8. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (27-02-2018)

1. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o komornikach sądowych (druki nr 1582 i 2032).

Poseł Andrzej Matusiewicz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Prawa i Sprawiedliwości przedstawiam stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o komornikach sądowych, druki nr 1582 i 2032.

    Jest to nowa ustawa ustrojowa dotycząca zawodu komornika, uchylająca poprzednią, z roku 1997, o komornikach sądowych i egzekucji. Ustawa ta określa zasady pełnienia służby oraz prawa i obowiązki komorników, zasady naboru do zawodu i przygotowania do jego wykonywania, zasady funkcjonowania samorządu komorniczego i sprawy odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz zasady sprawowania nadzoru nad komornikami i samorządem komorniczym.

    W zakresie nadzoru administracyjnego pozostawiono zasadę, że komornik nadal pozostaje funkcjonariuszem publicznym działającym przy określonym sądzie rejonowym. Prezes sądu rejonowego został wyposażony w dodatkowe kompetencje nadzorcze, a nadzór judykacyjny sprawuje sąd.

    W zakresie wykonywania czynności w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym komornicy wykonują władzę publiczną i są jej organem. Komornik prowadzi swoją działalność jako zawód zaufania publicznego i wykonuje swoje czynności osobiście, co jest zasadą, a szczegółowe odstępstwa mogą dotyczyć asesorów komorniczych.

    Wprowadzono ustawową definicję kancelarii komorniczej.

    Jeśli chodzi o właściwość miejscową komorników, to komornik ma przyjmować sprawy jedynie z obszaru apelacji - to jest jedno lub dwa województwa - ograniczono też przyjmowanie spraw z wyboru wierzyciela do 5 tys. rocznie, co ma ograniczyć zjawisko tzw. hurtowni komorniczych.

    Określono szczególne wymogi dla stanowiska komornika. Przede wszystkim to obywatelstwo polskie, pełna zdolność do czynności prawnych, nieskazitelny charakter, niekaralność, ukończone wyższe studia prawnicze, odbyta aplikacja komornicza i zdany egzamin komorniczy, co najmniej 2 lata pracy jako asesor komorniczy oraz ukończenie 28 lat w chwili powołania - przypomnę, że wcześniej był wymóg 26 lat.

    Komornika powołuje minister sprawiedliwości. Minister sprawiedliwości może odmówić powołania komornika, gdy średnia spraw w danym rewirze byłaby niższa niż 1 tys. spraw na jednego komornika w danym roku kalendarzowym, z wyłączeniem spraw z wyboru wierzyciela.

    Komornik jest związany orzeczeniami sądu, który może bezpośrednio ingerować w działalność egzekucyjną. Minister sprawiedliwości może zawiesić komornika w czynnościach. Na postanowienie ministra służy odwołanie.

    Minister może odwołać komornika z urzędu w ściśle określonych przypadkach: jeżeli uzna go za całkowicie niezdolnego do pełnienia obowiązków komornika, w przypadku spowodowania przez komornika niedoboru przekraczającego 15 tys. zł, w przypadku braku zawarcia umowy o odpowiedzialności cywilnej, w przypadku ukończenia 65. roku życia, z tym że są tu przepisy przejściowe, stanowiące, że jeżeli komornik ukończył 65 lat przed wejściem w życie procedowanej ustawy, może pracować do czasu jej wejścia w życie.

    Powołanie na stanowisko komornika wygasa z mocy prawa, jeżeli komornik zmarł, zrezygnował z pełnienia obowiązków komornika, został prawomocnie ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby komorniczej, został prawomocnie skazany za przestępstwo umyślne lub umyślne przestępstwo skarbowe, utracił obywatelstwo polskie, został prawomocnie ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo.

    W sposób precyzyjny w osobnym rozdziale określono prawa i obowiązki komornika. Komornik m.in. nie jest przedsiębiorcą, nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia, z wyjątkiem zatrudnienia na stanowisku naukowym, dydaktyczno-naukowym lub dydaktycznym szkoły wyższej, o ile wykonywanie tego zatrudnienia nie przeszkadza w pełnieniu obowiązków komornika.

    Jeśli chodzi o odpowiedzialność komornika, jest on obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Skarb Państwa jest odpowiedzialny za szkodę solidarnie z komornikiem. Stanowi o tym art. 36 procedowanej ustawy. Skarb Państwa w przypadku naprawienia szkody ma zwrotne roszczenie do komornika, chyba że szkoda powstała wyłącznie na skutek stosowania się przez komornika do zarządzeń sądu lub organów nadzoru administracyjnego.

    Określono też przypadki wyznaczania zastępcy komornika, gdy nie może on wykonywać obowiązków z powodu przeszkód prawnych lub faktycznych. Wówczas prezes właściwego sądu rejonowego wyznacza w drodze zarządzenia zastępcę komornika, którym może być inny komornik albo asesor zatrudniony w kancelarii nieobecnego komornika, ale ten asesor musi spełniać wymóg co najmniej 2 lat pracy.

    Szczegółowo uregulowano w osobnym rozdziale również kwestię likwidacji kancelarii komorniczej, podobnie kwestię aplikacji komorniczej, zasady egzaminu wstępnego na tę aplikację, kwestie powołania komisji kwalifikacyjnej i jej składu, warunki zgłoszenia na aplikację oraz kwestię przygotowania pytań przez zespół powołany przy ministrze sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Komorniczej w drodze rozporządzenia ministra. W skład tego zespołu wchodzą czterej przedstawiciele ministra sprawiedliwości, dwóch przedstawicieli Krajowej Rady Komorniczej i jeden pracownik naukowy, naukowo-dydaktyczny lub dydaktyczny.

    Szczegółowo uregulowano również zasady w zakresie aplikacji komorniczej, egzaminu komorniczego oraz praw i obowiązków asesorów. Prezesi właściwych sądów apelacyjnych powołują asesorów komorniczych. Komornik ma obowiązek zatrudnienia w okresie 3 lat co najmniej jednego asesora. Normy ustawowe regulują również kwestię kosztów działalności egzekucyjnej komornika i zasady prowadzenia kancelarii komorniczej.

    Nadzór nad komornikami sprawuje minister sprawiedliwości, prezesi sądów apelacyjnych i prezesi sądów rejonowych, zaś nadzór wewnętrzny - samorząd komorniczy. Przewidziane są kontrole i wizytacje kancelarii komorniczych. Komornicy są zobowiązani do przedłożenia rocznych sprawozdań ze swojej działalności organom nadzoru administracyjnego i samorządowego. Organami samorządu komorniczego są Krajowa Rada Komornicza, Krajowa Komisja Rewizyjna i izby komornicze.

    W rozdziale 11 są zapisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej. Kary dyscyplinarne są takie same jak w przypadku innych samorządów prawniczych, tj. upomnienie, nagana, kary pieniężne, zawieszenie wykonywania działalności, wydalenie ze służby bądź pozbawienie prawa wykonywania zawodu, ale w ustawie o komornikach jest nowy rodzaj kary dyscyplinarnej, tj. kara zakazu przyjmowania spraw z wyboru wierzyciela na okres od roku do 3 lat.

    Projekt ustawy dokonuje szeregu zmian w ustawach związkowych, w największym stopniu w przepisach egzekucyjnych w Kodeksie postępowania cywilnego. Tych zmian w tych przepisach jest 38. Mają one na celu uproszczenie tych postępowań. Zmiany rozszerzają też kompetencje organów egzekucyjnych w zakresie żądania złożenia wyjaśnień od organów publicznych. Skarga na czynności komornika i wniosek egzekucyjny mogą być złożone na urzędowym formularzu.

    Jest też zapis dotyczący utrwalania za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk w zakresie przebiegu czynności egzekucyjnych dokonywanych przez komornika poza kancelarią komorniczą. Tych czynności jest 12. Są one wymienione w art. 809¹ k.p.c.

    Rozszerzono także ograniczenia egzekucji w art. 829 k.p.c. do takich przedmiotów urządzenia domowego, czego do tej pory nie było, jak lodówka, pralka, piekarnik, kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej.

    W przepisach międzyczasowych przyjmuje się zasadę, że do spraw wszczętych i niezakończonych w dniu wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

    W imieniu klubu wnoszę jeszcze trzy poprawki. Te poprawki dotyczą doprecyzowania zmian w art. 801 k.p.c., art. 801² Kodeksu postępowania cywilnego.

    (Poseł Krystyna Skowrońska: A koszty?)

    Dotyczą one również spraw związanych z odpowiedzialnością dyscyplinarną, jeśli chodzi o aplikantów i asesorów komorniczych. Poza tym termin wejścia w życie tej ustawy jest przesunięty na dzień 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem art. 12 ust. 1 i art. 288. Te artykuły dotyczą postępowania administracyjnego przed ministrem sprawiedliwości w sprawie powołania na stanowisko komornika.

    Przesunięcie terminu wejścia w życie tej ustawy jest spowodowane rejestracją tych czynności komornika poza kancelarią.

    W imieniu klubu wnoszę o poparcie tej ustawy. Składam na ręce pana marszałka trzy poprawki. (Dzwonek) Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia