8. kadencja, 59. posiedzenie, 4. dzień (06-03-2018)

29. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2122).

Poseł Michał Szczerba:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Rozpoczynamy dzisiaj ważną dyskusję o projektach opozycji, które mają na celu realizację trzech wyzwań, którymi są: po pierwsze, wzrost dochodów polskich emerytów, po drugie, zachęcenie osób starszych do opóźnienia momentu przejścia na emeryturę i do kontynuowania aktywności zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego, i po trzecie, zachęcenie emerytów do podejmowania aktywności zawodowej.

    Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Zaczynamy tę dyskusję w bardzo szczególnych okolicznościach. Każdego dnia w domach 6 mln polskich emerytów komentowane są ujawniane niemal codziennie bizantyjskie przywileje PiS-owskiej władzy, jej niepohamowana pazerność. Każdego dnia w domach 6 mln polskich emerytów komentowane są nieuzasadnione przywileje, milionowe nagrody dla ministrów i partyjnych dygnitarzy, szastanie publicznym groszem i służbowymi kartami bez zażenowania i wstydu. Seniorzy przecierają oczy ze zdumienia, kiedy widzą byłą premier, której w czasie kampanii z ust nie schodziło słowo ˝pokora˝, a która teraz sama sobie przyznaje 65 tys. nagrody. Taką samą nagrodę otrzymał minister, który wprowadził zamieszanie z siecią szpitali, wyrzucił z nich oddziały geriatryczne, doprowadził do kolejek w przychodniach, każąc stać najstarszym seniorom w podwójnych kolejkach po receptę na tzw. bezpłatne leki.

    Kiedy marszałek Sejmu apeluje do młodych, cytuję: naprawdę warto pracować dla jakiejś idei, a nie tylko myśleć o pieniądzach, kiedy marszałek, ten sam marszałek, który zarabia ponad 20 tys. miesięcznie i na koszt podatników zajmuje rządową willę, mówi to do rezydentów, którzy zamiast leczyć starsze pokolenie, myślą o emigracji, a jego koleżanka klubowa zachęca ich słowami: niech jadą, kiedy wicepremier bez zażenowania zwierza się słuchaczom, że zamiast skupiać się na sprawach państwa, zastanawiał się, jak dożyć do pierwszego, kiedy ten sam marszałek Senatu, o którym mówiłem, mówi, powiedział to przedwczoraj: w tej chwili jest atmosfera, że politycy powinni mało zarabiać, ja uważam, że w Polsce wszyscy powinni dobrze zarabiać.

    I to jest ten moment, szanowni państwo, żeby w tych szczególnych okolicznościach powiedzieć - także emeryci, także renciści mówią o tym bardzo wyraźnie - że emerytury i renty w Polsce są za małe. Przytoczę fakty. W domach 6 mln emerytów 5% żyje poniżej granicy ubóstwa, a ich dochody nie wystarczają na godne, aktywne i zdrowe życie, bo zdrowie też kosztuje. Emerytów boli, że hasło ˝pokora i praca˝ zostało zastąpione pychą, bezwstydem i arogancją władzy. Boli ich zanik elementarnej wrażliwości, solidarności i przyzwoitości. Dla wielu polskich emerytów miesięczna pensja PiS-owskiego ministra to roczny dochód, a jednorazowa nagroda dla premier Szydło to wysokość emerytur otrzymywanych przez jednego emeryta przez 5 lat. To moment, kiedy seniorki i seniorzy zastanawiają się, dlaczego tylko oni mają zaciskać pasa. Nie mają środków na wypoczynek, zainteresowania, rehabilitację - na aktywne życie.

    Chcę w tym miejscu jednoznacznie oświadczyć, że Platforma Obywatelska będzie wspierała wszelkie działania mogące zapewnić godne dochody polskim seniorom. (Oklaski) Jest otwarta na konkretne rozmowy dotyczące wypracowania zasad waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych, także działań na rzecz opieki długoterminowej.

    To był komentarz wstępny, bo w tych okolicznościach, szanowni państwo, dyskutujemy. Teraz przejdźmy do naszych propozycji.

    Po pierwsze, Platforma Obywatelska jest świadoma wyzwań starzejącego się społeczeństwa, dlatego z niepokojem obserwuje konsekwencje obniżenia w październiku ub.r. wieku emerytalnego. Te konsekwencje są bardzo czytelne dla gospodarki, dla rynku pracy, ale przede wszystkim dla świadczeń przyszłych emerytów. Największym zaniedbaniem jest brak stworzenia jakichkolwiek zachęt dla osób chcących opóźnić czas przejścia na emeryturę. Żeby można było doprowadzić do takiej sytuacji, to po prostu musi się opłacać.

    Teraz dane. Od początku października do ZUS wpłynęło blisko 0,5 mln wniosków o emeryturę. Wydano 400 tys. decyzji. To znacznie więcej, niż państwo szacowaliście. I teraz, uwaga, jakie są korzyści dla przyszłego emeryta? Przeciętna emerytura według wydanych decyzji w przypadku kobiet wynosi niewiele ponad 1600 zł. 1600 zł - przeciętna emerytura wydawana od 1 października po obniżeniu wieku emerytalnego. To znacznie mniej, drogi rządzie, niż wynagrodzenie minimalne. Emerytura w tej wysokości przy obecnej szalejącej drożyźnie nie wystarcza nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb.

    Tymczasem w Polsce brakuje rąk do pracy. W wielu zawodach sytuacja zaczyna wyglądać naprawdę groźnie. Przykładem są pielęgniarki. Szacuje się, że w ciągu kilku lat z zawodu może odejść 20% pielęgniarek. Już dziś średni wiek polskiej pielęgniarki to 51 lat. Podobna sytuacja dotyczy wielu zawodów. Wróćmy do przedsiębiorców, wróćmy do pracodawców. Co trzecia firma deklaruje, że nie może się rozwijać z powodu braku odpowiednich kadr.

    Nasze ustawy - a przedstawiliśmy dwie - to konkretna odpowiedź na tę sytuację. Musimy zachęcać ludzi do jak najdłuższej aktywności zawodowej, a pracodawcom stwarzać zachęty do zatrudniania osób starszych. W ramach programu gospodarczego Platformy Obywatelskiej i pracy gabinetu cieni przygotowaliśmy sześć projektów ustaw. Będę mówił o dwóch projektach. One nie zostały połączone i dzisiaj nie mamy możliwości dyskutowania o obu tych projektach, rozmawiamy wyłącznie o tym dotyczącym podatku PIT. W naszej pierwszej ustawie chcemy, żeby pracownicy po osiągnięciu wieku emerytalnego, wtedy kiedy podejmą decyzję o dalszej pracy, odczuli z tego powodu realne korzyści. Mówimy o sytuacji, kiedy osoba, która osiąga wiek emerytalny, nie przechodzi na emeryturę. Chcemy, aby ten nasz projekt poprawił sytuację dochodową osób starszych, zachęcił ich do aktywności zawodowej. Zakładamy zwolnienie pracowników i pracodawców z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, z wyłączeniem składki zdrowotnej. Będzie to dotyczyło tych osób, które przekroczyły wiek emerytalny, ale nie pobierają emerytury. Oznacza to obniżenie kosztów ich pracy i sprawi, że ich pensje będą mogły wzrosnąć. Pracodawca natomiast nie straci pracownika i zachowa ciągłość usług czy też produkcji. Dla przykładu tylko przy minimalnym wynagrodzeniu 2100 zł dochód netto pracownika wzrośnie o 379 zł miesięcznie. Wydaje się, że to jest konkretna zachęta. Co więcej, opóźnienie momentu przejścia na emeryturę automatycznie przełoży się na wzrost wysokości emerytury. Tego rząd nie robi, a ja o tym powiem publicznie: każdy dodatkowy rok pracy to o 10% wyższa emerytura.

    Wysoka Izbo! Przechodzę do szczegółów projektu, który został przedłożony. Chcemy wyraźnie powiedzieć, że ta druga oferta skierowana jest do osób, które pobierają emeryturę, które kiedy już podjęły decyzję o przejściu na emeryturę, zdecydują się pracować. Brakuje rąk do pracy. Żeby emeryci zostali zachęceni do pracy, musi im się to po prostu opłacać. Chcemy podnieść opłacalność dorabiania sobie przez emerytów, dlatego chcemy, aby emerytury zostały unettowione i zwolnione z PIT. Opodatkowanie wyłącznie wynagrodzenia będzie sprzyjać podejmowaniu aktywności zawodowej przez osoby na emeryturze i pozwoli zwiększyć dochody emerytów z pracy. Kwota wolna dla emeryta, który zechce dorabiać, znacząco się powiększy, bo dla fiskusa dochody z emerytury przestaną się liczyć. Dla przykładu dochód emeryta, który zarobi w ciągu roku 8 tys. zł, do wysokości kwoty wolnej, wzrośnie o ponad 1440 zł.

    Wysoka Izbo! Obecnie emerytury i renty podlegają obowiązkowi podatkowemu - podatek PIT. Chcemy to zmienić. Chciałbym również przedstawić inne zmiany, które będą konsekwencją zwolnienia emerytur i rent z PIT.

    Zwolnienie emerytur z PIT nie powinno pogorszyć sytuacji organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego, które korzystają z darowizn przekazywanych przez emerytów. Mówię tutaj o słynnym 1%. Dlatego że emerytury będą zwolnione z PIT i nie będzie możliwości przekazywania darowizn przez emerytów, proponujemy zwiększenie odpisu dla organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego z 1% do 1,5%. To znacznie poprawi sytuację organizacji pozarządowych. Skalę tej poprawy szacujemy na 200 mln zł - dodatkowe 200 mln zł - dla samych organizacji pożytku publicznego w związku ze zwiększeniem odpisu.

    Zmiany dotyczą podziału dochodów z podatku dochodowego od osób fizycznych pomiędzy budżet państwa oraz budżety gmin, powiatów i województw. Co to oznacza? Mianowicie, ponieważ zmniejszą się dochody jednostek samorządu terytorialnego, proponujemy zwiększenie dochodów jednostek samorządu terytorialnego z podatku PIT. Konkretny algorytm został przedstawiony w ustawie.

    Wysoka Izbo! Proponujemy i chcemy wprowadzić nowe świadczenie na rzecz osób fizycznych, tzw. świadczenie rekompensacyjne, które ma przysługiwać osobom otrzymującym emeryturę lub rentę rodzinną z ZUS lub KRUS - o ile dotychczasowy podatnik będzie spełniał warunki dotyczące preferencyjnego opodatkowania dla osób samotnie wychowujących dzieci, korzystał z ulgi podatkowej na dziecko lub też ponosił wydatki na cele rehabilitacyjne. Dodatkowo, Wysoka Izbo, proponujemy wzrost dodatku pielęgnacyjnego dla wszystkich, oczywiście spełniających wymogi ustawowe, do 250 zł. Obecnie ten dodatek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł.

    Wysoka Izbo! Platforma dzisiaj mówi wprost: wszystkie ręce na pokład. Trzeba nie tylko wszystkim osobom, które czują się na siłach i które indywidualnie podejmą decyzję, że chcą łączyć emeryturę i pracę, stworzyć zachęty finansowe, które ta ustawa daje, ale również mówić bardzo głośno o tym, że starzenie się polskiego społeczeństwa to konkretne wyzwania.

    Przytoczę kilka danych demograficznych. W 2017 r. mediana wieku w Polsce przekroczyła 40 lat, w 2040 r. przekroczy 50 lat. Oznacza to, że połowa polskiego społeczeństwa to będą osoby w wieku 50 lat i więcej. Jeśli chodzi natomiast o wskaźnik aktywności zawodowej - mam ostatnie dane Eurostatu - to Polska ma jeden z najniższych odsetków osób aktywnych zawodowo. W grupie 60-64 lata pracowało w Polsce 31,8% osób, natomiast średnia w Unii Europejskiej to ponad 43%. Są też inne kraje, np. Niemcy, gdzie w tej grupie wiekowej, 60-64 lata, pracuje 59% osób, czy Szwecja - blisko 72%. Polsce grożą głodowe świadczenia dla przyszłych emerytów, w szczególności kobiet.

    Chciałbym również przy okazji tej debaty dotyczącej pracy osób starszych zaapelować do rządu w zakresie upowszechniania pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz stworzenia zachęt do tego, żeby wydłużać aktywność zawodową osób starszych. Zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy łączone z emeryturą pozwoli przesunąć decyzję o całkowitej dezaktywizacji zawodowej.

    Szanowni Państwo! Rozpoczynamy ważną dyskusję. Platforma Obywatelska będzie wspierała kierunkowo projekt Polskiego Stronnictwa Ludowego. Chcemy rozmawiać o tych wszystkich projektach w komisji. Apelujemy do większości rządowej, żeby te projekty, które nie tylko były przedmiotem pracy gabinetu cieni, ale również były konsultowane w całym kraju, mogły stać się przedmiotem ważnej debaty publicznej, która dotyczy 6 mln polskich emerytów i blisko 9 mln osób powyżej 60. roku życia w Polsce. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia