8. kadencja, 62. posiedzenie, 1. dzień (08-05-2018)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o rządowym projekcie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (druki nr 2461 i 2481).
Poseł Marek Wójcik:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu Platforma Obywatelska co do rządowego projektu ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera.
W ustawie o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera następuje zderzenie dwóch ważnych wartości, to jest bezpieczeństwa i prawa do prywatności, a przypomnę, że prawo do prywatności to jest jedno z podstawowych praw obywatelskich. Bezpośrednim powodem przygotowania tej ustawy jest konieczność implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 kwietnia 2016 r., tzw. dyrektywy PNR. O tym, jak skomplikowanej materii dotyczy dyrektywa, najlepiej świadczy fakt, że instytucje unijne pracowały nad wprowadzeniem tych zmian przez 5 lat, dlatego że pierwsza wersja dyrektywy została upubliczniona i była konsultowana już w 2011 r. Przepisy dyrektywy powinny zostać implementowane do polskiego prawa do 25 maja 2018 r. Polski rząd miał więc 2 lata na przygotowanie projektu ustawy. My dziś spotykamy się i pracujemy nad tym projektem ustawy nawet nie za pięć dwunasta, tylko właściwie już na 2 tygodnie przed tym terminem. I pewnie najmniejsza w tym wina jest pani minister, dlatego że pani minister pracuje w resorcie raptem kilka miesięcy. Natomiast do takiej sytuacji naprawdę nie powinno dochodzić. Co gorsza, sposób pracy parlamentarnej nad tym projektem ustawy również do tej pory nie był właściwy, dlatego że w tym procesie legislacyjnym dla Sejmu właściwie przewidziano na prace nad nim raptem kilkanaście godzin, jako że pierwsze jego czytanie odbyło się wczoraj wieczorem, natomiast dziś odbywa się już drugie czytanie. A tak skomplikowanych projektów po prostu nie sposób w tak krótkim czasie rzetelnie rozpatrzeć.
Wczoraj na posiedzeniu komisji dowiedzieliśmy się, że do liczącej 79 artykułów ustawy przygotowano aż 163 poprawki. Obrazowo to wygląda tak, że do projektu ustawy, który liczy 38 stron, przygotowano poprawki zajmujące 19 stron. To naprawdę nie jest dobry standard legislacyjny. Niestety takie procedowanie sprowadza Sejm wyłącznie do roli maszynki, która akceptuje pomysły rządu bez specjalnej dyskusji i bez specjalnego rozumienia tego, co w ustawie się znajduje, dlatego że w takim trybie naprawdę nie sposób odpowiedzialnie przyjmować tak skomplikowanych projektów ustaw, które dotyczą milionów obywateli. I wydaje się, że ten chaos, który panował podczas prac sejmowych nad tą ustawą, był kompletnie niepotrzebny, ponieważ termin implementacji dyrektywy, czyli 25 maja, i tak nie zostanie dotrzymany, dlatego że ustawa i tak do 25 maja nie zostanie wdrożona. Co więcej, nawet gdy ustawa wejdzie w życie, to przewoźnicy lotniczy, którzy mają przekazywać dane, i tak będą mieli jeszcze ponad 6 miesięcy na to, żeby zbudować systemy i rozpocząć ich przekazywanie. A więc mogliśmy spokojnie pracować nad tą ustawą i rozstrzygnąć wszystkie wątpliwości.
To, co budziło największe wątpliwości na posiedzeniu komisji, to było rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy również na loty wewnątrzunijne, dlatego że dyrektywa, która, przypomnę, została uchwalona w odpowiedzi na zagrożenie terrorystyczne, obliguje państwa członkowskie tylko i wyłącznie do tego, żeby zbierać i przetwarzać dane pasażerów lotów pozaunijnych, natomiast to państwo członkowskie ma zdecydować, czy loty wewnątrzunijne również będą objęte przepisami dotyczącymi przetwarzania danych. Polska zdecydowała, że tak. My niestety na posiedzeniu komisji nie uzyskaliśmy pełnej informacji na temat tego, dlaczego rząd podjął taką decyzję, z tego względu przygotowaliśmy poprawkę, i ją dzisiaj zgłaszamy, związaną z objęciem tymi przepisami ustawy tylko i wyłącznie lotów pozaunijnych. Jaka będzie konsekwencja przyjęcia tej poprawki? Otóż gdyby się ograniczyć, tak jak chcemy w poprawce, wyłącznie do lotów pozaunijnych, to rocznie przetwarzano by dane kilku milinów osób, w sytuacji, w której obejmiemy ty obowiązkiem również loty wewnątrzunijne, to rocznie będą przetwarzane dane ponad 30 mln osób rocznie, niektórzy szacują nawet, że 36 mln. Z jednej strony, jest to jest ogromna praca, którą będą musiały wykonać służby, ale z drugiej strony, jest to też silne uderzenie w prywatność obywateli, wobec których w przeważającej większości przecież nie toczą się żadne postępowania.
Na posiedzeniu komisji również rozważano inne kwestie. Między innymi, mam takie wrażenie, całkiem rozsądne propozycje przedstawiła Kasa Krajowa SKOK-ów, która zaproponowała, żeby również posiadaczy rachunków SKOK-ów objąć przepisami tej ustawy. (Dzwonek) Do tej pory ta propozycja nie zyskała w komisji akceptacji, dlatego taką poprawkę też przygotowujemy, zgłosimy ją dzisiaj. Uważamy, że również ta grupa osób powinna być objęta tą ustawą.
Ja już zmierzam do końca, pani marszałek.
Pani Minister! Ja miałem jeszcze o coś zapytać, ale to może w trakcie pytań, dlatego że ten tryb pracy sejmowej właściwie uniemożliwił nawet rozpatrzenie stanowiska GIODO wobec tej ustawy. Stanowisko generalnego inspektora ochrony danych osobowych wpłynęło do nas dopiero dzisiaj, właściwie po pracach merytorycznych w komisji. W związku z tym trudno jest się w ogóle do wielu rzeczy, które w tej ustawie się znajdują, odnosić. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia