8. kadencja, 59. posiedzenie, 4. dzień (06-03-2018)

27. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m (druk nr 2261).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Jerzy Materna:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić rządowy projekt ustawy o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m, druk nr 2261.

    Projekt ten powstał w odpowiedzi na szereg problemów, które zostały zidentyfikowane przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w obszarze rejestracji i informacji o małych jednostkach pływających. Najistotniejszą przesłanką, którą należy mieć na uwadze, oceniając zasadność proponowanych zmian, są kwestie ochrony życia i zdrowia ludzkiego. W chwili obecnej w Polsce nie ma elektronicznego rejestru, w którym służby ratownicze mogłyby potwierdzić dane jachtu po otrzymaniu wezwania do udzielenia pomocy, co niejednokrotnie wydłuża czas dotarcia do poszkodowanych. Do kompletnych danych o jednostkach pływających nie mają również dostępu organy ścigania czy administracja państwowa.

    Kolejnym problemem jest fakt, że istniejące przepisy w zakresie rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m są skomplikowane i nieprzejrzyste. Obecnie istnieje sześć różnych rejestrów, w których mogą być rejestrowane jachty śródlądowe i morskie. Rejestry te prowadzone są przez Polski Związek Żeglarski, Polski Związek Motorowodny i Narciarstwa Wodnego, starostów, izby morskie i urzędy morskie. Szczegółowe regulacje dotyczące obowiązku rejestracji, a także parametry jednostek podlegających obowiązkowej rejestracji oraz procedury rejestracji, wymagane dokumenty i opłaty są w każdym przypadku różne. Stan ten nie ma uzasadnienia merytorycznego i jest niekorzystny zarówno dla właścicieli i armatorów jachtów, jak i dla administracji.

    Największa liczba jednostek pływających jest zarejestrowana w 380 polskich starostwach jako statki używane do amatorskiego połowu ryb. Możliwość rejestracji w starostwach mają armatorzy jednostek śródlądowych bez napędu mechanicznego o iloczynie długości i szerokości przekraczających 20 m² lub z napędem mechanicznym o mocy nieprzekraczającej 20 kW. Właściciele jachtów i łodzi wybierają rejestrację w starostwach ze względu na prostą i szybką procedurę, niskie koszty oraz łatwy dostęp do punktu rejestracji. Z danych zebranych przez ministerstwo w grudniu 2016 r. i styczniu 2017 r. wynika, że w rejestrach prowadzonych przez starostów wpisanych jest ponad 300 tys. jednostek. Należy przypuszczać, że pewna część spośród tych jednostek już nie istnieje, ale nie została wyrejestrowana przez właścicieli.

    Opracowując koncepcję reformy rejestracji, starano się uwzględnić zalety istniejących rozwiązań, wprowadzając zmiany tam, gdzie funkcjonujące obecnie rozwiązania nie sprawdzają się. Obecnie wnioski o rejestrację nie są ujednolicone pomiędzy starostwami i zawierają bardzo ograniczone informacje niewystarczające do pełnej identyfikacji jednostki pływającej i właściciela. Nie istnieje centralna baza informacji o rejestrowanych jednostkach pływających. W praktyce nie istnieją mechanizmy, które pozwoliłyby skutecznie zweryfikować dane zawarte we wniosku o rejestrację i prawa danej osoby do zarejestrowania danego sprzętu pływającego. Oznacza to również, że niemożliwe jest praktyczne wykorzystanie danych zbieranych podczas rejestrowania jednostki przez służby prowadzące akcje ratunkowe oraz organy ścigania, np. w przypadku kradzieży. Starostwa nie wydają dokumentu rejestracyjnego, a jedynie zaświadczenie o rejestracji, które nie jest potwierdzeniem własności.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mając na względzie wspomniane niedogodności, niespójności w istniejących rozwiązaniach, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej zaproponowało szereg nowych rozwiązań. Przede wszystkim utworzony zostanie jeden rejestr dla wszystkich jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m - obejmujący jednostki śródlądowe i morskie, żaglowe i motorowe, w tym przeznaczone do połowu ryb - z pozostawieniem możliwości rejestracji w polskim rejestrze okrętowym prowadzonym przez izby morskie, co umożliwi ustanowienie hipoteki morskiej. Obowiązek rejestracji będzie dotyczył wszystkich jachtów i innych jednostek pływających o długości co najmniej 7,5 m lub o mocy silnika co najmniej 15 kW. Mniejsze jednostki można będzie rejestrować na wniosek właściciela.

    System rejestracji będzie możliwie najprostszy i przyjazny dla odbiorcy. Rejestracja odbywać się będzie w starostwach oraz polskich związkach sportowych: Polskim Związku Żeglarskim oraz Polskim Związku Motorowodnym i Narciarstwa Wodnego, aby zapewnić obywatelom łatwy dostęp do punktów rejestracji i równoległą możliwość składania wniosków drogą elektroniczną. Rejestr będzie prowadzony w postaci systemu teleinformatycznego w celu umożliwienia stałego dostępu do danych, w szczególności służbom ratowniczym i administracji państwowej. Administratorem rejestru będzie dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie.

    Zostanie wprowadzony jeden wzór dokumentu rejestracyjnego oraz jeden wzór wniosku o rejestrację. Dokument rejestracyjny będzie miał prostą i wygodną formę plastikowej karty. Będzie zawierał dane o podstawowych parametrach jednostki pływającej oraz informacje niezbędne do uprawiania bezpiecznej żeglugi na danej jednostce pływającej. Pozostałe dane, w tym podawane dobrowolnie dla wygody odbiorców - jak np. numer telefonu w sytuacjach alarmowych czy numer silnika zaburtowego z tabliczki znamionowej - będą dostępne w elektronicznej bazie danych i można je będzie aktualizować na wniosek właściciela za pośrednictwem ePUAP.

    Wprowadzone zostaną mechanizmy utrudniające powtórną legalizację skradzionego sprzętu poprzez obowiązek posiadania oznakowania na kadłubie, zbierania danych o numerze identyfikacyjnym, przedstawiania dokumentu potwierdzającego własność podczas rejestracji czy informowania o zbyciu.

    Wszystkie dotychczasowe dokumenty rejestracyjne zostaną etapami wymienione na nowe. Dotychczasowa dokumentacja papierowa pozostanie u podmiotów ją prowadzących, które zostaną obowiązane do utrzymywania dokumentacji archiwalnej przez 5 lat po planowanym zakończeniu wymiany dokumentów, co pozwoli uniknąć kosztów związanych z przejęciem rejestrów.

    Wpisy do rejestrów oraz dokumenty rejestracyjne wydawane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują ważność. I tak: przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - w przypadku wpisów do rejestrów dokonanych oraz dokumentów wydanych do dnia 1 stycznia 2000 r., przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - w przypadku wpisów do rejestrów dokonanych oraz dokumentów wydanych do dnia 1 stycznia 2006 r., przez okres 30 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - w przypadku wpisów do rejestrów dokonanych oraz dokumentów wydanych po dniu 1 stycznia 2006 r.

    Jeśli chodzi o opłaty za rejestrację i ich wysokości, będzie to określać rozporządzenie ministra gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej. Przewiduje się, że opłata za wydanie dokumentu rejestracyjnego będzie wynosić 60 zł. W przypadku osób, które mają zarejestrowane jednostki, a przepisy ustawy nakładają na nie obowiązek powtórnego ich zarejestrowania, opłata zostanie obniżona o połowę i będzie wynosić 30 zł.

    Opłata będzie stanowić odpowiednio dochód lub przychód organu rejestrującego - jednostek samorządu terytorialnego, czyli starostw, lub polskich związków sportowych, z zastrzeżeniem konieczności odprowadzenia 10 zł do budżetu państwa. Składka odprowadzana do budżetu państwa pozwoli sfinansować funkcjonowanie rejestru prowadzonego w formie systemu teleinformatycznego. Przewiduje się, że dochody z tytułu opłat za rejestrację pozwolą jednostkom samorządu terytorialnego i związkom sportowym na pokrycie wszystkich wydatków związanych z koniecznością świadczenia usług dla obywateli.

    W chwili obecnej chcąc zarejestrować jednostkę i otrzymać dowód lub zaświadczenie, trzeba się liczyć z kosztami. I tak: w Polskim Związku Żeglarskim od 60 do 375 zł w zależności od wielkości jednostki, w Polskim Związku Motorowodnym i Narciarstwa Wodnego od 60 do 150 zł - wyższe opłaty są pobierane za wydanie dokumentu w ciągu 5 dni - a w starostwie 17 zł.

    Warto podkreślić, iż maksymalny limit wydatków z budżetu państwa na budowę i wdrożenie systemu teleinformatycznego na potrzeby rejestru jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m wynosi 3560 tys., w tym 390 tys. w 2018 r. oraz 3170 tys. zł w 2019 r.

    Ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2020 r., z wyjątkiem art. 26 i art. 30, dotyczących budowy systemu teleinformatycznego oraz reguły wydatkowej na lata 2018 i 2019, które wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

    Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Przygotowaliśmy także projekty rozporządzeń, które są dołączone do projektu. Dotyczą one art. 13, art. 14, art. 17 i art. 18.

    Podsumowując, przepisy w zakresie rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m zostaną uproszczone i uporządkowane, a rejestracja będzie prosta, szybka i tania. Rejestr będzie prowadzony w formie elektronicznej i będzie zapewniał stały dostęp do danych służbom ratowniczym, organom ścigania i administracji państwowej. Dokument rejestracyjny będzie miał jeden wzór i będzie jednocześnie dowodem polskiej przynależności państwowej i dowodem własności jednostki.

    Proszę Wysoką Izbę o przychylne rozpatrzenie tego rządowego projektu ustawy. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia