8. kadencja, 59. posiedzenie, 4. dzień (06-03-2018)
36. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o przedstawionym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekcie ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów podczas II wojny światowej (druki nr 1947 i 2020).
Poseł Dariusz Piontkowski:
Pani Marszałek! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Ten projekt ustawy odnosi się do historii, historii wspólnej Polaków, Żydów, Niemców i wielu innych narodów europejskich. Dotyczy on historii II wojny światowej. Jeszcze niedawno wydawałoby się, że ta historia nie odgrywa większej roli w bieżącym życiu publicznym, w bieżącej polityce, ale dziś okazuje się, że wcale tak nie jest, stąd warto o tej historii pamiętać.
Mamy wrażenie, że fragmenty tej historii są nie do końca zbadane i nie do końca znane wszystkim Polakom i ta ustawa zaproponowana przez pana prezydenta właśnie tej kwestii dotyczy. Bo jeżeli o Holocauście, o ludobójstwie dokonanym przez Niemców na Żydach w okresie II wojny światowej mówi cały świat, w wielu częściach świata wprowadzono wręcz, zgodnie z tzw. kłamstwem oświęcimskim, kary za fałszowanie historii i ukrywanie prawdziwych sprawców, to o historii tych, którzy pod niemiecką okupacją ratowali osoby pochodzenia żydowskiego, wiemy już tak naprawdę niewiele.
Pojawiają się w przestrzeni publicznej pojedyncze nazwiska, padło tu już nazwisko Ulmów, dotyczy to także Kowalskich, oczywiście Ireny Sendlerowej, Zofii Kossak-Szczuckiej, Witolda Pileckiego, Jana Karskiego, polskiego ambasadora Konstantego Rokickiego czy Henryka Sławika, ale tych nazwisk znanych Polakom i społeczności międzynarodowej powinno być dużo, dużo więcej, po to by mógł być znany prawdziwy kontekst tego, co działo się wówczas w Europie.
Trzeba przypomnieć, że to Niemcy zaplanowali, zorganizowali i przeprowadzili ludobójstwo na Żydach europejskich, to oni stworzyli machinę śmierci, która doprowadziła do zamordowania ok. 6 mln Żydów. Na szczęście nie udało się Niemcom i ich sojusznikom wymordować wszystkich Żydów w Europie. To dzięki postawom takich osób jak te, o których mówimy przy okazji tej ustawy, udało się tych ludzi uratować. To oni potem mogli częściowo przynajmniej zaświadczyć o tym, co się działo w Europie. My dziś winni jesteśmy pamięć tym bohaterom, bo trudno ich inaczej nazwać. Mój poprzednik mówił o tym, że nie było to łatwe. Trzeba przypomnieć, w jakich okolicznościach ratowanie Żydów na ziemiach polskich wtedy się dokonywało. Niemcy w całej Europie oczywiście próbowali doprowadzić do skutecznego przeprowadzenia planu ludobójstwa, ale tylko na okupowanych ziemiach polskich i ukraińskich wprowadzili zapis, który mówił o tym, że każdy, kto pomaga osobom pochodzenia żydowskiego w jakikolwiek sposób, nawet poprzez podanie kromki chleba, podanie wody, ukrywanie czy inne działania na rzecz ich ratowania, podlega karze śmierci. Dotyczyło to nie tylko jego osobiście takiego człowieka, ale także jego rodziny, a często także sąsiadów, którzy wspólnie z nim zamieszkiwali np. w kamienicy. Rodzina Ulmów, o której wspomniałem i która najczęściej dzisiaj się kojarzy z taką postawą bohaterską, sama na sobie tego doświadczyła. Ulmowie wraz z małoletnimi dziećmi zostali wraz z Żydami, których ukrywali, zamordowani przez Niemców. Ten dramat pokazuje, jak wspólnie splotły się losy Polaków i Żydów. Co prawda, Polacy nie mieli być od razu wytępieni, tak jak działo się to z Żydami, Romami, ale mieli być sprowadzeni do roli podludzi i traktowani w szczególnie brutalny sposób.
Ta ustawa teraz jest szczególnie potrzebna. Wbrew temu, co mówił mój poprzednik, dziś wydaje się, że warto, abyśmy mówili otwarcie o tym, jak było, o tym, jak wielu Polaków zaangażowało się w ratowanie Żydów mimo tej strasznej sytuacji, mimo opresji ze strony okupanta niemieckiego. To działo się częściowo w ramach Polskiego Państwa Podziemnego, bo temu służyła przecież Rada Pomocy Żydom ˝Żegota˝, ale także wielu Polaków nieinstytucjonalnie zaangażowanych w działalność Polski podziemnej z narażeniem życia własnego, własnej rodziny udzielała tej pomocy. Dziś historycy szacują, że takich bohaterów były setki tysięcy, bo po to, aby uratować przynajmniej kilkadziesiąt tysięcy Żydów na ziemiach polskich okupowanych przez Niemców, ta sieć pomocy musiała obejmować w każdym poszczególnym przypadku przynajmniej kilka osób, bo przecież przetrzymywanie Żydów nie trwało jeden dzień czy jeden tydzień, to były wręcz całe lata, kiedy trzeba było im udzielać pomocy. Pojedynczo żadna osoba nie były w stanie wykonać takiego zadania. Dziś więc, spłacając w końcu dług tym polskim bohaterom, którzy ratowali swoich współbraci Żydów, uznajemy, że należy się im (Dzwonek) cześć ze strony polskiego państwa.
Klub Prawo i Sprawiedliwość będzie więc popierał uchwalenie tej ustawy. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia