8. kadencja, 63. posiedzenie, 3. dzień (07-06-2018)
35. punkt porządku dziennego:
Informacja z działalności Krajowej Rady Sądownictwa w 2017 roku (druk nr 2362) wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druk nr 2565).
Poseł Krzysztof Paszyk:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Jak co roku przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa przedstawiał Sejmowi i Senatowi informację o działalności Krajowej Rady Sądownictwa za ostatni zamknięty rok, ale ten zwyczaj, wydaje się, przeszedł do historii. Posiedzenie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, jego skandaliczny przebieg, swoistego rodzaju oczernianie składu poprzedniej Krajowej Rady Sądownictwa, epitety, które padały pod adresem chcących rozmawiać posłów, każą uznać ten zwyczaj za miniony. Obrady tego gremium pod przewodnictwem przewodniczącego posła Stanisława Piotrowicza przebiegały jak zwykle chaotycznie, burzliwie i skandalicznie. Sprawozdanie za rok 2017 było przygotowane przez poprzednią Krajową Radę Sądownictwa, chociaż w sumie nasuwa się pytanie, czy aby uprawnione jest posługiwanie się sformułowaniem ˝poprzednią˝ - przecież zgodnie z art. 187 ust. 3 konstytucji kadencja wybranych członków KRS-u, a nie całej rady, trwa pełne 4 lata. Co prawda Trybunał Konstytucyjny w zaledwie 5-osobowym składzie w dniu 20 czerwca 2017 r. orzekł inaczej, ale wiemy, że obecny Trybunał Konstytucyjny trudno uznać za funkcjonujący w oparciu o zasady określone w konstytucji.
W trakcie posiedzenia komisji pan sędzia Drajewicz przyznał, że poprzednia Krajowa Rada Sądownictwa - uwaga - była ukształtowana w sposób odbiegający od proporcji wyrażonych liczbą sędziów poszczególnych rodzajów i szczebli sądów. Rodzi się pytanie: Jak w takim razie została ukształtowana reprezentatywność obecnej Krajowej Rady Sądownictwa po nowelizacji ustawy o KRS z końca 2017 r.? Uwaga, na 15 sędziowskich członków Krajowej Rady Sądownictwa nie ma ani jednego reprezentanta Sądu Najwyższego i ani jednego reprezentanta sądów wojskowych wszystkich szczebli. Spośród sądów powszechnych nie ma ani jednego reprezentanta jakiegokolwiek sądu apelacyjnego, zaś ze wszystkich sądów administracyjnych - żadnego sędziego z Naczelnego Sądu Administracyjnego. O jakiej reprezentatywności, Wysoka Izbo, można mówić w tym wypadku? Na 15 sędziowskich członków rady 14 stanowią przedstawiciele sądów powszechnych, z czego zaledwie jeden jest z sądu okręgowego, a pozostałych 13 to sędziowie sądów rejonowych. Sądownictwo administracyjne reprezentuje jedna sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Przy tej okazji nie sposób nie odnieść się do wystąpienia wiceprzewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa, który według własnego mniemania jest idealistą. Pomijając fakt, że pan sędzia do tej pory 20 razy nieskutecznie ubiegał się o awans sędziowski, to jeszcze negatywnie ocenił poprzedni skład rady w kontekście stosowania merytorycznych przesłanek przy obsadzaniu wakujących stanowisk sędziowskich. Wiceprzewodniczący obecnej Krajowej Rady Sądownictwa jest, z tego, co wiadomo, wiceprezesem Sądu Okręgowego w Warszawie, będąc przy tym jedynie sędzią sądu rejonowego. Jak ktoś, kto nie był nigdy sędzią sądu okręgowego, orzekając w sądzie niższej instancji, może być jednocześnie kimś, kto kieruje taką instytucją?
Z tego, co wiem, takich idealistów w tej radzie jest znacznie więcej. Najlepszy przykład stanowi pani sędzia Dagmara Pawełczyk-Woicka, która również, będąc sędzią sądu rejonowego, jest nawet nie wiceprezesem, a prezesem sądu okręgowego.
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Przecież mówimy o 2017 r. Pani sędzi nie było.)
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Pani poseł, proszę nie przeszkadzać.
Poseł Krzysztof Paszyk:
Muszę przyznać, pani poseł, sięgając do historii XIX w., że w Królestwie Polskim, czyli pod zaborem rosyjskim, były dużo wyższe standardy. Wtedy prezesami sądów najczęściej zostawali sędziowie sądów wyższej instancji niż ta, którą mieli kierować.
Dziwnym trafem w nowelizacji ustawy o KRS uchylono art. 14 ust. 1 pkt 4. Stanowi on, że mandat wybranego członka rady wygasa przed upływem kadencji w razie powołania sędziego na inne stanowisko sędziowskie, z wyjątkiem powołania sędziego sądu rejonowego na stanowisko sędziego sądu okręgowego, sędziego wojskowego sądu garnizonowego na stanowisko sędziego wojskowego sądu okręgowego albo sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego na stanowisko sędziego NSA. Jak rozumiem, normalnego awansu obecni członkowie rady nie przewidują, od razu do najwyższych instancji. Może wtedy sądy apelacyjne czy Sąd Najwyższy też ktoś będzie reprezentował. Czy tak ma wyglądać przyszłość tej instytucji? Strach pomyśleć, jak będzie się kształtować polityka kadrowa w wymiarze sprawiedliwości w najbliższych kilkunastu latach, bo przecież główną funkcją rady jest funkcja kreacyjna.
14 lat temu polska Krajowa Rada Sądownictwa była jednym z założycieli Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa. Do tego elitarnego grona należą obecnie 24 rady z 20 państw. Kilka dni temu byliśmy świadkami doniesień dotyczących przyjęcia polskiej delegacji na corocznym zjeździe sieci rad. Oficjalna deklaracja lizbońska sieci została przyjęta 1 czerwca 2018 r., a w niej takie oto słowa: obecność na zgromadzeniu ogólnym przedstawicieli KRS z Polski nie oznacza, że sieć uznaje, że jej status w ramach naszego stowarzyszenia zostanie utrzymany, gdy zarząd zakończy rewidowanie stanowiska w tej sprawie. W grudniu 2017 r. władze Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa wprost napisały, że znowelizowana ustawa o KRS nie mieści się w standardach sieci i nie gwarantuje właściwego funkcjonowania systemu demokratycznego opartego na rządach prawa. Niedługo będziemy gościć w Polsce przedstawicieli tej organizacji, w której skład jeszcze wchodzimy. To już nie jest tylko kwestia byle sędziego z Irlandii, pani poseł. Takiego określenia raczyła pani poseł w trakcie posiedzenia komisji użyć...
(Poseł Krystyna Pawłowicz: Co z tego? Nie bądź taki wrażliwy.)
...jak zwykle z ujmującym i wzruszającym przesłaniem do posłów i Polaków. Pan poseł Piotrowicz z kolei zapomniał, że zainteresowanie różnych organów Europy tematyką praworządności w Polsce zaczęło się od zaproszenia Komisji Weneckiej nie przez opozycję, tylko przez poprzedniego ministra spraw zagranicznych pana Witolda Waszczykowskiego. To wszystko na dodatek odbije się na przyszłym budżecie unijnym obejmującym lata 2021-2027. Po blisko 30 latach istnienia KRS, wbrew wykładni systemowej, wykładni funkcjonalnej w art. 187 konstytucji, obecna większość parlamentarna stwierdziła, że politycy mogą wybierać cały skład Krajowej Rady Sądownictwa. Władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej nie wystarczył fakt posiadania własnych reprezentantów w tym konstytucyjnym organie. Nieokiełznana żądza władzy okazała się silniejsza niż konstytucyjna i zwykła przyzwoitość. Mam nadzieję, że chociaż rota sędziowskiej przysięgi oraz dobre praktyki dotychczasowych członków rady będą bliskie sercom sędziów obecnie zasiadających w tym gremium i staną się wskazówką do działania zgodnie z prawem i własnym sumieniem.
Kończąc swoje wystąpienie, chciałbym w imieniu Klubu Poselskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego - Unii Europejskich Demokratów podziękować poprzedniej Krajowej Radzie Sądownictwa na czele z panem przewodniczącym Dariuszem Zawistowskim, wbrew słowom pani poseł Pawłowicz wygłoszonym dzisiaj z tej mównicy, za trwanie na swoim nieugiętym stanowisku obrony zasad państwa prawa, obrony zasad konstytucji. Przy tej okazji chciałbym podziękować środowisku sędziowskiemu za swoją determinację i nieugiętość, a także, wbrew temu, co również przedstawiciele obecnej władzy mówią, również za wolę zmian w tym środowisku, otwartość na to, żeby zmieniać te obszary, które być może nie domagają czy nie domagały w przeszłości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia