8. kadencja, 60. posiedzenie, 2. dzień (21-03-2018)

10. punkt porządku dziennego:

Informacja ministra spraw zagranicznych o zadaniach polskiej polityki zagranicznej w 2018 roku.

Poseł Józef Leśniak:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Głównym celem polityki polonijnej jest podtrzymywanie polskiej tożsamości narodowej wśród rodaków przebywających poza granicami kraju. Tego rodzaju działania mogą mieć charakter wspomagający wobec samodzielnie inicjowanych przez Polonię działań, ale wobec tych środowisk, gdzie polska tożsamość jest słaba lub zanika, polityka polonijna musi wykazywać się wyjątkową aktywnością. Specjalne cele należy stawiać w przypadku polityki polonijnej, której podmiotem są rodacy na Wschodzie, szczególnie ci, którzy najczęściej znaleźli się poza granicami ojczyzny nie z własnej woli, a ich status materialny jest zdecydowanie niższy niż mieszkańców Polski. Podstawowym wyzwaniem staje się więc skuteczne dokończenie procesu repatriacji.

    Rząd Prawa i Sprawiedliwości czuje się bardzo odpowiedzialny za Polonię i Polaków mieszkających za granicą. Po wielu latach Rzeczpospolita Polska upomniała się o swoich rodaków na Wschodzie. Przez ostatnie 25 lat państwo polskie nie wywiązywało się ze swojego moralnego zobowiązania, jakim było udzielenie pomocy repatriantom. Nie stworzono im realnej możliwości przyjazdu do Polski, a wiele tysięcy naszych rodaków w Kazachstanie oczekuje możliwości przyjazdu do ojczyzny.

    Dziś repatriacja jest realnie możliwa. Aktualna ustawa wprowadza nowe formy pomocy finansowej dla repatriantów oraz ułatwia powrót i osiedlenie się w Polsce osobom polskiego pochodzenia, m.in. dzięki ogromnemu wsparciu finansowemu oraz ułatwieniom w procesie adaptacji po powrocie do ojczyzny. Dzięki temu nasi rodacy nie zostają pozostawieni sami sobie.

    Sprawy Polonii na Wschodzie mają priorytetowe znaczenie dla obecnego rządu, czego potwierdzeniem jest także nowelizacja ustawy o Karcie Polaka, która w sposób znaczący ułatwia jej posiadaczom osiedlanie się w Polsce i ubieganie się o polskie obywatelstwo. To rząd Prawa i Sprawiedliwości 11 lat temu uchwalił ustawę o Karcie Polaka, którą teraz znowelizował, tworząc kolejne istotne rozwiązania prawne z myślą o naszych rodakach na Wschodzie.

    Część Polaków jednak chce pozostać w krajach silnie związanych z historią polskiego państwa i polskiej kultury. Obecny rząd chce wspierać także ich działalność. W tym kontekście szczególnym priorytetem jest wspieranie nauczania języka polskiego wśród polskiej mniejszości na Wschodzie. Od lat znany jest nam katalog problemów polsko-litewskich, których głównym miernikiem jest brak ustawy o mniejszościach narodowych. Polski rząd nadal konsekwentnie podnosi tę kwestię w ramach budowania partnerskich relacji bilateralnych, czego dowodem stały się ostatnie częste wizyty marszałków Sejmu i Senatu oraz premiera Mateusza Morawieckiego na Litwie.

    Polska prowadzi również dialog z władzami Białorusi na temat sytuacji polskiej mniejszości. Naszym obowiązkiem jest utrzymanie pełnego dostępu do edukacji dzieci z polskich rodzin. Państwo polskie musi uczynić wszystko, aby nasi rodacy odzyskali domy polskie, a nasza największa organizacja, tj. Związek Polaków na Białorusi, uzyskała status legalnie funkcjonującej.

    Szczególnym wyzwaniem dla obecnego rządu było ograniczanie edukacji w języku polskim dla naszej mniejszości na Ukrainie. Dzięki natychmiastowej reakcji rządu stało się możliwe podpisanie przez ministrów edukacji Polski i Ukrainy porozumienia utrzymującego dotychczasowe rozwiązania prawne w tym zakresie.

    Dziś z rządem Prawa i Sprawiedliwości staramy się także likwidować wieloletnie zaniedbania w zakresie obrony praw naszych rodaków we wszystkich dziedzinach życia społecznego na Zachodzie. Sytuacja Polaków za Odrą wymaga szczególnej troski. Polakom w Niemczech od czasów II wojny światowej nie przywrócono prawnego statusu mniejszości narodowej. Ponadto od kilku lat mamy do czynienia z problemem odbierania przez Jugendamty dzieci polskim rodzicom. Z inicjatywy polskiego rządu po raz pierwszy od 5 lat doszło do posiedzenia polsko-niemieckiej grupy roboczej ds. mediacji transgranicznych w tej sprawie, a Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy reformujący w sposób kompleksowy kwestie odbierania polskich dzieci oraz przekazywania ich za granicę w ramach konwencji haskiej. Ta ustawa ma fundamentalne znaczenie, ponieważ chroni polskie dzieci.

    W niepewnej sytuacji znaleźli się nasi rodacy zamieszkujący Wielką Brytanię, stanowiący największą, bo prawie milionową, mniejszość narodową na Wyspach. W obliczu brexitu największe obawy naszych rodaków budzą prawne warunki pobytu i pracy, utrzymywanie dotychczasowych zabezpieczeń praw wzajemnych oraz przypadki hate crimes. Polska skrupulatnie negocjuje warunki wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, dbając o zabezpieczenie praw Polaków na Wyspach.

    Zaprosiliśmy także Polonię i Polaków za granicą do partnerskiej współpracy. Każdy z nich jest przecież w kraju swojego pobytu najlepszym ambasadorem Polski. Dlatego właśnie angażujemy naszych rodaków w szersze działania służące polskiej racji stanu. Służą temu konsultacyjne rady polonijne oraz instytuty polskie funkcjonujące poza granicami kraju. Reformujemy i wzmacniamy rolę instytutów polskich. Ich podstawowe działania polski rząd nakierowuje na rzecz poprawy wizerunku Polski za granicą, popularyzacji wiedzy o Polsce, naszej historii, kulturze i języku.

    Szanowni Państwo! Przed nami wiele wyzwań, obecny rząd tworzy jednak standardy polityczne, w których Polonia i Polacy za granicą są podmiotem, a nie przedmiotem polskiej polityki zagranicznej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia