8. kadencja, 61. posiedzenie, 3. dzień (13-04-2018)

28. punkt porządku dziennego:

Informacja dla Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie lipiec-grudzień 2017 r. (przewodnictwo Estonii w Radzie Unii Europejskiej) (druk nr 2226) wraz ze stanowiskiem Komisji do Spraw Unii Europejskiej (druk nr 2312).

Poseł Jacek Protasiewicz:

    Dziękuję.

    Panie Marszałku! W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów chciałbym przedstawić stanowisko wobec informacji o działaniach Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie 6-miesięcznej prezydencji estońskiej w Unii Europejskiej w drugiej połowie zeszłego roku.

    Informacja ta - obok dostarczenia jej na piśmie - została tutaj wygłoszona przez pana ministra Szymańskiego. I owszem, było to wystąpienie kompetentne, ale panie ministrze, po raz pierwszy z przykrością muszę powiedzieć, że niepoważne. Ono było niepoważne jak na wystąpienie wiceministra ds. europejskich w polskim Sejmie, który ma przedstawić najważniejsze, kluczowe zagadnienia, z jakimi Polska mierzyła się w Unii Europejskiej. To wystąpienie całkowicie pomijało decyzję Komisji Europejskiej z 20 grudnia 2017 r., a więc z okresu prezydencji estońskiej, która to decyzja... Cytuję: Decyzja Rady, propozycja Komisji Europejskiej w sprawie stwierdzenia wyraźnego ryzyka poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasady praworządności. I to nie jest jedna z marginalnych kwestii, bo to jest kwestia dzisiaj prymarna. Ona rzutuje już dzisiaj na skuteczność polskiej polityki wewnątrz Unii Europejskiej, a de facto stwarza ryzyko objęcia polskiego głosu i polskiego znaczenia politycznego sankcjami. Ona rzutuje bez wątpienia na polską skuteczność w negocjowaniu tak istotnych kwestii, jak właśnie dyrektywa o delegowaniu pracowników, kluczowa dla produktywności i efektywności, i opłacalności wielu polskich biznesów, zwłaszcza w sferze transportowej, czy wreszcie kładzie się cieniem - tak mówi o tym ostatnie oświadczenie komisarza Oettingera - na negocjacjach nowego wieloletniego budżetu Unii Europejskiej, gdzie kwestia właśnie praworządności najprawdopodobniej na wniosek wielu państw europejskich będzie wpisana.

    I jeszcze raz z przykrością muszę powiedzieć, panie ministrze, że pamiętam takie czasy - to był ostatnio chyba 1980 r., wcześniej 1976 r. - kiedy tamta władza mówiła: przestoje w pracy. Tak nazywała poważne protesty robotnicze, które obejmowały wiele zakładów pracy i dotykały tysięcy polskich robotników. Nazywano to wówczas przerwami w pracy. Ale przynajmniej dawano jakiś sygnał. Był taki cień przyznania się do tego, że jakieś problemy występują. Niestety muszę powiedzieć, że pan w imieniu rządu, który pan tutaj reprezentuje, nawet i tamtego standardu nie dotrzymał, udaje, że problemu nie ma, a problem jest, bo decyzja Rady z 20 grudnia była trzecim dokumentem w tej sprawie podjętym w ciągu tamtych 6 miesięcy. Najpierw były zalecenia Komisji Europejskiej z 26 lipca, a potem była rezolucja Parlamentu Europejskiego z 15 listopada. A więc były trzy dokumenty dotyczące Polski wprost, Polski bezpośrednio i kwestii praworządności.

    I dlatego myślę, wykorzystując jeszcze ten czas w debacie, że Polakom, wyborcom, którzy może nas słuchają, może nas dzisiaj obserwują, warto dokładnie powiedzieć, o co Unii Europejskiej w tej sprawie chodzi i co tak bardzo, tak skrzętnie polski rząd chce ukryć w tej dzisiejszej debacie w Sejmie.

    Otóż raz jeszcze przypomnę: projekt decyzji Rady Europejskiej przygotowany przez Komisję mówi o tym, że istnieje wyraźne ryzyko poważnego naruszenia przez Rzeczpospolitą Polską zasady praworządności. Co się na to składa? Jakie jest uzasadnienie? Czego oczekuje Unia Europejska? Oczekuje przywrócenia niezależności i legitymacji Trybunału Konstytucyjnego jako gwaranta konstytucji przez zapewnienie, że prezes, wiceprezes oraz sędziowie trybunału będą wybierani i powoływani zgodnie z prawem, ponieważ Komisja Europejska w swoich zaleceniach wyraźnie stwierdza, że istnieją poważne wątpliwości natury prawnej co do legalności wyboru pani prezes Przyłębskiej oraz wiceprezesa Muszyńskiego.

    Po drugie, Rada Europejska czy Unia Europejska oczekuje nie tylko opublikowania, ale też pełnego wykonania wyroków trybunału z 9 marca, 11 sierpnia i 7 listopada 2016 r. Wreszcie oczekiwane jest zagwarantowanie, aby ustawa o Sądzie Najwyższym, ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych, a także ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa zostały zmienione tak, aby zapewnić ich zgodność z wymogami w zakresie niezależności sądów, niezawisłości sędziów oraz w zakresie podziału władz i pewności prawa. Te zmiany, które w tym tygodniu, wczoraj w Sejmie zostały przeforsowane w skandalicznej atmosferze - zgadzam się co do tego z wypowiedziami moich przedmówców - nie gwarantują tego, nie idą w tym kierunku, nie wychodzą naprzeciw oczekiwaniom Unii Europejskiej.

    Wreszcie Unia Europejska oczekuje, aby wszelkie formy sądownictwa były przygotowane w ścisłej współpracy z przedstawicielami sądownictwa i wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym z Komisją Wenecką, a tak nie jest. Ten tryb procedowania pospiesznego bez opinii wymaganych podczas prac w komisji sprawiedliwości są tego jasnym dowodem.

    No i Unia Europejska oczekuje powstrzymania się od działań i oświadczeń publicznych, które naruszają legitymację trybunału, Sądu Najwyższego, sądów powszechnych i sędziów. To jest oczywiście wyraźne nawiązanie do tej haniebnej, niesławnej, sfinansowanej ze środków publicznych kampanii Polskiej Fundacji Narodowej.

    Raz jeszcze chcę przypomnieć, na czym w szczególności Unii Europejskiej zależy. Uważa ona, że odwoływanie i przeniesienie w stan spoczynku wszystkich sędziów Sądu Najwyższego, rozpatrywane w związku z przepisami umożliwiającymi ich ewentualne ponowne powołanie, stanowi naruszenie zasady niezależności sędziów Sądu Najwyższego. Mówiąc krótko: automatyczne, grupowe przeniesienie ich w stan spoczynku ze względu na obniżenie wieku emerytalnego jest, zdaniem Komisji Europejskiej, niezgodne ze standardami europejskimi w zakresie praworządności i nie zmienia postaci rzeczy, że ewentualne odwołanie zamiast do ministra sprawiedliwości kierowane byłoby do prezydenta.

    Po drugie, ustanowienie w takiej formie, w jakiej proponujecie, Izby Dyscyplinarnej - Komisja wyraźnie to stwierdza - będzie bezpośrednio wpływać na niezawisłość sądów, w tym sędziów Sądu Najwyższego. Jak stwierdza Komisja Europejska w swoich zaleceniach z lipca, a więc z okresu, o którym dyskutujemy, sędziowie Sądu Najwyższego mogą odczuwać presję, by przy rozpatrywaniu spraw postępować zgodnie ze stanowiskiem władzy wykonawczej, dlatego że wniosek o postępowanie dyscyplinarne może być wszczęty z inicjatywy ministra sprawiedliwości.

    Nie dziwię się temu zapisowi, ponieważ rzeczywiście pan wiceminister Piebiak twierdzi, że dokładnie tego oczekuje ministerstwo - ażeby wyroki sądowe były zgodne z wolą państwa, z linią partii niestety, tak to by trzeba było dzisiaj powiedzieć.

    (Poseł Izabela Kloc: Priorytety prezydencji.)

    Komisja w szczególności wzywa polskie władze, aby nie podejmowały żadnych działań prowadzących do zwolnienia lub przeniesienia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego, gdyż działania takie poważnie zwiększyłyby systemowe zagrożenie dla praworządności w Polsce. Stwierdza też, że jeśli już mamy Krajową Radę Sądownictwa - bo nie wszystkie państwa europejskie mają odpowiednik polskiej Krajowej Rady Sądownictwa - to ponad połowa przedstawicieli w tej radzie powinna pochodzić z wyboru sędziów. To powinna być reprezentacja sędziów z wyboru sędziów, a nie, jak zostało to przeforsowane w polskim parlamencie, z wyboru politycznego.

    Jeszcze jedną rzecz przypomnę z tamtego okresu, z okresu prezydencji, tj. rezolucję Parlamentu Europejskiego z 15 listopada w sprawie praworządności i demokracji w Polsce, który wzywa Sejm i rząd do pełnego wdrożenia wszystkich zaleceń Komisji Europejskiej, wzywa rząd do przestrzegania prawa do wolności zgromadzania się poprzez usunięcie z obecnej ustawy o zgromadzeniach zapisów dotyczących priorytetowego traktowania tzw. cyklicznych zgromadzeń i apeluje do rządu Rzeczypospolitej Polskiej o uchylenie ustawy o Narodowym Instytucie Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, która zdaniem Parlamentu Europejskiego - i ja to zdanie podzielam - utrudnia krytycznym grupom społeczeństwa obywatelskiego dostęp do środków publicznych. To są fragmenty - cytowałem je - trzech ważnych dokumentów przyjęte przez dwie z trzech najważniejszych instytucji Unii Europejskiej, o której pan, panie ministrze, i pani przewodnicząca również w swoich wystąpieniach w imieniu Komisji do Spraw Unii Europejskiej nawet nie wspomnieliście.

    W związku z powyższym w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów przedkładam propozycję poprawki do uchwały, którą zaproponowała pani przewodnicząca Kloc, mówiącą o tym, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej nie przyjmuje informacji od ministrów o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w pracach Unii Europejskiej w okresie lipiec - grudzień 2017 r. dokładnie z tego powodu, że informacja ta pomija kluczowe kwestie ze względu na prawa i wolności obywatelskie Polaków - niezawisłość i stan praworządności, niezależność sądów i stan praworządności w Polsce oraz pozycję Polski w Unii Europejskiej, pomija tę kwestię, o której mówiłem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia