8. kadencja, 6. posiedzenie, 2. dzień (22-12-2015)

11. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie ustanowienia roku 2016 Rokiem Feliksa Nowowiejskiego (druki nr 35 i 59).

Poseł Grzegorz Furgo:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Nowoczesna w sprawie ustanowienia roku 2016 Rokiem Feliksa Nowowiejskiego.

    W 2016 r. przypada 70. rocznica śmierci Feliksa Nowowiejskiego. Jesteśmy przekonani, że ta rocznica jest doskonałą okazją do oddania hołdu naszemu wybitnemu rodakowi. Feliks Nowowiejski urodził się 7 lutego 1877 r. w Wartemborku, obecnie Barczewo, na Warmii. Zmarł 18 stycznia 1946 r. w Poznaniu. Polski kompozytor, dyrygent, pedagog, organista, wirtuoz, organizator życia muzycznego, szambelan papieski. Podstawowe wykształcenie muzyczne zdobywał w przyklasztornej szkole w Świętej Lipce, następnie w Olsztynie, gdzie podjął pracę w pruskiej orkiestrze pułku grenadierów. Komponował utwory przeznaczone dla orkiestry wojskowej i zespołów amatorskich. Kontynuował naukę na kursach w Berlinie w klasie organów i kompozycji oraz w szkole muzyki kościelnej w Ratyzbonie. Uczęszczał na wykłady z muzykologii i estetyki. Od 1906 r. przebywał w Berlinie, gdzie związał się z zespołami polonijnymi. Prowadził ożywioną działalność kompozytorską i wirtuozowską. Wyjeżdżał wielokrotnie do Warszawy, Krakowa, Lwowa oraz na Bliski Wschód, gdzie koncertował m.in. w obecności patriarchy Jerozolimy. W 1907 r. miało miejsce premierowe wykonanie w Usti nad Łabą oratorium ˝Quo vadis˝. Dzieło to zostało entuzjastycznie przyjęte w całej Europie i Ameryce. Do 1939 r. wykonano je ponad 200 razy. Na ziemiach polskich po raz pierwszy w 1912 r. w Warszawie. W 1910 r. włączył się do obchodów 500-lecia zwycięstwa pod Grunwaldem i odsłonięcia w Krakowie pomnika ufundowanego przez Ignacego Jana Paderewskiego, komponując ˝Rotę˝ do tekstu Marii Konopnickiej. Pierwotny tytuł utworu ˝Hasło˝.

    Po wojnie osiedlił się w Poznaniu i włączył w nurt odradzającego się życia kulturalnego miasta. Wykładał w konserwatorium w Poznaniu na wydziale muzyki kościelnej. Dyrygował orkiestrą, prowadził klasę organów i naukę improwizacji. W 1924 r. w operze w Poznaniu odbyła się premiera ˝Legendy Bałtyku˝, którą w ciągu jednego sezonu wykonał 50 razy. W 1920 i 1921 r. zorganizował 400-osobowy chór narodowy. Zasiadał w zespołach sędziowskich wielu konkursów. Tradycyjnie w Wielki Czwartek jego recitale organowe były transmitowane przez radio poznańskie na całą Polskę. W 1929 r. podczas zjazdu śpiewaczego Nowowiejski dyrygował chórem złożonym z 20 tys. śpiewaków, który wykonał jego Psalm 136. ˝Jeruzalem Ojczyzna˝. W 1934 r. w ramach cyklu koncertów kompozytorskich w Paryżu dyrygował swoją operą - baletem ˝Malowanki ludowe˝. Prowadził w Poznaniu Miejską Orkiestrę Symfoniczną, propagując muzykę współczesną.

    We wrześniu 1939 r. w obawie (Dzwonek) przed aresztowaniem ukrywał się w Szpitalu Sióstr Elżbietanek, a następnie w Krakowie, skąd powrócił w 1945 r. do Poznania. Wkrótce zmarł i został pochowany na Skałce Poznańskiej w Krypcie Zasłużonych kościoła św. Wojciecha.

    Feliks Nowowiejski był laureatem wielu prestiżowych nagród otrzymanych m.in. w Londynie, Bonn, Chicago i we Lwowie. Otrzymał też godność szambelana papieskiego, w 1936 r. Krzyż Komandorski Orderu Polonia Restituta oraz Odznakę Honorową Zjednoczenia Polskich Zespołów Śpiewaczych i Muzycznych.

    Część jego rękopisów spłonęła w 1945 r. podczas działań wojennych, wiele z nich zaginęło.

    Klub Nowoczesna poprze uchwałę o ustanowieniu roku 2016 Rokiem Feliksa Nowowiejskiego. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia