8. kadencja, 62. posiedzenie, 1. dzień (08-05-2018)
1. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o ochronie danych osobowych (druk nr 2410).
Poseł Paweł Pudłowski:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przy ogromnej sympatii, jaką darzę pana ministra, chcę powiedzieć, że na tym, jak uważam, jakimś etapie początkowym powinniśmy podejść do tego w sposób lekki, jednak ja nie mogę. Przed chwilą pan poseł Józwiak zwrócił uwagę na te 2,5 dnia, które państwo nam dajecie. Ale to nie jest 2,5 dnia. Państwo nad tym pracowaliście dużo dłużej. Pamiętam debatę na posiedzeniu Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii ponad rok temu, kiedy zwracaliśmy państwu uwagę na to, że czasu jest mało, zagadnienie jest bardzo trudne i sytuacja wymaga jego odpowiedniego przedstawienia i wdrożenia. Gdzie jesteśmy dzisiaj, państwo słyszeliście. To znaczy, po pierwsze, tak czy inaczej ta ustawa, to rozporządzenie europejskie 25 maja wejdzie w życie bez względu na to, czy my zdążymy w te 2,5 dnia, czy nie. Mamy projekt ustawy, który precyzuje nasze wewnętrzne, krajowe ustalenia odnośnie do tych spraw - zaraz odniosę się do kilku ważnych kwestii - ale cały czas brakuje nam kwestii wprowadzenia tych regulacji. To jest najistotniejsza rzecz. Będziemy wobec tego mieli etap takiego chaosu prawnego, kiedy z jednej strony będą obowiązywały rozporządzenia, które przyjęliśmy wcześniej, głównie w 1997 r., ale nie tylko, a z drugiej strony będziemy mieli już rozporządzenie RODO, które wejdzie 25 maja.
Był na to czas, chyba że ktoś wczytał się w wywiady z ówczesną minister cyfryzacji panią Anną Streżyńską i przeczytał, że ten rząd nie popiera cyfryzacji, ten rząd nie stawia na cyfryzację. Ten rząd stawia na historyczną poprawność, na pomniki, tam oczywiście jest czas, atencja i pieniądz. Nie stawia natomiast na cyfryzację i kolejkuje wiele ważnych uchwał, wiele ważnych projektów, które powstawały w ministerstwie, ale napotykały barierę polityczną. Może dlatego obecny pan minister cyfryzacji został skłoniony do przejścia do PiS-u, z Porozumienia do PiS-u. Jeśli tak, to może jest jakaś nadzieja, że wreszcie cyfryzacja zagości w tym rządzie.
Chciałem się też odnieść do tego, gdzie państwo kierujecie tę ustawę. Kierujecie ją nie do Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii przecież nie dlatego, że przewodniczącym tej komisji nie jest człowiek z PiS-u. Bo gdyby tak było, to poprosilibyście tego człowieka, żeby się do PiS-u przepisał i wtedy skierujecie tam i tam będzie to procedowane. Nie można w ten sposób tworzyć prawa. Szanowni państwo, to jest jedno z najważniejszych rozporządzeń, które wchodzi właśnie w obszarze cyfryzacji. Zwrócono uwagę na to, jak łatwo w dzisiejszych czasach na skutek cyfryzacji przerabiać dane osobowe, udostępniać je, przesyłać, ale jednocześnie jak trudno to kontrolować, jak ważny jest aspekt związany z cyberbezpieczeństwem. Niestety tutaj państwo polegliście.
Kilka spraw, na które chciałem zwrócić uwagę. Po pierwsze, gotowość administracji. Gotowość administracji publicznej, z tymi wszystkimi wykluczeniami, o których państwo mówicie, jest niska. Chodzi mi o przygotowanie systemowe, o przygotowanie programistyczne i o przygotowanie procesowe. Czy państwo zmieniliście procesy obsługi we wszystkich ministerstwach, we wszystkich instytucjach państwowych, żeby odpowiadały RODO? Czy przeszkoliliście pracowników ministerstw, żeby wiedzieli, jak reagować? Możemy jeszcze dzisiaj wykonać bardzo prosty test, dzwoniąc w kilka miejsc i sprawdzając, czy pracownicy wiedzą, co oznacza RODO.
Powiem państwu, że przedsiębiorcy nie wiedzą, co oznacza RODO. Większość przedsiębiorców nie wie. Być może wynika to z tego, że ciężko pracują nad innymi sprawami. Ale pomimo że państwo staraliście się, bo zgadzam się, że było kilka dobrych inicjatyw, żeby wytłumaczyć, czym jest RODO, nie było to skuteczne. Wiemy, że dzisiaj jest ogromny chaos wśród przedsiębiorców, którzy starają się zrozumieć, co to dla nich oznacza: czy muszą zmienić procesy biznesowe, czy muszą kogoś namaścić, jest ABI, czy ABI trzeba zmienić, czy nie wymaga to nowej funkcji. Brakuje prostej instrukcji, na dwóch, trzech kartkach, dzięki której przedsiębiorca mógłby się odnaleźć. Ludzi tego po prostu nie wiedzą. A podkreślam, że 25 maja to rozporządzenie wchodzi w życie. Czy tego chcemy, czy nie, penalizacja może być skuteczna, czyli przedsiębiorca, który nie zastosuje się do rozporządzenia, może podlegać nawet 20 mln euro.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Kary.)
Kary.
Ale nawet 2 tys. euro, nawet 2 tys. zł czy 1 tys. zł dla zdecydowanej większości polskich przedsiębiorców to jest coś, co psuje im możliwość funkcjonowania, dlatego jest to tak istotne.
Kolejna rzecz - nazwa. Nie wiem, co państwo macie z nazwami. Co jest złego w GIODO, co jest złego w nazwie GIODO? Będzie się teraz nazywało to UODO. Pomijam kwestię, że trudno to wymówić, ale po co to zmieniać. Mówimy o tym, że są potrzebne pieniądze dla niepełnosprawnych, że ich państwo nie macie, chcecie dawać to w towarze, a tutaj, nie wiadomo po co zmieniamy nazwę instytucji. GIODO jest już utożsamiane z generalnym inspektorem ochrony danych osobowych. Rzeczywiście zakres jego prac będzie inny, będzie się również zajmował czymś innym, ale czy uzasadnia to zmianę nazwy i ponoszenie olbrzymich kosztów. Wyobraźcie sobie nawet zmianę nazwy ulicy, ile to jest biurokracji, a tu mówimy o bardzo ważnym urzędzie krajowym, który istnieje, funkcjonuje w bardzo wielu miejscach. Uważamy, że jest to całkowicie zbyteczne.
Kolejna kwestia - kwestia 8-osobowej rady ochrony danych osobowych. Wydaje nam się, że nie jest niezbędny w konsekwencji drogi organ, bo mówicie państwo o 5% średniej krajowej, która będzie przynależna tym osobom za każde posiedzenie. Wydaje nam się, że ta kwota mogłaby być niższa, po pierwsze, a chyba rada też mogłaby być mniej liczna.
Kolejna kwestia podniesiona przez organizacje społeczne to kwestia zastosowania kamer, m.in. w szkołach. Wydaje nam się, że można by było tę kwestię dużo lepiej sprecyzować, uwzględniając godność uczniów i pracowników naukowych. Są miejsca, w których wydaje nam się, że użycie kamer jest nieuzasadnione, a w ustawie, którą omawiamy, można by było, wykorzystując moment, jasno to sprecyzować.
Kolejna rzecz to 1 miesiąc na czynności kontrolne czy też przebieg całego postępowania. Jeśli chodzi o przebieg całego postępowania, wydaje się na bazie obecnych doświadczeń GIODO, że jest to jednak za krótko. Podzielam, uznaję ograniczenie do 1 miesiąca samych czynności, kiedy pozwalamy, by wprowadzone ośrodki kontrolne przebywały u przedsiębiorcy. Bo rzeczywiście dłuższe przebywanie i wykorzystywanie personelu, bo to tym się kończy, szczególnie w małych firmach jest to bardzo trudne, żeby dedykować danego pracownika przez cały okres kontroli, żeby udostępniał różnego rodzaju informacje, przygotowywał kopie, odpowiadał na pytania... To jest za długo. Tak że wydaje mi się, że można by było osiągnąć taki kompromis, że ograniczamy kontrolę do 1 miesiąca, ale dajemy np. 2 lub 3 tygodnie więcej na przeprowadzenie całego postępowania. Jak podkreślali moi przedmówcy, jest to materia trudna i będzie jeszcze trudniejsza. Wyobraźmy sobie kontrolę w banku, który ma szereg systemów, gdzie funkcjonują dane osobowe. Przeprowadzenie tej kontroli to jedno, przygotowanie raportu końcowego i wyciągnięcie wniosków to drugie. Wydaje mi się, że nowy organ powinien mieć jeszcze jakiś czas na postępowanie własne, ponad ten 1 miesiąc.
Kolejna sprawa to to, że organizacje społeczne - co bardzo mi się podoba - wskutek tej ustawy mogą być stroną w postępowaniach. To jest bardzo dobre, dlatego że przedsiębiorca pogubiony jest w chmarze różnych przepisów, które wprowadzamy, i taka organizacja społeczna, która skupia się na tych zagadnieniach, będzie bardzo pomocna. Nie wiem natomiast, dlaczego zakończyliśmy możliwość posiłkowania się organizacją społeczną na etapie postępowania sądowego. Wydaje się, że ich obecność również na etapie ewentualnego postępowania sądowego byłaby właściwa.
Kolejna rzecz, o czym już powiedziałem, ale podkreślę to. Wydaje mi się, że ponieważ państwo stawialiście na Komisję Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii przez ten okres, powiedzmy, 1,5 roku, nie 2 lat, ale 1,5 roku i spotykaliśmy się kilkakrotnie, by rozmawiać na ten temat, i prowadziliśmy dialog dotyczący tego, jaki kształt ma przyjąć ta ustawa, wykluczenie teraz z pracy nad tą ustawą naszej komisji jest, delikatnie mówiąc, nieeleganckie, tak mi się wydaje. Pomijając wpływ naszych posłów, którzy znają tę ustawę, znają zagadnienia związane z cyfryzacją, znają zagadnienia związane z bazami danych osobowych. Mamy również informatyków. Tak że możemy to bardzo kompleksowo ogarnąć i wydaje mi się, że wykluczenie naszej komisji jest niewłaściwe.
Czekamy oczywiście na przepisy wprowadzające. Ten chaos, którego będziemy świadkami, może mieć konsekwencje prawne, tak że im wcześniej rząd przyjmie rozwiązania wprowadzające, tym lepiej. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia