o zmiany 1.-4., 8.-11., 15.-33., 36.-41. i 43.-45. W projekcie pozostały tylko zmiany regulujące kwestię ustalania granic obwodów łowieckich przez sejmik województwa, art. 27 Prawa łowieckiego, kwestię praw właściciela działki do odmowy ustanowienia obwodu łowieckiego na swojej własności, co pozostaje w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2014 r., oraz kwestię zasad szacowania i wypłaty szkód łowieckich.
Zmienione zasady stanowią, że szacowania będzie dokonywał zespół składający się z przedstawiciela organu gminy, czyli sołtysa lub urzędnika, przedstawiciela dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego oraz poszkodowanego rolnika. Jeżeli na tym etapie strony dojdą do porozumienia, następuje wypłata odszkodowania. Jeżeli nie, to ponownego szacowania będzie dokonywał właściwy miejscowo nadleśniczy.
Od wydanej przez nadleśniczego decyzji odszkodowawczej będzie możliwość odwołania się do sądu powszechnego. Odszkodowania zaś będą wypłacane ze środków dzierżawców lub zarządców obwodów łowieckich. Następuje likwidacja Funduszu Odszkodowawczego, a szkody będą zgłaszane u wójta, a nie u wojewody.
Ponadto w toku prac podkomisji za radą Biura Legislacyjnego Sejmu zmiany zawarte w art. 2 projektu, które się odnosiły do ustawy z 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy Prawo łowieckie, zostały włączone do art. 1 i odniesione bezpośrednio do ustawy Prawo łowieckie, a ustawa z 22 czerwca 2016 r. utraci moc. Ten zabieg legislacyjny z pewnością ułatwi orientację w zmienianych przepisach.
Wysoka Izbo! Na etapie prac w połączonych komisjach wprowadzono pakiet poprawek będących wynikiem rozmów i uzgodnień ze stroną społeczną przeprowadzonych przez pana ministra Kowalczyka. Poprawki te przewidują przede wszystkim realny nadzór ministra środowiska nad Polskim Związkiem Łowieckim.
W szczególności są to takie oto zmiany. Po pierwsze, corocznie zarząd główny składa ministrowi sprawozdania za rok ubiegły do dnia 31 lipca. Minister może żądać dodatkowych wyjaśnień i uzupełnień, może zlecić kontrolę Polskiego Związku Łowieckiego w oparciu o kryterium legalności, może wydać zalecenia pokontrolne. Na Polski Związek Łowiecki nałożony jest obowiązek przesyłania uchwał Krajowego Zjazdu Delegatów i Naczelnej Rady Łowieckiej, które minister może uchylić lub których może stwierdzić nieważność w całości lub w części. Organy Polskiego Związku Łowieckiego mają 5-letnią kadencję, a funkcję w organach Polskiego Związku Łowieckiego można będzie pełnić dwie kadencje. Minister powołuje łowczego krajowego spośród trzech kandydatur przedstawionych przez Naczelną Radę Łowiecką, może go też odwołać. Na wniosek łowczego krajowego minister z kolei powołuje od dwóch do czterech członków zarządu głównego. Dodawany artykuł zawiera przepisy przejściowe regulujące zasady i terminy powoływania i wyboru nowych organów Polskiego Związku Łowieckiego. Zmiany są głębokie. Należy jednak zważyć, że Polski Związek Łowiecki ma cechy organizacji przymusowej, zbliżonej do samorządu, o którym mowa w art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jak stwierdził to w wyroku K 21/11 Trybunał Konstytucyjny. Polski Związek Łowiecki prowadzi gospodarkę łowiecką, zwierzyna zaś w stanie dzikim należy do Skarbu Państwa. Polski Związek Łowiecki zarządza więc zasobami, które są naszym wspólnym dobrem i dlatego powinien podlegać kontroli.
Opisane powyżej nowe instrumenty kontroli i nadzoru wzmocnią zmianę pokoleniową, która od kilku lat dokonuje się w Polskim Związku Łowieckim.
Kwestia druga, czyli kolejna kwestia regulowana w tych nowo wprowadzonych poprawkach, to jest dezubekizacja. W skład organów Polskiego Związku Łowieckiego zgodnie z przepisami, które mamy w projekcie, oraz w skład zarządu koła łowieckiego nie będzie mogła wchodzić osoba, która była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa. Osoby urodzone przed 1 sierpnia 1972 r. będą obowiązane do złożenia oświadczenia lustracyjnego w trybie ustawy lustracyjnej, a poprawka zmienia art. 4 i 8 ustawy lustracyjnej dotyczące sprawdzania prawdziwości oświadczenia lustracyjnego i konsekwencji podania w nim nieprawdy.
Wysoka Izbo! Istotną rolę w funkcjonowaniu Polskiego Związku Łowieckiego i prowadzeniu prawidłowej gospodarki łowieckiej, w przygotowaniu młodych myśliwych do przestrzegania zasad etyki, obyczajów i tradycji łowieckich odgrywa to, kto i na jakich zasadach wyznacza cele i kierunki działania Polskiego Związku Łowieckiego. Ta zmiana przepisów pozwoli na to, żeby pracą Polskiego Związku Łowieckiego kierowały osoby, które swoim dotychczasowym postępowaniem dawały gwarancję uczciwości i przyzwoitości.
Wysoka Izbo! Kolejna zmiana to jest możliwość przewidziana dla właściciela - ona się wiąże z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2014 r., i mówię o stanie, jaki jest w sprawozdaniu połączonych komisji - złożenia oświadczenia w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym o zakazie wykonywania polowania na jego nieruchomości. Jest ono skuteczne od dnia następującego po dniu jego doręczenia wydzierżawiającemu obwód łowiecki - jest nim zgodnie z przepisami ustawy starosta - lub ministrowi dla obwodu wyłączonego z wydzierżawiania. Przypominam, że OHZ mają nieco inne przepisy. A zatem za szkody powstałe na nieruchomości objętej zakazem polowania nie będzie przysługiwać odszkodowanie. Ustanowienie zakazu ogranicza bowiem w istotny sposób zakres prowadzonej gospodarki łowieckiej, utrudnia ograniczenie liczebności populacji zwierzyny, która wyrządza szkody łowieckie, więc w oczywisty sposób wiąże się z intensywnością wypłat, ze skalą szkód łowieckich i wypłaty odszkodowań z nimi związanych. Cofnięcie oświadczenia o zakazie polowania na nieruchomości może nastąpić po zakończeniu łowieckiego roku gospodarczego. Powtarzam: taki jest stan zapisany w sprawozdaniu połączonych komisji, co nie wyklucza jeszcze możliwości jego modyfikacji.
Kwestia czwarta, ujęta w tych nowo przeprocedowanych poprawkach, to jest doprecyzowanie zasad odstrzałów redukcyjnych w parkach narodowych i rezerwatach przyrody. Przypominam, że przepisy o odstrzale redukcyjnym w parkach narodowych i rezerwatach są w Prawie łowieckim od 22 lat. Zazwyczaj przeprowadzano to w ten sposób, że odstrzały były corocznie ujmowane w zadaniach ochronnych parku i że najczęściej wykonywał je pracownik parku. Po uwzględnieniu jednak oczekiwań strony społecznej zostały wprowadzone w ust. 4, 5 i 6 w art. 8 Prawa łowieckiego uzupełnienia, które przewidują indywidualne upoważnienia wystawiane przez dyrektora parku lub regionalnego dyrektora ochrony środowiska, nadzór pracownika parku lub RDOŚ przy wykonywaniu odstrzału redukcyjnego i wykonywanie takiego odstrzału w pierwszej kolejności przez pracowników parków narodowych. Takie zapisy są w sprawozdaniu połączonych komisji.
Kwestia piąta ujęta w tych poprawkach to jest wprowadzenie przepisów, które umożliwiają przejęcie przez Polski Związek Łowiecki zobowiązań koła łowieckiego. W razie rozwiązania koła Polskiemu Związkowi Łowieckiemu przysługuje roszczenie zwrotne dotyczace członków zarządu koła, natomiast w razie niewypłacania w terminie odszkodowań PZŁ przysługuje roszczenie zwrotne dotyczące całego koła. Dalsze uregulowania chroniące przed ewentualną niewypłacalnością, np. fundusz odszkodowawczy, mogą zostać ustanowione na gruncie statutu Polskiego Związku Łowieckiego.
Kwestia kolejna. Dotychczasowy zapis o utrudnianiu polowania, zawarty w sprawozdaniu podkomisji w art. 42aa pkt 13, dotyczący umyślnego utrudniania polowania został jeszcze złagodzony. W sprawozdaniu połączonych komisji zapis dotyczy, cytuję: umyślnego utrudniania polowania zbiorowego, czyli jest ograniczony wyłącznie do polowań zbiorowych, z wyłączeniem działań związanych z prowadzeniem gospodarki leśnej, rolnej lub rybackiej, koniec cytatu. Taki dokładnie zapis jest w tej chwili w sprawozdaniu połączonych komisji.
W sprawozdaniu połączonych komisji jest określona minimalna odległość pozwalająca na oddanie strzału do zwierzyny. Ona i tak już została ze 100 m zwiększona do 150 m, ale to nie wyklucza procedowania nad kwestią, która budzi wielkie społeczne emocje. Racją dla przyjęcia tego kompromisowego rozstrzygnięcia jest możliwość zapewnienia prawidłowej gospodarki łowieckiej i reagowania na postępującą synantropizację zwierzyny, czyli penetrowanie terenów osiedleńczych w poszukiwaniu pożywienia. Ten zapis jest też, że tak powiem, przedmiotem dalszych dyskusji.
Kolejna zmiana nakłada na Lasy Państwowe obowiązek organizacji szkoleń w zakresie szacowania szkód łowieckich, co było w poprzednich zapisach obowiązkiem ośrodków doskonalenia rolniczego.
Wysoka Izbo! W toku prac połączonych komisji wprowadzono również poprawki poselskie. Zmiana 8. w art. 33a ust. 1b: co najmniej 50% miejscowych myśliwych w kole łowieckim. Przypominam, że to budziło duży społeczny rezonans. Rolnicy domagali się, twierdzili, że jeżeli jest problem, zwierzyna czyni nadmierne szkody i trzeba zredukować populację, najskuteczniejsze jest działanie miejscowych myśliwych i stąd ta poprawka, która wychodzi naprzeciw oczekiwaniom rolników. Z kolei w zmianie 14. w art. 46e w ust. 4 został zwiększony z 1 miesiąca do 3 miesięcy termin wniesienia skargi do sądu powszechnego na decyzję odszkodowawczą. Kolejna poprawka poselska - w zmianie 14. w art. 46 ust. 3 - dotyczy terminu szacowania ostatecznego.
Wysoka Izbo! Prace nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy Prawo łowieckie trwały ponad rok. Posiedzeń podkomisji było osiem, posiedzeń połączonych komisji - trzy, konsultacji i spotkań ze stroną społeczną nie sposób zliczyć. Sądzę, że trud włożony w przygotowanie zmiany Prawa łowieckiego przyniósł jednak dobre rezultaty. Chodzi o to, żeby wyważyć stanowiska stron i żeby uchwalone zmiany pozwoliły każdemu zabiegać o respektowanie jego interesów.
Wysoka Izbo! W imieniu połączonych Komisji: Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Rolnictwa i Rozwoju Wsi proszę o uchwalenie projektu zmiany ustawy Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw zawartego w sprawozdaniu połączonych komisji w druku nr 2234. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia